II SA/Op 400/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącej z dnia 2 maja 2011r. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Op 400/10 o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia oddalić wniosek. . Przedmiot skargi wniesionej przez S. H. stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na podstawie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 września 2010r., a także pisma skarżącej z dnia 13 września 2010r., będącego odpowiedzią na wezwania referendarza sądowego do przedłożenia stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, ustalono następujące okoliczności. S. H. prowadziła gospodarstwo domowe z trójką dzieci, to jest z bliźniakami D. i P. H., urodzonymi 17 stycznia 1990r. i córką D. H., urodzoną 19 kwietnia 1995r. Rodzina zajmowała mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 48,65 m². Strona zaznaczyła, że dzieci nie posiadają żadnego majątku. Z wniosku wynikało, że ojciec dzieci i mąż skarżącej - P. H. nie prowadzi z rodziną wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca zaznaczyła, że otrzymuje pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego w kwocie 232,19 zł, a dzieci otrzymują zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 389 zł. Strona zaznaczyła, że ponosi ogółem koszty utrzymania mieszkania w wysokości ok. 600 zł. Na wezwanie referendarza sądowego, strona nie przedłożyła natomiast deklaracji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, ani zaświadczenia o dochodach uzyskanych w 2008 i 2009r. Strona nie przedstawiła ponadto dowodów potwierdzających sposób rozliczenia środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży gospodarstwa rolnego, będącego uprzednio własnością P. H.. Na podstawie okoliczności znanych Sądowi z urzędu ustalono bowiem, że P. H. był właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 17 ha położonej w K., gmina M.. Nieruchomość powyższą sprzedał aktem notarialnym z 1 lipca 2008r. za kwotę 360.000 złotych w ratach płatnych: pierwsza w kwocie 190.000 złotych w momencie zawarcia umowy oraz w trzech kolejnych ratach po 60.000 złotych, 60.000 złotych i 50.000 złotych w okresach półrocznych od 31 grudnia 2008r. do 31 grudnia 2009r. Z wyjaśnień udzielanych przez skarżącą w innych sprawach przed tut. Sądem (np. II SA/Op 336/10, II SA/Op 338/10, II SA/Op 340/10) wynikało, że środki ze sprzedaży w wysokości 60.000 złotych zostały przeznaczone na leczenie męża, a pozostała część środków darowana została rodzeństwu męża po 1/6 ceny ze sprzedaży gospodarstwa – co miało być - wykonaniem woli zmarłych rodziców. Na potwierdzenie tego jednakże, skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2010r., na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 23 września 2010r., sygn. akt II SA/Op 400/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając orzeczenie przyjęto między innymi, na skutek okoliczności ujawnionych przez Sąd z urzędu, a dotyczących zbycia za kwotę 360.000 złotych nieruchomości rolnej, iż skarżąca nie wykazała na jaki cel uzyskane środki zostały przeznaczone. Ponadto, w rozpatrywanej sprawie oświadczenia strony z dnia 13 września 2010r., w tym także co do kolejnej zabudowanej nieruchomości wnioskodawczyni położonej w R., a w większości wydzierżawionej, niczego tak naprawdę nie wyjaśniają, lecz są wręcz wymijające. Na ich podstawie nie sposób ocenić faktycznej sytuacji materialnej i rodzinnej S. H., poczynając od tak istotnej kwestii jak prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, uczestnictwo P. H. w kosztach utrzymania dzieci, zasady zarządzania przez małżonków majątkiem dorobkowym i odrębnym oraz korzystania z niego, w tym także w aspekcie uzyskiwanych pożytków (czynsz dzierżawny). Sąd wskazał, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie, tzn. jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z odmową przyznania prawa pomocy. Sąd podniósł także, że majątek skarżącej, w tym nieruchomość w R., a także należący do jej męża samochód [...] wskazują, że skarżąca nie kwalifikuje się do grupy osób ubogich. Niezrozumiałe dla Sądu okazało się także niewykorzystywanie możliwości zarobkowych przez samą skarżącą, która jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest niepełnosprawna i nie choruje na przewlekłe choroby, a mimo tego nie jest zainteresowana w pokonywaniu trudności życiowych, odmawiając zawarcia z organem kontraktu socjalnego. Postanowienie o odmowie prawa pomocy uprawomocniło się, bowiem skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia na to orzeczenie, co było podstawą dla Sądu I instancji do odrzucenia jej zażalenia, w dniu 17 grudnia 2010r. Skarżąca natomiast nie zakwestionowała postanowienia o odrzuceniu zażalenia. Wyrokiem z dnia 17 marca 2011r. Sąd oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 marca 2010r., nr SKO.I/40/2658/2009/ps. W dniu 24 marca 2011r. skarżąca wniosła o doręczenie jej tylko odpisu wyroku. Pismem z 12 kwietnia 2011 r. strona ponownie wystąpiła w tym samym