II SA/Op 332/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 grudnia 2016 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Brzegu z dnia 27 lipca 2016 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, wnioskowanego na syna K. K., na okres od 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 24 listopada 2014 r., nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku B. K. Burmistrz Brzegu orzekł o przyznaniu świadczeń rodzinnych w formie: 1) zasiłku rodzinnego na K. K., w kwocie 106,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r.; 2) zasiłku rodzinnego na K. K., w kwocie 106,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r.; 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, na K. K., w kwocie 80,00 zł miesięcznie, na okres od l1 listopada 2014 r. do 31 marca 2015 r.; 4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. K., w kwocie 100,00 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2015 r.; 5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. K., w kwocie 100,00 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2015 r. Następnie decyzją z dnia 8 lipca 2016 r., nr [...], Burmistrz Brzegu, po rozpatrzeniu wniosku B. K. z dnia 8 lipca 2016 r., przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, na K. K., w kwocie 80,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2015 r. do 31 października 2015 r. Kolejnym wnioskiem z dnia 25 lipca 2016 r. B. K. wystąpiła o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, na syna K. K., do którego dołączyła oświadczenia, z których wynika, że K. K. uczęszcza do Publicznej Szkoły Podstawowej w [...] nr [...] przy ul. [...] i nie jest tymczasowo zameldowany poza miejscem zamieszkania. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Burmistrz Brzegu decyzją z dnia 27 lipca 2016 r., nr [...], odmówił B. K. przyznania wnioskowanego dodatku na okres od 1 marca 2015 r. do 31 października 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał zaistniały stan faktyczny sprawy oraz zacytował art. 15 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że nie została spełniona przesłanka do przyznania dodatku określonego w tym przepisie, gdyż strona wraz z dziećmi zamieszkuje w [...] i siedziba szkoły również znajduje się w [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. podniosła, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania dodatku, twierdząc iż K. K. nie jest zameldowany poza miejscem zamieszkania, jednakże - w jej ocenie - ustawa nie wspomina o tymczasowym zameldowaniu poza miejscem zamieszkania tylko o zamieszkiwaniu w miejscowości, w której znajduje się szkoła, a taka sytuacja ma miejsce. Wskazała, że można mieć jedno miejsce zamieszkania i czasowy pobyt w internacie nie jest miejscem zamieszkania, o czym traktuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1976 r. sygn. akt I CR 930/75. Podała, że nawet jeżeli jej syn K. uczęszczałby do szkoły przebywając w internacie, na stancji w innej miejscowości, w której znajduje się szkoła to jego miejscem zamieszkania jest [...], a nie internat. Decyzją z dnia 23 grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Brzegu z dnia 27 lipca 2016 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, dalej: ustawa). Następnie odnotowało, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego oraz podało, że jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego, w myśl art. 8 pkt 7 ustawy jest dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Dodatek ten, jak zaznaczyło Kolegium, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się: 1) w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości 90 zł miesięcznie na dziecko albo 2) w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej - w wysokości 50 zł miesięcznie na dziecko. Kolegium podkreśliło, że sporny dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Wskazało, że z dokumentacji sprawy wynikało, iż K. K. - syn skarżącej, na którego ubiegała się o przedmiotowy dodatek - zamieszkuje w [...] i uczęszcza do Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]. Skoro nie podjął on nauki w szkole poza miejscem zamieszkania i zamieszkuje wraz z rodziną w [...], tj. miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, to nie zostały spełnione warunki do przyznania stronie wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego. Jednocześnie Kolegium dodało, że ustawodawca nie pozostawił po stronie organów orzekających w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych możliwości uznaniowego przyznania tych świadczeń w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki ustawowe. Wywiodło, że prawo do tych świadczeń przysługuje osobom uprawnionym spełniającym wyznaczone w ustawie kryteria, w ściśle określonej wysokości, które są wiążące dla organów właściwych w sprawach z tego zakresu, zatem organy nie były uprawnione do ustalania innych kryteriów niż wskazane w ustawie, w zależności od indywidualnej sytuacji osób uprawnionych. Zdaniem Kolegium, powyższe powoduje że jeśli syn skarżącej, na którego ubiegała się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania (w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły) uczęszcza do szkoły, której siedziba mieści się w [...] i w której zamieszkuje, to dodatek ten nie mógł być przyznany.  