II SA/Op 386/10
WyrokWSA w Opolu2010-11-09
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Opolski prawidłowo uchylił decyzję Burmistrza Kluczborka w sprawie cofnięcia czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt czasowy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Wojewoda Opolski nieprawidłowo uchylił decyzję Burmistrza Kluczborka i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, naruszając tym samym przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 136 K.p.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, oceniając zebrany materiał dowodowy i ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe w ograniczonym zakresie, a nie uchylać decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Parafia [...] w K. wniosła skargę na decyzję Wojewody Opolskiego, która uchyliła decyzję Burmistrza Kluczborka o cofnięciu czynności materialno-technicznej zameldowania K. K. i M. K. na pobyt czasowy w lokalu Parafii. Parafia zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wskazując na brak oznak zamieszkiwania przez wymienione osoby w lokalu oraz na to, że zameldowanie miało na celu opóźnienie eksmisji. Wojewoda Opolski uznał, że Burmistrz Kluczborka nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, w tym czy osoby te faktycznie przebywały w lokalu w dniu zameldowania i czy posłużyły się nieaktualną umową najmu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej Parafii [...] w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Parafię [...]w K. jest decyzja Wojewody Opolskiego z [...], nr [...], mocą której uchylono decyzję Burmistrza Kluczborka z [...], nr [...] w sprawie cofnięcia czynności materialno – technicznej zameldowania K. K. i M. K. na pobyt czasowy od 31 marca 2009 r. do 31 marca 2011 r. w K. na [...].
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne
o następującym przebiegu. Pismem z 4 grudnia 2009 r. Proboszcz Parafii [...] w K. wystąpił do Burmistrza Kluczborka z wnioskiem o kontrolę procedury zameldowania K. K. i jej syna M. K. w lokalu stanowiącym własność Parafii, a położonym w K., przy [...]. Jednocześnie wnoszący pismo domagał się "rozpoczęcia procedury wymeldowania wskazanych osób. Do wniosku załączono wypis z rejestru lokali z 3 grudnia 2009 r., z którego wynikało, że lokal przy [...] o powierzchni 54,70 m ² oznaczony jest w ewidencji jako niemieszkalny, a także kopię potwierdzenia zameldowania, z których wynikało, że K. K. i M. K. zostali zameldowani na pobyt czasowy w tym lokalu, w okresach od 30 marca 2004 r. do 30 marca 2005 r. oraz od 31 marca 2009 r. do 31 marca 2011 r.
Zawiadomieniem z 7 grudnia 2009 r. Burmistrz Kluczborka na podstawie art. 61 § 4 K.p.a. zawiadomił wnoszącego pismo oraz K. K. i M. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia czynności materialno - technicznej wpisu zameldowania na pobyt czasowy w K. przy [...].
Pierwotnie Burmistrz Kluczborka orzekł o cofnięciu czynności materialno – technicznej wpisu zameldowania K. K. i M. K., decyzją z 15 grudnia 2009 r., która została uchylona w całości decyzją Wojewody Opolskiego z 10 lutego 2010 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Uchylając rozstrzygnięcie I – instancyjne Wojewoda zauważył, że organ naruszył art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. i zlecił przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, w tym umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie wszystkim stronom postępowania i ewentualnego przesłuchania świadków. Końcowo organ odwoławczy zauważył, że sprawy meldunkowe należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego lokali, a w konsekwencji i nie przyznają, ani nie pozbawiają uprawnień w zakresie prawa do lokalu.
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] Burmistrz Kluczborka działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.
o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2006, Nr 139, poz. 993 z poźn. zm.), dalej zwana ustawą orzekł o cofnięciu czynności materialno –technicznej wpisu zameldowania na pobyt czasowy K. K. i M. K.
w K., przy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że zachował wymogi art. 10 K.p.a., informując stronę o przebiegu postępowania oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, prawie wnioskowania o przeprowadzenie dodatkowych dowodów i prawie pisemnego ustosunkowania się w sprawie.