postępowaniu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), składając dodatkowo w trybie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), urzędowy formularz, na wezwanie Sądu z dnia 18 kwietnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy natomiast rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy winna być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2011r., sygn. akt I OZ 390/11, zapadłe w sprawie skarżącej, a zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych –http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wobec powyższego, wniosek strony z 12 kwietnia 2011r. i uzupełniony 4 maja 2011r. (data nadania na poczcie) poprzez złożenie go na formularzu druku PPF, należało traktować jako wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Op 400/10, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Dokonując zatem oceny obydwu wniosków Sąd zauważa, że z porównania oświadczeń skarżącej na obu formularzach wynika identyczna sytuacja osobista samej skarżącej. Natomiast co do sytuacji materialnej zauważyć należy, że strona podnosi, iż utrzymuje się z alimentów, zasiłku rodzinnego i dodatku mieszkaniowego wynoszących łącznie 386,99. Strona pominęła w określeniu stanu rodzinnego jedno dziecko (P..), w stosunku do stanu rodziny z wniosku z dnia 13 września 2010r. Strona nadal nie wskazała, że prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Wykazała jak poprzednio, że posiada gospodarstwo rolne, które jest dzierżawione na 10 lat. W ocenie Sądu, zakres żądania ponownego wniosku z dnia 4 maja 2011r. o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącą oraz jej argumentacja są tożsame z żądaniem zawartym w poprzednim wniosku z dnia 13 września 2010r. Z "nowego" formularza wniosku nie wynikają żadne nowe okoliczności nieznane Sądowi w momencie rozstrzygania poprzedniego wniosku. Skarżąca nie wykazała także, aby pogorszeniu uległa jej sytuacja materialna. Nie można bowiem uznać za zmianę okoliczności sprawy, ani inną wysokość dodatku mieszkaniowego, czy zasiłku rodzinnego, ani też podwyższenie alimentów z kwoty 20 zł do kwoty 30 zł na dziecko. Różnica w wysokości świadczeń, tj. ok. 200 zł nie jest na tyle istotna, aby mogła stanowić o odmiennej ocenie sytuacji materialnej skarżącej na podstawie przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, w szczególności wobec zmniejszenia się liczby członków rodziny (niepozostawanie już w gospodarstwie domowym jednego z pełnoletnich synów). Uprzednia odmowa przyznania pełnomocnika z urzędu związana była bowiem z tym, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej rodziny, zwłaszcza w kontekście zbycia przez jej męża P. H. gospodarstwa rolnego za kwotę 360.000 zł. Z drugiej zaś strony spowodowana była nie wykorzystywaniem własnych możliwości zarobkowych. Stan ten trwa nadal. Ponadto, ponieważ skarżąca toczy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu jednocześnie kilkadziesiąt spraw z zakresu pomocy społecznej, z urzędu Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę wiadomym jest, że S. H. w dalszym ciągu uchyla się od złożenia dokumentów i jednoznacznych wyjaśnień w zakresie sytuacji majątkowej jej rodziny, a także nie wykorzystuje własnych możliwości i nie stara się przezwyciężać powstałych problemów. Skarżąca jest od wielu lat bezrobotna, nie podejmuje pracy najemnej, z drugiej jednak strony nie prowadzi zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 6,7080 ha w R., które według oświadczenia skarżącej jest dzierżawione bez dochodu. Ponadto, strona dwukrotnie odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, co było podstawą odmowy przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej (por. załączone druki projektów kontraktu socjalnego ze spraw II SA/Op 477/10, II SA/Op 478/10 i II SA/Op 68/11 tut. Sądu). W takiej sytuacji nie było uzasadnionej podstawy, aby zmienić postanowienie z dnia 5 listopada 2010r., nie zaszła bowiem zmiana okoliczności sprawy o jakiej mowa w art. 165 P.p.s.a. We wniosku z dnia 4 maja 2011 r. skarżąca nie powołała żadnych innych, nowych argumentów oraz nie przedłożyła dokumentów, które wskazywałyby na zaistnienie nowych okoliczności w przedmiotowej sprawie, wpływających w sposób istotny na ocenę jej sytuacji majątkowej. Przedmiotowy wniosek stanowi w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącej złożony w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wskazał w nim żadnych nowych, czy nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały istotną zmianę jej sytuacji rodzinnej i materialnej. Podkreślić należy, że taką zmianą nie jest ani inna wysokość dodatku mieszkaniowego, czy też zasiłku rodzinnego należnego dzieciom, ani też podwyższenie kwoty alimentów w grudniu 2010r. z kwoty 20zł do kwoty 30zł na dziecko, zwłaszcza w sytuacji, gdy skład rodziny uległ zmniejszeniu . Reasumując, w sprawie nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, że w obecnej sytuacji materialnej i rodzinnej nie może ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.