W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu B. K. przywołała treść art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniosła, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Wskazując na stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 13 lutego 1976 r. w sprawie o sygn. akt I CR 930/75, wywodziła, że nie stanowi o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego, występowanie tylko jednej przesłanki, polegającej na samym zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednakże bez zamiaru stałego pobytu, chociażby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas (na przykład w związku z wykonywaniem pracy czy też studiowaniem w innej miejscowości). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. skarżąca podtrzymała skargę i wywody w niej zawarte. Wyjaśniła, że prawo do dodatku wynika z faktu, że osoba niepełnosprawna powinna go otrzymać w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) sąd wydaje rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Niekwestionowane w sprawie jest, że skarżąca otrzymała zasiłek rodzinny na swoje dzieci - córkę K. oraz syna K. K. - którzy na stałe mieszkają z nią w [...]. Nie uzyskała natomiast prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, wnioskowanego na syna K. K. na okres od 1 marca 2015 r. do 31 października 2015 r. Zauważyć przyjdzie, że z oświadczeń, podpisanych w dniu 25 lipca 2016 r. przez B. K., znajdujących się w aktach administracyjnych K. K. w roku szkolnym 2015/2016 uczęszczał do szkoły Podstawowej Szkoły Publicznej nr [...] w [...] w miejscu zamieszkania oraz, że nie jest tymczasowo zameldowany pod innym adresem. Nadto orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 5 maja 2015 r., nr [...], wydanym do dnia 17 maja 2019 r., K. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Przede wszystkim należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 8 pkt 7 przewiduje, że do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Natomiast art. 15 ust. 1 ustawy stanowi, że dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się: 1) w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości 90 zł miesięcznie na dziecko albo 2) w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej - w wysokości 50 zł miesięcznie na dziecko. Dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego (ust. 2 ustawy). Art. 15 ustawy wymienia zatem przypadki, kiedy przyznaje się dodatek zarówno w sytuacji, gdy dziecko zmienia czasowo miejsce zamieszkania na miejscowość, w której znajduje się siedziba szkoły i tam zamieszkuje na czas nauki, jak również gdy dojeżdża do szkoły, której siedziba znajduje się poza miejscem zamieszkania. Przyjdzie zauważyć, że dodatek ustanowiony w art. 15 ustawy ma na celu finansowe wsparcie osób wychowujących dzieci w procesie ich kształcenia, jeżeli pobierają naukę poza miejscem zamieszkania i zamieszkują w tej miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły bądź też zamieszkują w innej miejscowości niż miejscowość, w której znajduje się siedziba szkoły, ale do tej szkoły dojeżdżają. Inaczej mówiąc, warunkiem przyznania omawianego dodatku jest zamieszkiwanie dziecka w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, a nie jego dom rodzinny. W świetle powyższych konstatacji słusznie organy obydwu instancji przyjęły, że zasadą jest, iż prawo do przedmiotowego dodatku przysługuje rodzicom dzieci, co do których stwierdzona została niepełnosprawność, uczęszczających do szkoły podstawowej, jeśli podejmują one naukę w szkole poza miejscem zamieszkania. Zgodne z przepisami jest zatem stanowisko organów obu instancji, iż w sytuacji, gdy K. K. mieszka w miejscowości, w której znajduje się szkoła, której jest uczniem, to nie zostały spełnione, po myśli art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, warunki do przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego. Stąd zasadnie odmówiono wnioskującej prawa do dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki, określone w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślenia wymaga, że cytowane ww. przepisy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co do zasadą przyznawały prawo do przedmiotowego dodatku rodzicom za okres nauki tylko w szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole artystycznej. Przez początkowy okres nauki, tj. okres szkoły podstawowej i gimnazjum, dodatek może przysługiwać wyjątkowo w przypadku spełnienia przez dziecko kwalifikowanych wymogów, a mianowicie posiadania przez nie orzeczonej niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności. Omówione wyżej przepisy są jednoznaczne i nie dają organom administracji możliwości uznaniowego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.