Zaznaczono, że K. K. skorzystała ze swoich uprawnień
i w dniach 26 oraz 29 luty 2010 r. zapoznała się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, złożyła 1 marca 2010 r. wniosek o wydanie odpisów z akt, lecz potem nie zajęła pisemnego stanowiska w sprawie. Zaznaczono także, że 29 marca 2010 r. Straż Miejska w K. dokonała kontroli spornego lokalu, z której wynikało, że w lokalu nie ma żadnych oznak zamieszkiwania go przez rodzinę K. K. Zdaniem Burmistrza Kluczborka dalsze utrzymywanie fikcyjnego zapisu zameldowania K. K. i M. K. na pobyt czasowy jest nieprawidłowością i jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Dlatego zdaniem organu zaistniały podstawy do anulowania zameldowania na pobyt czasowy jako czynności materialno – technicznej w rozumieniu art. 47 ust. 2 ustawy.
Odwołanie od tej decyzji wniosła K. K., działająca imieniem własnym oraz jako pełnomocnik M. K. W uzasadnieniu podniosła, że postępowanie nie zostało przeprowadzone obiektywnie i bezstronnie. Polemizowała z ustaleniami Straży Miejskiej, co do braku oznak zamieszkiwania w spornym lokalu. Odwołała się do umowy najmu, jaka łączyną z Parafią [...] w K., z której wprost wynika, że wynajęła lokal mieszkalny na czas nieoznaczony i zwróciła uwagę, że toczy się przez Sądem Rejonowym w Kluczborku postępowanie z powództwa wynajmującego o opróżnienie lokalu, które dotychczas nie zostało zakończone. Akcentowała, że w sprawie tej wywierany jest nacisk na Burmistrza Kluczborka, aby niezwłocznie podejmował decyzje w sprawie wymeldowania.
Po rozpatrzeniu odwołanie Wojewoda Opolski wymienioną wyżej decyzją z [...] uchylił decyzję Burmistrza Kluczborka z [...] i przekazał sprawę cofnięcia czynności materialno – technicznej zameldowania K. K. i M. K. do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przepis art. 47 ustawy
o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zaznaczył, że z treści ust. 1 tego artykułu wynika, iż organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu na podstawie którego dokonano zameldowania budzą wątpliwości to rozstrzygnięcie powinno nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie ust. 2 tego artykułu. Dalej organ odwołał się do treści art. 9 ust. 2 a, art. 10 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy. W oparciu o nie organ odwoławczy zważył, iż organ meldunkowy może
w drodze decyzji uchylić konsekwencję zameldowania, gdy okaże się, iż zostało ono dokonane, mimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek ku temu. Należy jednak pamiętać, że działanie w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy jest działaniem wyjątkowym, mającym zastosowanie tylko w sytuacji, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2, ujawniły się już po dokonaniu rejestracji zameldowania.
Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji Wojewoda stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji było przedwczesne. Orzekając, co do istoty sprawy, Burmistrz Kluczborka nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, do czego obligują go przepisy art. 77 i 80 K.p.a. Zdaniem organu odwoławczego nie została wyjaśniona istotna okoliczność sprawy, ta mianowicie, czy K. K. i M. K.w dniu zameldowania na pobyt czasowy tj. 31 marca 2009 r. faktycznie nie przebywali w lokalu przy [...] w K. W toku postępowania nie została również wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości okoliczność, czy w dniu zameldowania K. K. posłużyła się nieaktualną umową najmu, co było podnoszone w piśmie wszczynającym postępowanie przedłożonym przez Proboszcza Parafii [...]. Zauważył też organ odwoławczy, że sama czynność przyjęcia zgłoszenia pobytu czasowego nie została wykonana prawidłowo. K. K. nie potwierdziła na formularzu zgłoszenia faktu pobytu w lokalu, którego powinna dokonać jako najemca.
Końcowo organ odwoławczy zauważył, że już w momencie przyjmowania zgłoszenia pobytu czasowego wobec niepotwierdzenia przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu, organ I instancji winien był na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy rozstrzygnąć, czy zaistniały ustawowe przesłanki do zameldowania.
