II SA/Op 389/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi U. D. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca U. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Wojewody Opolskiego z 31 lipca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 4 września 2013 r. wraz ze skargą wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej na urzędowym formularzu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Zwracając się z prośbą o ustanowienie adwokata, skarżąca podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, mimo, że przepracowała rok legalnie jako niania i zwolniono ją z przyczyn ekonomicznych. Jest kobietą, która skończyła 54 lata i przepracowała 35 lat, a obecnie pozostała bez środków do życia i bez pracy, jest na utrzymaniu męża. Mąż prowadzący z nią wspólne gospodarstwo domowe, otrzymuje miesięczne wynagrodzenie z pracy w kwocie 4353 zł brutto. Jedyny majątek skarżącej i jej męża stanowi mieszkanie wielkości 58 m2 i samochód [...] z roku 2005, wartości około 13000 zł. Miesięczne koszty utrzymania lokalu, w tym czynsz energia, leki, które skarżąca musi brać do końca życia to kwota 1500 zł miesięcznie, resztę pieniędzy przeznaczają na żywność, zakup odzieży i środków czystości i dojazdy męża do pracy. W związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o przyznanie prawa pomocy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." wezwał ją w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - jakiej wysokości są koszty utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości, jak np. za energię elektryczną, wodę, gaz, wywóz odpadów itp., - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez nią i wszystkich członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, - zaświadczenia o aktualnej wysokości zarobków jej męża, z zaznaczeniem, że nie trzeba ich przesyłać jeśli ich wysokość potwierdzą nadesłane wydruki z rachunków bankowych, - zeznania podatkowego składanego przez nią za rok 2012 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - zaświadczeń potwierdzających jej kłopoty zdrowotne np. zaświadczenia lekarskie, karta leczenia szpitalnego itp. - wskazanie kosztów związanych z jej leczeniem, ewentualnie nadesłanie rachunków za leki, leczenie, rehabilitację itp., Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Jednocześnie referendarz sądowy wyjaśnił w nim, na zasadzie art. 6 P.p.s.a., że na podstawie art. 239 pkt 1 lit b P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, wobec tego skarżąca jest ustawowo zwolniona w swojej sprawie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia wniosku w terminie, i w dniu 18 września 2013 r. (data nadania przesyłki), złożyła kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Załączyła do niego następujące dokumenty: spis wydatków miesięcznych, wydruk z konta bankowego męża za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 17 września 2013 r., zaświadczenie o zarobkach męża z dnia 17 września 2013 r., deklarację podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. wspólną dla niej i męża, dokumentację leczniczą, w tym kartę swojego leczenia sanatoryjnego z 16 lutego 2013 r., badanie [...] z 24 sierpnia 2012 r., wynik badania [...] z dnia 17 stycznia 2006 r., wynik [...], wynik badania [...] z 28 października 2010 r., 7 specyfikacji sprzedaży leków i parfarmaceutyków z dnia 17 września 2013 r. Skarżąca wskazała, że miesięczne koszty utrzymani jej i męża wynoszą 1553,93 zł, zawierają się w nich: czynsz 451,60 zł, energia elektryczna 171,16 zł, gaz 45,39 zł, odpady komunalne 24 zł, telefon 83,98 zł, opłata RTV 16,78 zł, kablówka 35 zł, Internet 36 zł, wieczyste użytkowanie garażu 3,30 zł, wydatki na samochód: paliwo 500 zł, ubezpieczenie OC 28,47 zł, przegląd 8,25 zł, bieżące naprawy 150 zł. Wynagrodzenie męża, jak wynika z zaświadczenia wynosi 4399 zł brutto miesięcznie, co daje netto kwotę 3131,26 zł. Z deklaracji podatkowej wynika, że skarżąca razem z mężem osiągnęli wspólnie dochód do opodatkowania 68970,85 zł. Dokumentacja medyczna nadesłana przez skarżącą wskazuje, że cierpi ona na [...], [...], [...], [...], [...]. Specyfikacja z apteki, na której widnieją leki i parafarmaceutyki takie, jak np. wapno, magnez z witamina B, strepsils - tabletki do ssania na gardło, opiewa na łączną kwotę 535,97 zł, skarżąca nie wyjaśniła jednak za jaki okres jest ona wystawiona. Z uwagi na wyżej opisane ustawowe zwolnienie skarżącej w przedmiotowej sprawie z kosztów sądowych, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, czyli w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Zdaniem referendarza sądowego przesłanka ta nie występuje w sytuacji materialnej skarżącej. Przedstawione przez nią informacje o osiąganych dochodach wskazują, że skarżąca ma obecnie wystarczające środki na egzystencję, a także na poniesienie kosztów postępowania sądowego, poprzez opłacenie fachowego pełnomocnika. Kwota aktualnego miesięcznego dochodu skarżącej i jej męża, obliczona na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów, wynosi netto 3131,26 zł, co daje na jedną osobę w rodzinie dochód 1565,63 zł. Dysponowanie przez skarżącą miesięcznie obecnie kwotą netto dochodu 1565,53 zł, zdaniem orzecznika wyłącza ją z grona osób ubogich, a z myślą o takich właśnie osobach stworzono instytucję prawa pomocy. Należy w miejscu tym podkreślić, że prawo pomocy jest to instytucja wyjątkowa, stanowiąca odstępstwo od obowiązującej w prawie polskim zasady odpłatności postępowania sądowego. Skarżąca wykazała, że jej rodzina ma obciążenia konieczne w kwocie 1565,63 zł miesięcznie, należy w tym miejscu stwierdzić, iż nie można wydatku na telewizję kablową w kwocie 35 zł uznać za życiowo niezbędny. Skarżąca nie ma wprawdzie aktualnie dochodów, ale stały dochód ma jej mąż. Zgodnie natomiast z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Stanowi o tym art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o treści: "Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli." Przy ocenie czy należy przyznać skarżącej pełnomocnika z urzędu, należało więc ocenić dochody jej męża. Dochód męża podzielony na ilość osób w rodzinie, daje kwotę w wysokości przekraczającej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w 2013 r. na kwotę brutto 1600 zł, czyli netto 1181,38 zł. (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2012 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 r. (Dz. U. poz. 1026), Według natomiast zachowującego aktualność poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl/cbois), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę." Mając więc na uwadze powyższe oraz niewskazanie przez skarżącą jakiś nadzwyczajnych kosztów ponoszonych na leczenie w związku z wyżej opisanymi dolegliwościami zdrowotnymi, nie uznano, aby spełniała on przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że skarżąca nie podała za jaki okres przesłana została specyfikacja leków, a ponieważ nie są to faktury, a jedynie spis leków, referendarz przyjął, że są to leki kupowane na dłuższy czas niż miesiąc, nie uznał zatem, że wydatek na nie jest wydatkiem comiesięcznym. Tym bardziej, że skarżąca podała w pierwszym przesłanym urzędowym formularzu wniosku PPF w rubryce nr 11, że kupno leków to wydatek rzędu 150 zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego aktualny dochód skarżącej, pozwala jej na poniesienie częściowych kosztów postępowania polegających na opłaceniu pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku jej utrzymania koniecznego. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia.