II SA/Op 356/16

WyrokWSA w Opolu2017-01-17

Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Elżbieta Kmiecik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150 zł jednorazowo, przy dochodzie 160,23 zł i orzeczonej niepełnosprawności, jest zgodne z prawem, biorąc pod uwagę uznanie administracyjne organu i ograniczone środki finansowe?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przyznanie zasiłku celowego w kwocie 150 zł jednorazowo było zgodne z prawem. Rozstrzygnięcie zostało podjęte w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ miał prawo wyboru formy i wysokości pomocy, uwzględniając zarówno sytuację wnioskodawcy, jak i możliwości finansowe ośrodka oraz potrzeby innych osób. Sąd stwierdził, że decyzja nie nosiła znamion dowolności, a organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, stosując przejrzyste i jednakowe zasady dla wszystkich zainteresowanych.
Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Organ I instancji przyznał 150 zł, wskazując na spełnienie kryterium dochodowego i trudną sytuację życiową. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu przez WSA, SKO ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, przyznając 150 zł. A. K. zaskarżył tę decyzję, domagając się uchylenia obu decyzji i przyznania wyższego świadczenia, argumentując, że otrzymywana pomoc jest niewystarczająca i niestała.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Referent stażysta Sebastian Żytkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia 14 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiana" oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 kwietnia 2016 r., nr [...], podjęta na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie, wydaną z upoważnienia Burmistrza Namysłowa, z dnia 4 marca 2016 r., nr [...], w sprawie przyznania A. K. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na zakup żywności – zasiłku celowego, w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zaskarżona decyzja została podjęta w następujących okolicznościach. Wnioskiem z dnia 19 lutego 2015 r. A. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i opału. We wniosku podał, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiada żadnych dochodów i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Decyzją z dnia 4 marca 2015 r., nr [...], organ I instancji działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 i 3, art. 17 ust. 1 pkt 14, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 48 ust. 1, ust. 4 i 6, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), zwanej dalej ustawą, przyznał wnioskodawcy świadczenie pieniężne na zakup żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że pomoc przyznawana jest w trybie ustawy o pomocy społecznej i uchwały z dnia 10 grudnia 2013 r. nr 221 Rady Ministrów w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 (Mon. Pol. z 2013 r. poz. 1024, obecnie Mon. Pol. z 2015 r. poz. 821). Wskazując na przepisy uchwały Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 27 marca 2014 r., nr XXV/333/14 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 podał, że kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, podwyższono do 150%. Następnie wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że sytuacja materialna kwalifikuje wnioskodawcę do otrzymania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, gdyż dochód strony wynosi 160,23 zł i nie przekracza 100% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz występuje ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, które to okoliczności uzasadniają przyznanie pomocy. Nadmienił, iż z uwagi na posiadane schorzenie wnioskodawca sam sobie przyrządza posiłki. Przytaczając analitykę wydatkowanych środków finansowych organ wskazał, że w 2015 r. w budżecie Gminy Namysłów na wypłatę zasiłków celowych na zakup posiłku lub żywności w ramach programu przeznaczono kwotę 160.000 zł, tj. 14.000 zł miesięcznie. Podał, że w marcu 2015 r. do dnia wydania decyzji rozpatrzono 6 wniosków o pomoc i po wstępnej analizie wniosków wszystkie osoby będą kwalifikowały się do pomocy, a z uwagi na przeciętną liczbę osób zgłaszającą się do Ośrodka należy domniemywać, że do końca miesiąca liczba ta wzrośnie do ok. 60 - 80 rodzin, stąd wysokość zasiłku wahać się będzie w granicach od 50 zł do 250 zł. Wskazał również, że dodatkowe kryteria brane, oprócz kryterium dochodowego, pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłków, to: struktura rodziny, wiek jej członków, cel pomocy, posiadane środki finansowe, liczba osób ubiegających się o pomoc, a priorytetowo traktowane są osoby samotnie wychowujące dzieci, w podeszłym wieku, rodziny wielodzietne, osoby niepełnosprawne w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, aktywność osób bezrobotnych w poszukiwaniu zatrudnienia i chęć współpracy z pracownikiem socjalnym w polepszaniu warunków bytowych. