II SA/Op 430/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. L. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 22 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 22 maja 2014 r., nr [...] o wymeldowaniu skarżącej i jej syna z miejsca pobytu stałego. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 12 sierpnia 2014 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, pouczając jednocześnie o obowiązku dokonania tej czynności w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie wyznaczonym przez Sąd do uiszczenia wpisu, D. L. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, stąd referendarz sądowy pismem z dnia 15 września 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni wniosku na urzędowym formularzu, a także do uzupełnienia go przez przedłożenie stosownych dokumentów i złożenie wyjaśnień. Skarżąca zastosowała się do wezwania i złożyła wniosek na urzędowym formularzu, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazała na złą sytuację finansową spowodowaną wypowiedzeniem przez Gminę [...] z dniem 1 lipca 2014 r., umowy zawartej ze skarżącą w sprawie powierzenia jej świadczenia usług opiekuńczych i bytowych w formie rodzinnego domu pomocy osobom starszym. Wypowiedzenie umowy związane jest z brakiem uzyskiwania dochodów i niemożnością prowadzenia działalności zarobkowej, a także spłaty należności z tytułu pożyczki hipotecznej. Dodała, ze zmuszona będzie prosić o pomoc rodzinę w trudnej sytuacji, w której znalazła się nie ze swojej winy. Oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z niepełnoletnim synem, posiada dom o powierzchni 220 m² (darowizna od rodziców). Nie wykazała innych składników majątkowych należących do niej lub jej syna. Podała ponadto, że z tytułu prowadzonej działalności nie uzyskuje dochodu, a jej syn otrzymuje alimenty w wysokości 600 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 106 zł (do listopada 2014 r.). Do akt sprawy dołączyła: kserokopię pierwszej strony pozwu o ustalenie istnienia stosunku prawnego -umowy z Gminą [...] wraz z wnioskiem o zabezpieczenie; kserokopię zeznania podatkowego za 2013 r. (PIT-36); terminarz spłat pożyczki za okres od dnia 17 lipca 2013 r. do dnia 20 czerwca 2018 r.; kserokopie faktur i rachunków z tytułu zakupu obuwia, leków, podręczników, żywności. W piśmie z dnia 14 października 2014 r. oświadczyła także, że uzyskiwany przez nią dochód za miesiąc lipiec i sierpień 2014 r. wyniósł łącznie 12.160 zł, a ze środków zmuszona jest pokryć ratę kredytu i składkę ZUS. Dodała, że jej zobowiązania podatkowe względem urzędu skarbowego wynoszą 2.000 zł. Oświadczyła, że ponosi koszty z tytułu utrzymania: opłata za energię elektryczną – od 120-150 zł, za gaz – 60 zł, za paliwo – 100 zł; składka z tytułu ubezpieczenia samochodu – 40 zł, opłata za nieczystości – 50 zł; wydatki na zakup stałych leków syna – 100 zł, koszty zakupu ubrań, środków czystości – 150 zł, koszty zakupu podręczników i pomocy naukowych – 1.500 zł, koszty zaciągniętych pożyczek na działalność – 5.000 zł; dzienny koszt wyżywienia – 10 zł na osobę. Pismem z dnia 21 października 2014 r. referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącą w terminie 14 dni, do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj.: - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, tj. lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. Przedłożone przez wnioskodawczynię przy piśmie z dnia 14 października 2014 r. odpisy przelewów, nie stanowiły bowiem wyciągu bankowego przedstawiającego przebieg wszystkich operacji bankowych na rachunku za konkretny okres, lecz obrazowały tylko jednostkowe transakcje; - przedłożenie zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanym dochodzie w 2014 r.; - udokumentowanie ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego domu (np. opłata za czynsz, za energię elektryczną, za gaz, za wywóz nieczystości) przez przedłożenie faktur, rachunków; - złożenie oświadczenia, czy w kosztach utrzymania ww. domu uczestniczą osoby trzecie (np. członkowie rodziny), a jeżeli tak – należy wskazać wysokość ich udziału w partycypacji utrzymania; - przedłożenie kserokopii dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez syna wnioskodawczyni alimentów (np. stosowne orzeczenie sądu, wyciąg z rachunku bankowego, itp.); - wyjaśnienie czy skarżąca otrzymuje (otrzymywała) od Gminy [...] z tytułu zawartej umowy z dnia 4 czerwca 2013 r. o świadczenie usług opiekuńczych środki na utrzymanie domu i w jakiej wysokości. Wezwanie o podanej treści zostało doręczone osobiście skarżącej w dniu 12 listopada 2014 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej. Zakreślony 14-dniowy termin do dokonania żądanych czynności, upłynął zatem w dniu 26 listopada 2014 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do wezwania. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (a zatem wnioskowanym przez skarżącą) następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje natomiast wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej D. L.. Wątpliwości pojawiły się w szczególności w kwestii uzyskiwanego dochodu skarżącej i kosztów jakie ponosi na utrzymanie domu, w którym jednocześnie prowadzi działalność zarobkową. Z akt sprawy wynika bowiem, że w chwili składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca prowadziła rodzinny dom pomocy, na mocy umowy zawartej w dniu 4 czerwca 2013 r. z Gminą [...]. Zasady tworzenia rodzinnych domów pomocy określa art. 52 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013, poz. 182 z późn. zm.), zgodnie z którym dom taki jest formą aktywności państwa w sferze pomocy społecznej, skierowaną do osób, w stosunku do których nie możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, a zainteresowane osoby z racji wieku, wymagają pomocy innych osób. Domy te świadczą usługi bytowe i opiekuńcze w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, którego właścicielem lub najemcą jest osoba fizyczna albo organizacja pożytku publicznego prowadząca dom. Skierowanie do tego typu domu wymaga wydania decyzji przez właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej. Pobyt w domu jest odpłatny, a wysokość miesięcznej opłaty określona jest w decyzji o skierowaniu do placówki. Z osobą prowadzącą dom kierownik ośrodka pomocy społecznej zawiera umowę, w której w szczególności określone są wydatki na świadczone przez dom usługi. Miesięczna opłata, określona w decyzji o skierowaniu, przekazywana jest natomiast osobie prowadzącej dom (por. I. Sierpowska, Komentarz do art. 52 ustawy o pomocy społecznej, LEX). Z uwagi na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności zarobkowej, opartej na zawartej z Gminą [...] umowy, referendarz uznał o konieczności wezwania wnioskodawczyni do wyjaśnienia czy skarżąca otrzymuje, bądź otrzymywała od wymienionej Gminy z tytułu zawartej umowy o świadczenie usług opiekuńczych, środki na utrzymanie domu i w jakiej wysokości. Orzekający uznał bowiem, że przedstawione przez skarżącą informacje są niewystarczające do oceny, jakie w istocie skarżąca ponosi koszty utrzymania mieszkania i czy koszty te są pokrywane w całości przez nią samą. Niejasna jest także kondycja finansowa wnioskodawczyni. Z jednej strony twierdzi ona że w miesiącu lipcu i sierpniu 2014 r. uzyskała łącznie dochód w wysokości 12.160 zł, czyli wysoki jak na warunki polskich rodzin, a jednocześnie podnosi, że posiada zadłużenie z tytułu obowiązku fiskalnego w wysokości 2.000 zł, a także zmuszona jest wpłacić składkę ZUS, nie podając jaka to jest wartość. Załączone: terminarz spłat pożyczki oraz przelewy dokonane z tytułu ich spłaty pokazują, że skarżąca spłaca raty pożyczki zaciągniętych z różnych źródeł, tj. fundacji, Banku [...] S.A. i [...] Banku. Wysokość zaciągniętych zobowiązań kredytowych, skarżąca określiła na kwotę ok. 5.000 zł miesięcznie, co w ocenie referendarza może świadczyć o wysokiej zdolności kredytowej skarżącej, a w konsekwencji dobrej kondycji finansowej. Kredyty i pożyczki nie są przecież przyznawane osobom, które nie posiadają odpowiedniego potencjału materialnego. Wnioskodawczyni pomimo wezwania, nie odniosła się do powyższych kwestii, a ponadto nie nadesłała zbiorczych wyciągów transakcji z posiadanych rachunków bankowych, pomimo złożonego oświadczenia, że takowe konta posiada (tak: w piśmie z dnia 14 października 2014 r. – k:24 akt). Nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez jej syna alimentów. Nie złożyła również zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanym w 2014 r. dochodzie. Wprawdzie do akt sprawy został przesłany PIT za 2013 r., lecz nie ma konkretnych danych o uzyskiwanym dochodzie w 2014 r. W tym stanie rzeczy brak jest odpowiedniego materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu kondycji finansowej skarżącej, ewentualnie zgromadzonych przez stronę na posiadanym przez nią rachunku bankowym środków, czy też ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez nią środkami finansowymi. Ważne jest to, bo pozwoliłoby na ustalenie czy strona miałaby możliwość zgromadzenia środków na wymagane koszty sądowe. Wyciągi z rachunków bankowych umożliwiłyby dodatkowo na jednoznaczne określenie rodzaju i wysokości kosztów miesięcznych, jakie wnioskodawczyni ponosi. Nie przedłożenie takich dokumentów powoduje dodatkowo wątpliwości, co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Wobec powyższego, w ten sposób przedstawiona sytuacja materialna skarżącej, nie daje zdaniem referendarza, podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. odmówił skarżącej prawa pomocy, co orzekł jak w sentencji.