II SA/Op 399/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. K. G. wniosła pismem z 21 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych. Skarżąca w dniu 14 sierpnia 2012 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Oświadczyła w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe mężem i pełnoletnim synem. Dochód miesięczny męża z tytułu zasiłku dla bezrobotnych wynosi brutto 780 zł, miesięczny dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia wynosi brutto 3200 zł. Syn jest studentem, bez dochodu. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni 140 m2 i gospodarstwo rolne. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o przyznanie prawa pomocy działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał ją w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie jej zeznania podatkowego i jej małżonka za rok 2012 potwierdzonych, że zostały złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - zaświadczenia o jej aktualnej wysokości zarobków z zakładu pracy lub innego dokumentu je potwierdzającego (np. wyciągi bankowe), - wyjaśnienia, czy posiada ona lub członkowie jej gospodarstwa domowego nieruchomości rolną, a jeśli tak to czy stanowi jakieś źródło dochodu np. z dopłat unijnych, umowy dzierżawy lub jest uprawiana oraz podanie wysokości uzyskiwanego w związku z tym dochodu, -przesłania zaświadczenia, czy syn korzysta, czy też nie z pomocy materialnej dla studentów (stypendia socjalne, naukowe itp.), a jeśli tak to w jakiej wysokości. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie pismem z dnia 28 sierpnia 2012 r., oświadczyła w nim, że nie posiadają nieruchomości rolnej, ani nie otrzymują dopłat unijnych, czy dochodów z umowy dzierżawy czy innych umów, syn jest studentem, nie korzystającym z form pomocy materialnej dla studentów. Do pisma dołączyła wyciąg ze wspólnego z mężem rachunku bankowego za okres od 26 czerwca 2012 r. do 25 lipca 2012 r., decyzję z dnia 16 marca 2012 r. o przyznaniu mężowi prawa do zasiłku dla bezrobotnych, rozliczenie podatkowe za rok 2011 r. skarżącej wspólne z mężem, informacje o dochodach i zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2011 skarżącej i jej męża, zaświadczenie skarżącej o dochodach z pracy za maj, czerwiec i lipiec 2012 r. Po ponownym wezwaniu o zaświadczenie syna z uczelni o niepobieraniu tam stypendium, skarżąca złożyła w dniu 18 września 2012 r. zaświadczenie potwierdzające tę okoliczność. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy wykażę ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając więc przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdzono, że nie istnieje podstawa do ustanowienia skarżącej adwokata. K. G. nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Powyższe stanowisko zostało oparte na okolicznościach wynikających ze zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego. Skarżąca otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie w kwocie netto 2359,48 zł, ponadto z tytułu zatrudnienia otrzymuje kwartalną nagrodę, a w miesiącu lipcu 2012 r. zostały jej też wypłacone nagroda jubileuszowa i pieniądze z tak zwanych "wczasów pod gruszą". Nagroda kwartalna wynosiła brutto 1100 zł, nagroda jubileuszowa brutto 10517,91 zł, wczasy pod 812,80 zł, łącznie kwota netto zatem z tytułu dodatkowych nagród i świadczenia urlopowego, wynosiła netto 10136,87 zł. Mąż skarżącej, jak wynika z decyzji o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych będzie go otrzymywał przez okres 12 miesięcy, począwszy od marca 2012 r., w kwocie netto 694,73 zł. Wyciąg bankowy przesłany przez skarżącą pokazuje, że na koniec miesiąca lipca 2012 r. miała ona wraz z mężem kwotę środków na rachunku bankowym w wysokości 7272,26 zł. Dochody rodziny skarżącej wynoszą średnio miesięcznie 3054,321 zł, składa się na nie dochód skarżącej z pracy i jej męża z zasiłku. Skarżąca ponadto dostaje nagrody kwartalne, ostania wynosiła netto 766,76 zł (patrz wyciąg z rachunku bankowego), czyli średnio miesięcznie można przyjąć, że skarżąca miała dodatkowo około 255,58 zł zwiększone wynagrodzenie w okresie przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Aktualnie zatem dochód rodziny skarżącej to 3309,79 zł miesięcznie. Przy czym w okresie przed złożeniem wniosku skarżąca otrzymała też pieniądze z tytułu świadczenia urlopowego i nagrody jubileuszowej. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w ocenie referendarza o ile średni dochód rodziny skarżącej nie jest wysoki, to biorąc pod uwagę aktualny stan środków na jej wspólnym z mężem koncie, nie można uznać, że spełnia ona przesłanki przyznania jej prawa pomocy chociażby w zakresie częściowym. Reasumując skarżąca nie jest osobą ubogą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Głównym powodem takiej oceny jest fakt posiadania przez nią aktualnie środków na koncie bankowym, które pozwalają jej na zapłatę wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Ponadto skarżąca i jej mąż nie są również teraz pozbawieni dochodów, a prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05, publikowana teza Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 457). Reasumując zdaniem referendarza sytuacja majątkowa rodziny skarżącej, a tę należy brać pod uwagę przy przyznawaniu prawa pomocy nie jest na tyle zła, aby nie mogła ona ponieść częściowo kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tym miejscu należy wyjaśnić jak obecnie interpretowane jest w orzecznictwie pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego, w postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 203/09, publikowane System Informacji Prawnej Lex nr 603369, wyjaśniono, że "Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych." Dodatkowo trzeba zauważyć, że skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący. We wniosku o prawo pomocy wskazała, że ma gospodarstwo rolne. Zapytana następnie o kwestię posiadania nieruchomości rolnej i dochodów z niej, w piśmie z 28 sierpnia 2012 r. oświadczyła, że nie ma gospodarstwa i jakichkolwiek dochodów z niego. Referendarz jednak nie wzywał już skarżącej do wyjaśnienia powyższej kwestii, gdyż ocenił, że niezależnie od tego czy posiada ona jakieś nieruchomości, poza domem, aktualny stan jej środków pieniężnych na rachunku bankowym nie zezwala na uznanie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.