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, A. K. wnosząc o przyznanie pomocy w uzyskaniu środków na zakup żywności wskazał, iż jest osobą sześćdziesięcioletnią, chorą i niepełnosprawną. Jego jedynym dochodem jest dodatek mieszkaniowy i dopłata do energii elektrycznej w kwocie 160,23 zł. Argumentował, że w związku ze złożonym w poprzednim miesiącu wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie przyznana została mu kwota wyższa, tj. 250 zł, dlatego nie rozumie stosowanej przez organ polityki. W dalszej części odwołania skarżył się na położenie, w jakim się obecnie znajduje. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 maja 2015 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy, przywołując w tym zakresie przepisy mające zastosowanie w sprawie, wywodził, iż jakkolwiek organ I instancji trafnie przyjął, iż wnioskodawca spełnia ustawowe wymogi uprawniające go do przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach realizacji rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", to zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynikało, dlaczego wnioskodawcy przyznano pomoc w tej a nie innej wysokości. Uchybienie to, wedle oceny organu odwoławczego, było istotne w świetle zapisu art. 39 ustawy, oraz prawa proceduralnego, w szczególności art. 107 § 3 K.p.a. W skardze na powyższą decyzję A. K. wniósł o uchylenie obu decyzji, zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący zawnioskował również o dopuszczenie dowodu z jego zeznań, jak też o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. W uzasadnieniu, przedstawiając tok sprawy wskazał, iż wielokrotnie zwracał się do organu o przyznanie mu wsparcia w postaci zasiłku celowego lub okresowego, jednakże otrzymywana w ten sposób pomoc nigdy nie była stała i wystarczająca w zakresie jego potrzeb. Skarżący zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż kwalifikuje się do otrzymania pomocy, co w jego ocenie, dyskredytuje organ I instancji i podważa zaufanie skarżącego do kierownictwa organu. Krytykując zasady działania organu I instancji wskazał, że od 11 marca 2015 r. bezskutecznie oczekuje na rozpoznanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II S/Op 357/15, po rozpoznaniu skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" uchyliło decyzję Kolegium, wskazując w uzasadnieniu wyroku, że wbrew ocenie organu odwoławczego, w postępowaniu przed organem I instancji zostały wyjaśnione wszystkie zasadnicze kwestie dla rozpatrzenia sprawy o przyznanie A. K. przedmiotowego zasiłku. W ocenie Sądu, organ I instancji w sposób dostateczny uzasadnił w tym zakresie swoje stanowisko, zachowując standardy określone w art. 107 § 3 K.p.a.. W tej sytuacji, Sąd uznał za trafny zarzut naruszenia tego przepisu w przedmiocie wnioskowanej pomocy. Podkreślił, że organ odwoławczy nie wykazał również, aby niemożliwe było rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. uznało, że odwołanie A. K. od decyzji organu I instancji z dnia 4 marca 2015 r, nr [...], w sprawie przyznania stronie świadczenia pieniężnego na zakup żywności - zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150 zł, jednorazowo, nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności organ odwoławczy zrelacjonował stan faktyczny sprawy, a następnie przytoczył, mających zastosowanie w sprawie, treść przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 oraz art. 39 ustawy, dodając, że z dniem 1 stycznia 2014 r. weszła w życie uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Mon. Pol. z 2013 r. poz. 1024, z późn. zm.), zwana dalej uchwałą Nr 221. Organ odnotował, że ze środków przekazywanych w ramach ww. Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Podkreśliło, że Rada Miejska w Namysłowie uchwałą z dnia 27 marca 2014 r., Nr XXV/333/14, podwyższyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania nieodpłatnie pomocy dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Dz. Urz. Województwa Opolskiego z 2014 r. poz. 960). Odnosząc się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego Kolegium potwierdziło, że strona spełnia ustawowe wymogi uprawniające do otrzymania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na zasadach określonych w przywołanych przepisach prawa. Zaakcentowało, że zebrane dowody w sprawie wskazują, że A. K. jest osobą w podeszłym wieku, samotną, bezrobotną, z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu lekkim na stałe. Odnotowało, że z ustaleń poczynionych w drodze wywiadu środowiskowego wynika, że dochód strony wynosił 160,23 zł, tym samym nie przekraczał 150% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. SKO zauważyło, że rozstrzygnięcie dotyczące przyznania zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ rozpoznający wniosek o udzielnie takiej pomocy musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Pomoc społeczna zależy bowiem nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. W sytuacji, gdy środki będące w dyspozycji organu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą organu jest wyważenie przyznawanej pomocy, czyli uwzględnianie sytuacji osób uprawnionych do świadczeń odpowiednio do swoich możliwości. