II SA/Op 430/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2011r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2011r., nr [...]. W tym samym dniu, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie podała, że nie stać jej na opłacenie pełnomocnika z wyboru, bowiem jest osobą bezrobotną, nie mającą żadnych dochodów. Skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, wujkiem i dwójką niepełnoletnich dzieci (6 i 2 lata), którego źródłami dochodu są emerytura wujka w wysokości 1.028 zł brutto i wynagrodzenie męża, uzyskiwane za granicą kraju, w wysokości 1.440 EURO. Posiada udział w 1/3 części domu o powierzchni 130m². Pismem z dnia 13 grudnia 2011r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej osobiście, w dniu 19 grudnia 2011r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, skarżąca nie odniosła się w żaden sposób do wezwania, a w dniu 8 lutego 2012r. wpłynęła skarga kasacyjna na zapadły w sprawie wyrok, sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru wraz ze stosownym upoważnieniem. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej G. T., a tym samym uniemożliwiały określenie jej możliwości płatniczych. Wobec tego skarżąca została zobowiązana do przedłożenia specyfikacji miesięcznych wydatków jakie ponosi na utrzymanie siebie, a także kosztów utrzymania mieszkania i udokumentowanie ich przez przedłożenie stosownych rachunków, faktur, itp. Ponadto zobowiązano wnioskodawczynię do: doręczenia aktualnych wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych należących do członków jej gospodarstwa domowego, za ostatnie trzy miesiące; przedłożenia dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód, a także odpisów zeznań podatkowych za 2010r. osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na określenie uzyskiwanych przez nią dochodów i posiadanych oszczędności, a także ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie siebie i mieszkania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest bowiem zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Skoro skarżąca nie zastosowała się do wezwania, nie odnosząc się w jakikolwiek sposób do jego treści, to nie wykazała, że prawo pomocy jej przysługuje. Rodzina skarżącej utrzymuje się bowiem z dochodu z tytułu emerytury i wynagrodzenia uzyskiwanego poza granicami kraju, w łącznej wysokości ok. 5.588 zł miesięcznie. Dochód ten określono na podstawie danych w formularzu wniosku, tj. emerytura – 1.028 zł brutto i 1440 EURO (co po przeliczeniu na złote według średniego kursu walut NBP z dnia 13 grudnia 2011r., czyli dnia złożenia wniosku, daje kwotę 4.560 zł; źródło: Tabela kursów średnich NBP, dostępna na stronie internetowej www.nbp.pl). Ponadto rodzina posiada majątek w postaci domu. Trudno zatem tylko na podstawie tak przedstawionej sytuacji materialnej uznać, iż nie stać wnioskodawczyni na pokrycie kosztów pełnomocnika. Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby spełniała przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Brak reakcji skarżącej na wezwanie w przedmiocie nadesłania żądanych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, powoduje bowiem niemożność uznania jej prawa do pomocy. Wnioskodawczyni - pragnąca skorzystać z prawa pomocy, która to instytucja jest instytucją wyjątkową, finansowaną ze środków publicznych - winna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej członków rodziny, a także potwierdzać podniesione okoliczności stosownymi dowodami. To na stronie bowiem spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09, zamieszczone w programie komputerowym LEX nr 552205). Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.