W ramach ponownego rozstrzygnięcia sprawy organ I instancji winien przeprowadzić gruntowne postępowanie dowodowe, które spełniać będzie wymogi art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Czynności tych nie mógł wykonać Wojewoda Opolski, gdyż musiałby przeprowadzić postępowanie w znacznej części i nie byłoby to tylko postępowanie uzupełniające w rozumieniu art. 136 K.p.a.
Skargę do Sądu na wymienioną decyzję Wojewody Opolskiego wniosła Parafia [...] w K. Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 136 K.p.a. i wniosła o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że postępowanie przez organem I instancji toczyło się już w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Czynności podjęte przez Burmistrza Kluczborka zrealizowały zakres postępowania wyznaczony uprzednio przez organ II instancji. Strona skarżąca podkreśliła, że kontrola meldunkowa w sposób jednoznaczny potwierdziła brak oznak zamieszkiwania przez uczestniczkę postępowania i jej syna w spornym lokalu mieszkalnym. Podniesiono też, że wypowiedzenie najmu było przedmiotem orzeczenia Sądu Rejonowego w sprawie o opróżnienie lokalu. Czynności podejmowane przez najemcę doprowadzają jednak do toczącego się w nieskończoność postępowania sądowego. Termin jego zakończenia nie jest znany. Końcowo strona skarżąca podniosła, że zameldowanie się K. K. i M. K. w biurze wykorzystywanym do prowadzenia działalności gospodarczej miało na celu opóźnienie w czasie eksmisji z lokalu. Takie zachowanie nie może zasługiwać na ochronę prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego uczestnicy postępowania K. K. i M. K. nie zajęli żadnego stanowiska procesowego.
Na rozprawie Sąd ujawnił z urzędu przebieg postępowania przed Sądem Rejonowym w Kluczborku w sprawie z powództwa Parafii [...] w K. przeciwko K. K. nakazania opróżnienia lokalu użytkowego położonego w K. przy [...]. Z akt tych wynikało, że wyrokiem zaocznym z [...] wydanym w sprawie
[...] Sąd Rejonowy w Kluczborku nakazał uczestniczce postępowania, aby wydała Parafii [...] zajmowany lokal użytkowy. W wyniku sprzeciwu pozwanej Sąd I instancji rozpoznał sprawę w trybie zwykłym i wyrokiem z [...] utrzymał m.in. pkt 1 wyroku zaocznego z [...] nakazującego opróżnienie lokalu. Wydane [...] przez Sąd I instancji orzeczenie nie jest prawomocne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ponieważ strony nie były w sprawie reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego wypada rozpocząć od wskazania na przepisy regulujące zakres kognicji sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności
z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Dlatego od razu trzeba zaznaczyć, że nawet przy uwzględnieniu skargi Sąd nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznie załatwiających postępowanie administracyjne. Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych granicach kognicji, po poddaniu ocenie przeprowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, dała podstawę do oparcia orzeczenia o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, trzeba wskazać, że obowiązek meldunkowy określony przepisami powołanej ustawy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy administracji publicznej ich funkcji z zakresu ruchu ludności. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i miejscu pobytu umożliwia tym organom realizację zadań należących tak do organów samorządowych, jak
i zadań Państwa. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta polega na rejestracji danych
o miejscu pobytu osób i służy ochronie ich interesów. Obowiązek meldunkowy uznać należy za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.
Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w świetle ustawy o ewidencji ludności dopuszczalne jest zameldowanie na pobyt czasowy, gdy fakt zamieszkiwania osoby w danym lokalu nie został potwierdzony na formularzu meldunkowym przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu i gdy podmiot ten kwestionuje legalność, nie tylko zamieszkiwania, ale i zameldowania, a to w związku z wykazywanym charakterem prawnym lokalu, w szczególności jako lokalu niemieszkalnego.
W sprawie będzie zatem miał zastosowanie przepis art. 9 ust. 2 a zdanie 1 ustawy
o ewidencji ludności oraz § 6 i 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania, przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz.U. Nr 236, poz. 1999 ze zm.).