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. SKO dowodziło, że za przyznaniem skarżącemu wspomnianego świadczenia przemawia jego sytuacja zdrowotna, wiek oraz orzeczona niepełnosprawność w stopniu lekkim, a także jego sytuacja materialna i stan bezrobocia. Przyznając skarżącemu pomoc w wysokości 150 zł jednorazowo wzięto pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację materialną bytową i zdrowotną wnioskodawcy, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb, a także możliwości finansowe ośrodka. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium powołało się na treść załącznika do uchwały Nr 221 Rady Ministrów w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 oraz treść przepisów ustawy o pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4), a następnie stwierdziło, że podziela ustalenia i wnioski organu I instancji, który wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, przyznając odwołującemu świadczenie w formie pieniężnej w wysokości 150 zł jednorazowo w ramach wskazanego programu. W ocenie Kolegium, przyznanie pomocy w takim zakresie było adekwatne do aktualnych potrzeb odwołującego na ten cel oraz środków, jakimi dysponuje Ośrodek. Nie godząc się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 kwietnia 2016 r., A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. We wniesionej domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący zawnioskował również o dopuszczenie dowodu z jego zeznań, jak też o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. Zarzucał organom pomocy społecznej nieprawidłowe działanie, polegające na niezbadaniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący. Skarżący zakwestionował takie działanie OPS w Namysłowie, które polega na przyznawaniu mu coraz mniejszych świadczeń, do tego wypłacanych z dużym opóźnieniem. Podniósł, że wielokrotnie od kilku lat zwracał się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie o przyznanie wsparcia w postaci zasiłku celowego lub okresowego, jednak otrzymywana pomoc nie była ani stała, ani wystarczająca. Podkreślił, że skoro według organów spełnia kryterium dochodowe pozwalające na ubiegnie się o pomocą w różnych formach, to winien otrzymywać pomoc tę w znacznie wyższej wysokości, zgodnie ze zgłaszanymi wnioskami, w tym na zakup opału każdego roku, dofinansowanie zakupu żywności lub inną trwała formą wsparcia. Krytykując zasady działania organu I instancji kilkakrotnie akcentował, że od 11 marca 2015 r. bezskutecznie oczekuje na rozpoznanie sprawy. Nadto podniósł, że jest osobą schorowaną o orzeczonym inwalidztwie z powodu wzroku, samotnie gospodarującą, bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie posiadającą zatrudnienia, dlatego prosi Sąd o objęcie opieką i załatwienie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 października 201r r., sygn. akt II SA/Op 356/16, skarżącemu przyznano prawo pomocy w formie ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że wydane akty nie są obarczone wadami uzasadniającymi ich uchylenie. Przypomnienia wymaga, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą A. K. pomoc w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 150 zł, z przeznaczeniem na zakup żywności (zasiłek celowy). Od razu należy też wskazać, że wieloletni program dożywiania obecnie realizowany jest w trybie ustawy o pomocy społecznej, stosownie do postanowień przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 (Mon. Pol. z 2013 r. poz. 1024, obecnie Mon. Pol. z 2015 r. poz. 821), nadal powoływanej jako uchwała Nr 221, która przewiduje pomoc w zakresie dożywiania dla osób spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią zatem również przepisy cyt. wyżej ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 39 ust. 1 i ust. 2. Na zasadzie pkt V.1. załącznika do uchwały Nr 221, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Wsparcie przyjmuje formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Od 1 października 2012 r. kwota kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a cyt. wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, wynosi 542 zł. Natomiast od dnia 1 października 2015 r. stosownie do § 1 pkt 1 lit a i b rozporządzenia Rady ministrów sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2015 r. poz. 1058) zmianie uległy kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej i dla osoby samotnie gospodarującej kwota kryterium dochodowego wynosi 634 zł, a dla osoby w rodzinie 514 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb uchwały Nr 221 kryterium dochodowe, odpowiadające 150% tej kwoty, wynosi 813 zł. Kryterium w analogicznej wysokości określa również powołana w zaskarżonej decyzji uchwała Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 27 marca 2014 r., Nr XXV/333/14, będąca aktem prawa miejscowego. