II SA/Op 420/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 8 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi wniesionej przez K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 8 czerwca 2016 r., nr [...] w sprawie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Na skutek zarządzenia z dnia 2 listopada 2016 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 400 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie wyznaczonym do dokonania żądanej przez Sąd czynności, skarżący zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi. Wobec tego, został przesłany skarżącemu przy piśmie z dnia 28 listopada 2016 r. formularz wniosku o przyznanie prawa pomoc. Jednocześnie Sąd pouczył wnioskodawcę, że niewypełnienie formularza i nienadesłanie go do tut. Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd wezwał także skarżącego do przedłożenia stosownych dokumentów i złożenia wyjaśnień, a to: dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez wnioskodawcę dochodu miesięcznego (np. odpis decyzji ZUS, zaświadczenie, aktualny wyciąg bankowy), a jeżeli wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, to zobowiązano do: nadesłania kopii aktualnej dokumentacji księgowej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę, np.: księgi przychodów i rozchodów, deklaracji VAT i raportów kasowych. Wezwanie obejmowało także żądanie: nadesłania kopii deklaracji podatkowych dotyczących uzyskanego przez wnioskodawcę dochodu za 2015 r.; przedłożenia wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy; udokumentowania kosztów miesięcznego utrzymania mieszkania; przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie. Sąd pouczył jednocześnie skarżącego, że niewykonanie wezwania odnoszącego się do przedłożenia dodatkowych dokumentów i stosownych wyjaśnień, w wyznaczonym terminie 7 dni, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 grudnia 2016 r., co potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (karta nr 37 akt). W dniu 15 grudnia 2016 r. wpłynął do tut. Sądu wypełniony przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłany przesyłką pocztową w dniu 13 grudnia 2016 r. (data stempla). We wniosku skarżący zwrócił się o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając żądanie wskazał na złą sytuację finansową, wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z babcią, a gospodarstwo to otrzymuje dochód miesięczny w wysokości 1.900 zł, na który składa się wynagrodzenie skarżącego w wysokości 1.000 zł netto oraz świadczenie rentowe babci w wysokości 900 zł. Skarżący oświadczył ponadto, że posiada samochód marki Renault [...] o wartości 2.000 zł, wyposażenie kuchni i baru o wartości łącznej 14.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący określił: opłatę za media – 200 zł, czynsz – 400 zł, opłata za telefon – 200 zł, wydatki na leki – 150 zł. Do akt sprawy skarżący dołączył deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7K) za 4 kwartały 2016 r., wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wrzesień 2016 r. Na skutek zarządzenia z dnia 16 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do przedłożenia terminie 7 dni, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego babcię (jako osobę tworzącą z nim wspólne gospodarstwo domowe), rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Termin wyznaczony do dokonania ww. czynności został następnie przedłużony (na skutek wniosku skarżącego) o kolejne 14 dni. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu skarżący przedłożył wyciągi bankowe babci za okres od 8 października 2016 r. do 9 stycznia 2017 r. Skarżący nie przedłożył wyciągów pochodzących z jego rachunku bankowego, tłumacząc to nieposiadaniem takowych rachunków. Oświadczył także, że wszelkie operacje wykonuje gotówkowo, zarówno jako osoba fizyczna, a także w sferze prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zważono, co następuje: zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 1052/12, LEX nr 1274277). Materiał dowodowy dostarczony przez skarżącego nie pozwala na przyjęcie poglądu, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów sądowych, przynajmniej w określonym zakresie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że skarżący pomimo wezwania, nie dostarczył zeznań podatkowych za 2015 r., ani nie odniósł się do tej kwestii w inny sposób. Ponadto, nie udokumentował miesięcznych wydatków mieszkaniowych, ograniczając się do ich określenia w formularzu wniosku jako: opłata za media – 200 zł, czynsz – 400 zł, telefon – 200 zł, a także leki – 150 zł. W ten sposób wskazane wydatki miesięczne kształtują się zatem na poziomie: 950 zł. Odnosząc się do prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawcy, z przedstawionych dokumentów (deklaracji VAT za trzy kwartały 2016 r. i z księgi przychodów i rozchodów za wrzesień 2016 r.) wynika, że wnioskodawca uzyskał z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług – 53.208 zł (I kwartał), 60.198 zł (II kwartał), 69.851 zł (II kwartał), a nabył za 46.338 zł (I kwartał), 72.196 zł (II kwartał), 96.518 zł (III kwartał). Z księgi przychodów i rozchodów wynika, że przychód wyniósł razem 183.378 (za wrzesień 24.365,63 zł), zakup towarów handlowych i materiałów kształtował się na poziomie 176.815,56 zł (odpowiednio: 27.925,44 zł), a wydatki 91.134,91 zł (9.142,60 zł), w tym wynagrodzenie w wysokości 34.375 zł (3.700 zł). W świetle przedstawionych faktów trudno jednak uznać, że skarżący zmaga się z groźbą niewypłacalności. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący dokonywał zakupu towarów, nadal prowadzi działalność gospodarczą, a w stosunku do niego nie toczą się postępowania upadłościowe, likwidacyjne, układowe lub naprawcze. Wprawdzie skarżący wykazuje stratę podatkową, jednakże w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: http://nsa.gov.pl). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie referendarza wysokość wykazanych przychodów świadczy o potencjale skarżącego do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły. Dla oceny zasadności wniosku Spółki, która jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, okoliczność uzyskiwania przychodów posiada ogromne znaczenie, ponieważ świadczy o możliwości do gromadzenia środków finansowych, a tym samym o dostępności tych środków w celu pokrycia kosztów sądowych. To uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą, świadczą w istocie o możliwościach płatniczych. Skoro skarżący osiąga przychody, jest zatem kwestią jego wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że wydatkom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że firma skarżącego obracała środkami finansowymi, których wysokość wielokrotnie przewyższała należny w sprawie wpis sądowy w wysokości 400 zł. Ponadto, zauważyć należy, że skoro skarżący wykazał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z innymi członkami rodziny – w tym przypadku babcią, to także sytuacja majątkowa tych osób podlega ocenie w ramach szeroko pojętej sytuacji majątkowej strony. Skoro bowiem strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 262/09, zamieszczone w systemie komputerowym LEX nr 552223). Na tej podstawie referendarz zażądał przedłożenia informacji również na temat sytuacji materialnej babci skarżącego, w tym wyciągów z jej rachunków bankowych. Pokazują one natomiast, że w okresie od 8 października 2016 r. do 9 stycznia 2017 r. saldo rachunku było dodatnie i kształtowało się odpowiednio: w dniu 9 listopada 2016 r. – 1.774, w dniu 30 listopada 2016 r. – 905 zł, a w dniu 5 stycznia 2017 r. – 1.699 zł. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący posiadał potencjał finansowy do uiszczenia kosztów sądowych, przynajmniej w zakresie żądanego w sprawie wpisu od skargi. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu, co orzekł jak w sentencji.