Trzeba zwrócić uwagę, co do art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, że
z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił on moc i został zastąpiony od 1 maja 2004 r. regulacją art. 9 ust. 2 a i 2 b wprowadzoną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.Nr 93, poz. 877). Od tej daty przy zameldowaniu na pobyt czasowy nie jest wymagane przedstawienie potwierdzenia prawa do przebywania danej osoby w lokalu, dokonane przez właściciela lub zarządcę budynku, a jedynie przedstawienie potwierdzenia okoliczności faktycznej, jaką jest pobyt danej osoby w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu.
Dlatego można stwierdzić, że takie potwierdzenie nie ma charakteru formalnej przesłanki dopuszczalności zameldowania na pobyt czasowy, gdyż nie uniemożliwia nadania biegu zgłoszeniu zameldowania i nie wyłącza jego merytorycznego rozpoznania.
Bez wątpienia też potwierdzenie pobytu nie stanowi przesłanki materialno – prawnej zameldowania, albowiem przesłanki te określono w przepisach art. 7 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Przesłankami tymi są przebywanie pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem dłużej niż 3 doby bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego.
Jeżeli warunkiem zameldowania na pobyt czasowy jest faktyczne przebywanie pod określonym adresem bez zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu to wykazanie tej okoliczności ma znaczenie tylko dowodowe. Dlatego również potwierdzenie pobytu w myśl art. 9 ust. 2 a ustawy o ewidencji ludności ma jedynie charakter poświadczenia faktu, a nie stwierdzenia prawa, czy też wyrażenia zgody przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu na przebywanie w nim innej osoby.
Celem regulacji art. 9 ust. 2 a ustawy o ewidencji ludności było przyspieszenie procedury meldunkowej i umożliwienie zameldowania w formie czynności materialno – technicznej, bez potrzeby wydawania decyzji. Według art. 9 ust. 2 b ustawy
o ewidencji ludności zameldowanie w lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i jest potwierdzeniem faktu pobytu w tym lokalu. Można zatem powiedzieć, że faktycznie zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, bez jakichkolwiek skutków w sferze prawa do lokalu, której dokonać można, gdy brak jest wątpliwości, co do istnienia przesłanek ustawowych do zameldowania, nie w formie decyzji, lecz czynności materialno – technicznej.
Brak potwierdzenia pobytu przez osobę dysponująca prawem do lokalu uzasadnia wątpliwości, co do zaistnienia pozytywnych przesłanek zameldowania i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu
w formie władczej, w szczególności decyzją wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że rejestracja miejsca pobytu następuje tylko wówczas w drodze czynności materialno - technicznej, gdy zgłoszone dane nie budzą żadnych wątpliwości. Tymczasem
w rozpoznawanej sprawie taki przypadek nie zachodził już wobec faktu nie istnienia potwierdzenia pobytu na formularzu zgłoszenia pobytu czasowego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu.
Należy też podkreślić, że decyzja wydana na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy
o ewidencji ludności nie zmienia charakteru zameldowania jako czynności wyłącznie rejestracyjnej, nie mającej wpływu na tytuł prawny do lokalu, a jedynie rozstrzyga wątpliwości co do faktu i charakteru pobytu (por. też wyrok NSA z 14 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1189/07, opubl. LEX 516748, wyrok NSA z 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 883/05, opubl. LEX 265701 i wyrok NSA z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 608/07, opubl. LEX 459306).
Z wymienionego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika także, że czynność materialno – techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. W orzecznictwie podkreśla się również, iż stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno – technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy wtedy, kiedy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ujawniły się już po dokonanej czynności zarejestrowania zameldowania ( tak wyrok NSA z 24 czerwca 2006 . sygn. akt II OSK 883/2006, opubl. CBOiS i wyrok NSA z 9 lutego 1993 r., sygn. akt SA/Lu 1187/92 , opubl CBOiS ).