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, znajdujących też oparcie w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżący jest osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą. Nadto jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wynosił, jak ustalił organ pierwszej instancji, 160,23 zł, a zatem nie przekroczył kwoty 813 zł (odpowiadającej 150% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej), co uzasadniało przyznanie żądanego świadczenia. Badając natomiast legalność kwestionowanej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 39 ust. 1 ustawy, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór pomocy, którą uzna za najwłaściwszą w świetle celów określonych ustawą o pomocy społecznej, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych Ośrodka. Działanie organu w sferze uznania administracyjnego powoduje również, że dokonywana przez Sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, natomiast nie obejmuje tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyroki NSA z 8 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2886/13; z 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 115/12; z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kontroli pod tym kątem, Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest dowolne. W procesie dochodzenia do decyzji właściwie organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadził jego trafną ocenę, która uzasadniała przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 150 zł. Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, organ ten przeanalizował sytuację życiową wnioskodawcy związaną z samotnym gospodarowaniem, orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Działając w ramach uznania administracyjnego słusznie wskazał, że położenie, w jakim znalazł się wnioskodawca, uzasadnia przyznanie pomocy w zakresie dożywiania. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił kryteria, jakimi kierował się przy ustaniu wysokości przyznanego świadczenia, odwołując się do przedstawionej przez organ I instancji analityki wydatków przeznaczanych przez Ośrodek na zasiłki celowe. Odnosząc się do argumentacji organu wyjaśniającej, dlaczego różnicuje się przyznawaną pomoc, przyznając wyższą pomoc na dożywianie w rodzinach wielodzietnych, niż osobom samotnie gospodarującym, zauważyć przyjdzie, że takie postępowanie jest zrozumiałe i racjonalne. Oczywistym jest bowiem, że liczniejsza rodzina potrzebuje większego wsparcia, by zaspokoić swoje minimalne potrzeby w zakresie wyżywienia. Zwrócić uwagę przyjdzie, że w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej zostały wskazane wyczerpujące informacje w zakresie analityki rozdysponowania środków, obejmujące możliwości finansowe Ośrodka w skali miesiąca oraz liczbę wnioskodawców domagających się udzielenia pomocy, a także zasady i preferencje stosowane przy udzielaniu pomocy. W sytuacji ograniczonej ilości środków organ uprawniony jest do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, a przyjęte przez organ zasady pozwalają uznać, że nastąpiło ich racjonalne rozdysponowanie, zgodnie z regułami przejrzystymi i jednakowymi dla wszystkich zainteresowanych osób. Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu wnioskowanego świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 150 zł, to nie można zgodzić się z zarzutem o orzekaniu przez organ w sposób dowolny, krzywdzący jedynie skarżącego. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia, nadto w sposób dostateczny, z zachowaniem standardów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., wytłumaczono skarżącemu, że wpływ na wysokość przyznanego świadczenia pieniężnego miała ograniczona wysokość środków finansowych pozostających w dyspozycji Ośrodka oraz przyjęte zasady ich rozdziału. Sytuacja materialna skarżącego i okoliczności związane ze stanem jego zdrowia podlegały ocenie organów i zostały uznane za uprawniające do przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi dostrzec przyjdzie, że rolą pomocy społecznej jest, po myśli w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy - umożliwienie przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Jest przy tym oczywiste, że środki pozostające w dyspozycji pomocy społecznej są ograniczone, a więc powinny być rozdysponowywane w sposób racjonalny, przede wszystkim z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości społecznej. Oznacza to z kolei, że organ pomocy społecznej musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło