II SA/Op 390/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. z dnia 23 maja 2016 r. (data wpływu do Sądu: 25 maja 2016 r.) o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 23 maja 2016 r. Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 23/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Pełnomocnikiem z urzędu M M. został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny K. K., co wynika z pisma Izby z dnia 10 lipca 2015 r. (k-36 akt sądowych). Na skutek wniesionej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 390/15 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kolejno: postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. przywrócił termin do wniesienia skargi, a wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 r., oddalił skargę. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2016 r., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 4 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 4 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Następnie, postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, umorzył postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tym razem dnia 4 lutego 2016 r. Na skutek ponownie złożonego wniosku z dnia 26 stycznia 2016 r. (data wpływu do Sądu: 1 marca 2016 r.), referendarz ponownie umorzył w dniu 1 kwietnia 2016 r. postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec wniesionego sprzeciwu na orzeczenie z dnia 1 kwietnia 2016 r., tut. Sąd umorzył w dniu 9 maja 2016 r. postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 26 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Nie godząc się z powyższym, skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na skutek którego Sąd II instancji postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 715/16, oddalił zażalenie. Na obecnym etapie postępowania sądowego do rozpoznania pozostały dwa kolejne wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jeden z dnia 21 marca 2016 r. przekazany tut. Sądowi według właściwości przez NSA (data wpływu: 1 kwietnia 2016 r., k:173-174 akt), a następny z dnia 23 maja 2016 r. (data wpływu: 25 maja 2016 r., k: 207-208). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącego, datowanego na dzień 23 maja 2016 r., należało umorzyć. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnotować należy, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, datowanym na dzień 23 maja 2016 r., nie zaznaczono w punkcie 4 przedmiotu wniosku, pomimo tego, że wniosek może być objęty jedynie po jednym żądaniu dotyczącym rodzaju pełnomocnika z urzędu oraz zakresu zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiot żądania skarżącego nie wynika także bezpośrednio z dalszej części wniosku. Referendarz zważył jednak, że skarżącemu zostało już przyznane w tym postępowaniu sądowym prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie strona ta jest zwolniona ustawowo od uiszczania kosztów sądowych na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Z tych względów, złożenie przez nią kolejnego wniosku bez wskazania zakresu żądania, nie wymaga wezwania stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przepis ten zobowiązując do złożenia wniosku na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, nakazuje bowiem wypełnienie tego formularza zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, czyli m.in. zakreśleniem właściwego zakresu żądania. Referendarz zważył jednak, że w niniejszym przypadku wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania dotyczącego prawa pomocy, już przed wniesieniem wniosku z dnia 23 maja 2016 r., z uwagi na wyczerpanie wszystkich możliwych form pomocy, jakie strona mogła uzyskać stosownie do art. 245 P.p.s.a. Z tych względów czynności wyjaśniające zakres ponownego wniosku skarżącego z dnia 23 maja 2016 r., są niecelowe i wprowadzają niczym nie uzasadniony formalizm. Powtórzyć należy, że w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 maja 2016 r., jest zbędne. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro M. M. z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne. O powyższej okoliczności ustawowego zwolnienia skarżącego od uiszczania kosztów sądowych, referendarz sądowy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 23/15 i pomimo tego, że przywołane orzeczenie zostało wydane przed rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, to zachowuje aktualność na wszystkich etapach tego postępowania, wszczętego z inicjatywy M. M. w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...]. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się bowiem na wszystkie etapy postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że ww. postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r., został ustanowiony M. M. radca prawny. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcy prawnego z urzędu w osobie K. K., który występował w imieniu M. M. w postępowaniu sądowym. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie ustanowienia przez sąd (referendarza sądowego) skarżącemu kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując powyższe, skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, datowanego na dzień 23 maja 2016 r. (data wpływu do tut. Sądu: 25 maja 2016 r.), uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wskazać warto, że jeśli skarżący kwestionuje osobę wyznaczonego radcy prawnego, wówczas powinien zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o wyznaczenie nowego pełnomocnika do sprawy. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.