W związku z zastosowaniem przez organ odwoławczy art. 138 § 2 jako podstawy decyzji należy w tym miejscu także zwrócić uwagę na zasady ogólne zawarte w art. 6-16 K.p.a. Nie przytaczając wszystkich z nich należy nie mniej jednak wskazać, że prowadząc postępowanie administracyjne organy winne mieć również na uwadze obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a. należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Nie mniej istotna jest obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.), która wprowadza obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej i stanowi o istocie postępowania odwoławczego. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji oraz ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Zgodnie zaś z art. 140 K.p.a.
w postępowaniu odwoławczym, w sprawach nieuregulowanych znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w tym także przepisy Kpa dotyczące przeprowadzania rozprawy administracyjnej. Organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest też związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi
w odwołaniu. Nie mniej, podkreślić należy, że organ drugiej instancji obowiązany jest rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, a to nakłada na niego obowiązek zbadania
i odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu i pismach procesowych uczestników postępowania. Z powyższego wynika więc, że zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy niż zakres postępowania przed organem pierwszej instancji, a organ odwoławczy ma nie mniejsze w tym względzie obowiązki. Przede wszystkim zobligowany jest dążyć z urzędu, tak jak organ pierwszej instancji, do wykrycia prawdy obiektywnej, czyli ustalenia rzeczywistego stanu sprawy (art. 7 K.p.a.). Powinien też ocenić całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przed organem pierwszej instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany przez ten organ. W sytuacji, gdy stwierdzi braki w postępowaniu lub pewne niejasności, może i powinien przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, o ile oczywiście nie zostaną przekroczone granice zakreślone art. 136 K.p.a.
W rozpatrywanej sprawie prowadząc dalsze czynności dowodowe organ odwoławczy nie doprowadziłby do naruszenia przepisu art. 136 K.p.a.
Ustalenie okoliczności, czy 31 marca 2009 r., czyli w dniu zameldowania na pobyt czasowy K.K. i M.K. faktycznie przebywali w spornym lokalu oraz dysponowali tytułem prawnym do niego w rozumieniu art. 9 ust. 2 a ustawy i ewidencji ludności możliwe było w toku postępowania odwoławczego.
Przepis art. 136 K.p.a. przewiduje 2 formy prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy może to uczynić samodzielnie albo w drodze zlecenia czynności organowi I instancji. Trzeba też zwrócić uwagę, iż zgodnie z cytowaną wyżej zasadą dwuinstancyjności przepis art. 138 § 2 K.p.a. ma zastosowanie wyjątkowo. Organ odwoławczy uchyla decyzję I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Mimo lakoniczności uzasadnienia decyzji Burmistrza Kluczborka trzeba zważyć, że w toku dwukrotnego już rozpoznawania sprawy przez ten organ przeprowadzono dowody z dokumentów, wywiadów Straży Miejskiej i zeznań świadków. Nie zachodzi zatem zupełny brak postępowania dowodowego, nawet jeśli część tych dowodów prowadzono wyłącznie na okoliczność faktu i charakteru aktualnego przebywania w lokalu, a nie z daty zameldowania na pobyt czasowy w 2009 r. Pomijają przy tym oba organy okoliczność znaną już w dacie wszczęcia sprawy. Z załączonego do podania Parafii wypisu z rejestru lokali, prowadzonego przez Starostę Kluczborskiego, a będącego podstawą wpisu w księdze wieczystej, wynika że sporny lokal ma charakter lokalu niemieszkalnego (por. art. 76 K.p.a.).
Wszystkie wymienione wyżej dowody to materiał dowodowy, który należy ocenić zgodnie z art. 80 i 81 K.p.a., i w zależności od niej uzupełnić postępowanie w trybie art. 136 K.p.a., a wynikowi dać wyraz w decyzji odwoławczej, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.
Nie bez znaczenia jest także zachowanie zasady szybkości z art. 12 K.p.a. Postępowanie administracyjne przedłuża się poza terminy załatwienia sprawy
o jakich mowa w art. 35 § 3 K.p.a., a z pola widzenia nie może znikać także przedmiot sprawy (zameldowanie na pobyt czasowy), co tym bardziej winno uaktywnić organy do sprawnego prowadzenia postępowania.
Z tych względów stwierdzając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań.
Orzeczenie w przedmiocie wykonalności decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., a o kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku, w oparciu o art. 200
i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło