II SA/Op 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Gminy Skarbimierz z dnia 24 września 2012 r., Nr XX/136/2012 w przedmiocie określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli postanawia 1) umorzyć postępowanie, 2) zasądzić od Gminy Skarbimierz na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda Opolski, działając w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Rady Gminy Skarbimierz z dnia 24 września 2012 r., Nr XX/136/2012 w przedmiocie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli pracujących w Gminnym Zespole Szkół w Skarbimierzu Osiedle, w skład którego wchodzą: Gminna Szkoła Podstawowa w Skarbimierzu Osiedle, Gminne Gimnazjum, Gminne Przedszkole Publiczne w Skarbimierzu Osiedle, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności z powodu istotnego naruszenia prawa. Wskazał, że zaskarżona uchwała została zredagowana w sposób sprzeczny z zasadami techniki prawodawczej, co powoduje trudności w przywołaniu konkretnej jednostki redakcyjnej aktu. W uchwale § 1 ust. 1 został poprzedzony zdaniem wprowadzającym do wyliczenia, co nie znajduje podstaw w zasadach redagowania aktów prawnych określonych w Załączniku do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908 ze zm.). Z treści zdania pierwszego § 1 uchwały: "określa się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin dla nauczycieli w sposób następujący", można wnioskować, że uchwała dotyczy ustalenia pensum dla nauczycieli, do czego Rada nie jest uprawniona. Również z dalszych zapisów § 1 uchwały wynika, że Rada określiła pensum, natomiast z ich treści trudno jest odczytać zasady rozliczania, o których mowa w art. 42 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r., Nr 97, poz. 674 ze zm.), zwanej dalej KN. W § 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 uchwały znalazł się zapis, z którego nie da się odkodować żadnej normy prawnej, a ponadto jest on niezgodny z art. 42 ust. 7 pkt 1 KN, ale jest również sprzeczny z art. 42 ust. 3 KN, jego realizacja w praktyce oznacza bowiem zwiększenie pensum nauczycieli, do czego brak jest podstaw prawnych. Podstawowym aktem regulującym wymiar pensum nauczycieli w jednostkach oświatowych objętych uchwałą, jest Karta Nauczyciela, która w art. 42 ust. 3 precyzyjnie wskazuje tygodniową liczbę godzin obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych dla poszczególnych nauczycieli. Odstępstwa od norm ustalonych w tym przepisie jest dopuszczalne jedynie w przypadku przewidzianym w art. 42 ust. 2a KN, tj. na pisemny wniosek nauczyciela, za zgodą dyrektora szkoły i w wymiarze określonym w ust. 4a. Wojewoda podniósł, że w związku z powyższym zwiększenie tygodniowej liczby godzin obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli jest działaniem nie znajdującym podstaw prawnych, co uzasadnia wniosek o stwierdzenie ich nieważności. W § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały Rada wprowadziła zasadę zgodnie, z którą nauczyciel, w tym również na stanowisku kierowniczym, korzystający w roku szkolnym z różnych zwolnień, powinien odpowiednio zrealizować obowiązek w zwiększonym wymiarze w tygodniach w których trwa nauczanie. Rada nie określiła przy tym, co należy rozmieć przez" różne zwolnienia", co w toku wykonywania uchwały może doprowadzić do sytuacji, w której nauczyciel korzystający ze zwolnienia chorobowego będzie zmuszony odpracować czas nieobecności z powodu niezdolności do pracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 uchwały, dyrektor zespołu, w ramach pensum nauczyciela, nie mającego pełnej ilości godzin nauczania w planie, może rozliczyć inne zajęcia zrealizowane przez nauczyciela, które są konieczne do właściwego funkcjonowania szkoły, jak wycieczki, dowozy. Wskazany zapis jest sprzeczny z art. 42 ust. 2 pkt 1 KN, zobowiązującym nauczyciela do realizowania w ramach ustalonego wynagrodzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio uczniami albo na ich rzecz w wymiarze określonym w ust.3. Analogiczne zapisy zostały zawarte w § 1 ust. 2 uchwały odnośnie nauczycieli przedszkola, naruszają one w sposób istotny prawo z przyczyn wyżej wskazanych. Wojewoda podał, że w § 2 uchwały postanowiono, że nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć, jeżeli zgodnie z planem nie może on zrealizować obowiązkowego wymiaru. Dyrektor zespołu powinien przydzielić nauczycielowi inne zajęcia wynikające z potrzeb statutowych lub organizacyjnych. Przyjęty przez Radę zapis jednak nie wskazuje ani przypadków, w jakich można nauczycielowi obniżyć wymiar godzin zajęć, jak też w jakim trybie ma nastąpić dopuszczalne obniżenie wymiaru godzin. Stąd, wskazaną regulację należy uznać za istotnie naruszającą prawo. Dalej zauważył, że w § 3 uchwały jest zapis, zgodnie z którym nauczyciel realizujący inne zajęcia w ramach zajęć obowiązkowych przydzielonych przez dyrektora powinien je odnotowywać w dzienniku do innych zajęć, powinny być w nim również odnotowane inne zajęcia nieobowiązkowe wynikające z potrzeb organizacyjnych i statutowych. Tymczasem przepis ten zawiera niedopuszczalne powtórzenie regulacji art. 42 ust. 7a pkt 2 KN, w którym to ustawodawca przewidział, że zajęcia i czynności realizowane w ramach czasu pracy nauczyciela, o których mowa w ust. 2 pkt 2 (inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły), realizowane w wymiarze określonym w ust. 2 pkt 2 odpowiednio w lit. a i b, są rejestrowane i rozliczane w okresach półrocznych w dziennikach zajęć pozalekcyjnych. Wojewoda Opolski w skardze wniósł też o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Skarbimierz wskazał, że Rada Gminy Skarbimierz podjęła w dniu 17 grudnia 2012 r., uchwałę nr XXIII/156/2012 w sprawie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli pracujących w Gminnym Zespole Szkół w Skarbimierzu Osiedle, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, który uchyla uchwałę będącą przedmiotem skargi. W związku z tym wniósł o umorzenie postępowania ze skargi Wojewody Opolskiego na uchyloną uchwałę. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski w piśmie z 17 stycznia 2013 r., wskazał, że uznaje wniosek Gminy Skarbimierz o umorzenie postępowania za zasadny, o ile zaskarżona uchwała nie wywołała skutków prawnych. Gmina Skarbimierz wezwana przez Sąd do złożenia wyjaśnienia w tym przedmiocie, odpowiedziała pismem z 5 lutego 2013 r., że zaskarżona uchwała nie wywołała żadnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Stosowanie do treści art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P. p. s. a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu mamy do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja istnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej zostanie pozbawiony bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 P. p. s. a., jak też na skutek wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji (zob. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 495). W niniejszej sprawie, Rada Gminy Skarbimierz, podjęła uchwałę z dnia 17 grudnia 2012 r. uchylającą zaskarżoną uchwałę w całości. Świadczy to o uznaniu argumentacji skarżącego, a w dalszej konsekwencji o uwzględnieniu skargi w całości. Skoro zatem zaskarżona uchwała z dnia 24 września 2012 r. została wyeliminowana z obiegu prawnego w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. i nie wywołała skutków prawnych uznać należało, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skoro brak jest przedmiotu zaskarżenia. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego Sąd wydał na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 209 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w sentencji.