II SA/Op 421/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Olesno na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia własności nieruchomości postanawia 1) umorzyć postępowanie, 2) oddalić wniosek uczestniczki postępowania E. L. o zasądzenie kosztów. Przedmiotem skargi Gminy Olesno jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] uchylająca w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i stwierdzająca nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Panią E. L. nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr A, położonej w O. przy ul. [...], o powierzchni 0,0613 ha, dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Oleśnie księga wieczysta nr [...]. Gmina Olesno zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez jego niewłaściwą interpretację na skutek błędnego przyjęcia, że wnioskodawczyni E. L. spełnia warunki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także na skutek błędnego przyjęcia, iż przekształcenie takie winno nastąpić nieodpłatnie. Skarżąca podniosła także, że Gmina Olesno posiada interes prawny w złożeniu skargi, albowiem na skutek wydania zaskarżonej decyzji Gmina ta utraciła część majątku stanowiącego dotychczas jej własność i to bez jakiegokolwiek ekwiwalentu pieniężnego. Jej zdaniem, jest wobec tego uprawniona do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę z dnia 4 października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie podnosząc, iż Burmistrz Olesna działający w imieniu Gminy Olesno oraz będący jednocześnie w sprawie organem I instancji, nie posiada przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 kpa, co przesądza o braku legitymacji procesowej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zdaniem Kolegium organ gminy ma wprawdzie interes prawny, związany z obowiązkiem gospodarowania mieniem gminnym, ale z obowiązku tego nie można wywodzić nabycia uprawnienia do występowania w charakterze strony. Uczestniczka postępowania E. L. wniosła w piśmie procesowym z 29 listopada 2005 r. o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie, w obu przypadkach o zasądzenie na jej rzecz od strony skarżącej kosztów postępowania sądowego. Na mocy postanowienia z dnia 9 lutego 2006 r. postępowanie sądowoadministracyjne było zawieszone. W okresie zawieszenia uczestniczka E. L. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, a strona skarżąca w piśmie z 30 lipca 2007 r. cofnęła skargę. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podjął postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana – P.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie skargi wiąże sąd. To związanie nie jest bezwzględne, gdyż zgodnie z kolejnym zdaniem wymienionego artykułu sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Cofnięcie skargi należy zatem do dyspozytywnych czynności procesowych strony. Nie jest ono ograniczone terminem, a moment złożenia takiego oświadczenia ma znaczenie jedynie dla kosztów postępowania sądowego (por. art. 232 P.p.s.a.). Z powołanego przepisu art. 60 P.p.s.a. wynika zatem, że zakres kognicji sądu został ograniczony do zbadania dwóch przesłanek. W szczególności, czy cofnięcie skargi nie zmierza do obejścia prawa lub nie spowoduje pozostawienia w obrocie prawnym aktu lub czynności dotkniętych nieważnością. Co do pierwszej z nich trudno przyjąć, aby skarżąca Gmina rezygnując z dochodzenia żądań zawartych w skardze zamierzała obejść prawo. Zwłaszcza, że oceniała zaskarżoną decyzję jako naruszającą jej interesy majątkowe. Natomiast co do przesłanki pozostawienia w obrocie aktu dotkniętego nieważnością, to należy zwrócić uwagę, że pogląd prawny zawarty w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z [...], a dotyczący interpretacji art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 poz. 1209 ze zm.). według stanu obowiązującego w dacie wydania skarżonej decyzji, został podzielony w orzecznictwie tut. Sądu i doktrynie. W szczególności w niepublikowanych orzeczeniach w sprawach II SA/Op 299/04 i II SA/Wr 1495/03 Sąd przyjmował, że przepis art. 1 ust. 1 cyt. ustawy nie uzasadnia wyłączenia z kręgu uprawnionych do roszczenia o nabycie własności nieruchomości takich osób, które w dniu 26 maja 1990 r. były współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, a które w okresie od tej daty do 24 października 2001 r. rozszerzyły wielkość udziału w tym prawie, albo wręcz w drodze dziedziczenia lub umowy stały się użytkownikami wieczystymi całej nieruchomości. Pogląd wyrażony w drugiej z powołanych spraw zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w sprawie I OSK 708/05 (por. też K. Kaszubowski "Komentarz do ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych ..." w LEX (el. 2005). W konsekwencji na tle cytowanego art. 60 P.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie można przyjąć, aby umorzenie postępowania wskutek cofnięcia skargi doprowadziło do pozostawienia w obrocie decyzji dotkniętej nieważnością. Co do kosztów postępowania należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej zasady przewidują np. art. 200, art. 201 czy art. 203 P.p.s.a. Żaden z nich nie dotyczy jednak uczestnika postępowania. Zatem bez względu na wynik sprawy uczestnikowi postępowania nie przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pozostaje dlatego aktualnym pogląd zawarty w orzeczeniu NSA z 8 kwietnia 1998 r., w sprawie V SA 1306/97 (opubl. ONSA 1999 r. Nr 1 poz. 28) wypowiedziany na tle poprzednio obowiązującej ustawy o NSA. Z tych względów i z mocy powołanych przepisów wniosek E. L. co do zasądzenia na jej rzecz kosztów sądowych należało oddalić.