II SA/Op 431/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stypendium oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez K. Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] Nr [...], w sprawie odmowy przyznania stypendium szkolnego dla dzieci skarżącej – A. Z. i S. Z. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że skarżąca wystąpiła z wnioskami o przyznanie stypendium szkolnego na dwoje dzieci A. i S. Z., oba wnioski zostały pozytywnie zaopiniowane przez dyrektorów szkół, do których uczęszczają dzieci. We wnioskach strona wskazała, że jej rodzina składa się z pięciu osób, miesięczne dochody rodziny wynoszą 1.495 zł, co stanowi 299 zł na osobę. Do wniosku skarżąca dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] sygn. akt [...], z którego wynika, że jest osobą rozwiedzioną, wykonuje władzę rodzicielską nad czwórką dzieci, a ich ojciec – W. Z. został zobowiązany do płacenia alimentów po 80 zł na każde dziecko. Przedłożyła również zaświadczenie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pobieraniu świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie 1.639 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 90 c ust. 2 pkt 1, art. 90 d ust. 7 i 8 i art. 90 m ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r.,Nr 256, poz.2572 ze zm.) odmówił przyznania stypendium szkolnego dla A. i S Z. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów mogą być przyznane, jeśli miesięczny dochód w rodzinie na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. W rodzinie wnioskodawczyni miesięczny dochód na osobę wynosił 405 zł i przekraczał kryterium dochodowe, co spowodowało odmowę przyznania świadczenia. W odwołaniu K. Z. podniosła, iż w decyzji organu I instancji mylnie wyliczono dochód rodziny uwzględniając alimenty na dzieci zasądzone wyrokiem rozwodowym. Odwołująca się przedstawiła wyliczenie dochodu uzyskiwanego przez rodzinę wynoszącego zaledwie kwotę 1. 565 zł, odpowiednio na osobę kwotę 313 zł i nie przekraczającą kryterium dochodowego. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako prawidłowe uznało stanowisko, według którego w ustalonym stanie faktycznym, przepis art. 90 d ust. 7 powołanej ustawy o systemie oświaty wyłączył możliwość przyznania stypendium szkolnego. Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy, a w szczególności z zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. oraz decyzji Kierownika tego Ośrodka przyznającej K. Z. świadczenia rodzinne wynika, że miesięczny dochód rodziny z tytułu świadczeń rodzinnych wynosił kwotę 1.639 zł, dodając, że na dochód rodziny składał się również stypendium unijne syna W. w kwocie 70,73 zł. Zatem, organ odwoławczy uznał, że w rodzinie wnioskodawczyni w okresie podlegającym ocenie, łączny dochód wynosił miesięcznie kwotę 1.709,73 zł, a dochód na osobę wyniósł co najmniej kwotę 341,95 zł, a więc był wyższy od kryterium dochodowego. Jednocześnie organ odwoławczy uznał za dowolne i nie znajdujące uzasadnienia w treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wyliczenie dochodu przedstawione w odwołaniu, bowiem strona nie wyjaśniła kwestii związanej z realizacją zobowiązań rodzinnych przez dłużnika alimentacyjnego, i ewentualnej bezskuteczności egzekucji, przyznała natomiast, że dochód rodziny oprócz świadczeń rodzinnych stanowi stypendium unijne syna W. Organ odwoławczy wskazał, że warunki przyznawania pomocy materialnej dla uczniów zostały określone w rozdziale 8a ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty wprowadzonym w życie ustawą z dnia 16 grudnia 2004r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 281, poz. 2781). Przepis art. 90d ustawy o systemie oświaty w ust. 7 i 8 uprawnia do ubiegania się o stypendium szkolne, wówczas gdy wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia nie jest większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), a więc nie przekracza kwoty 316 zł. Miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w art. ust. 7 cyt. przepisu art. 90d ustawy o systemie oświaty jest ustalana na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej – art. 8 ust. 3-13, z tym, że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty. Nie budzi wątpliwości, w ocenie organu odwoławczego, ustalenie, że w rodzinie wnioskodawczyni dochód miesięczny na osobę wyniósł co najmniej 341,95 zł, zatem był wyższy od kryterium dochodowego, zaś taki stan faktyczny wyłączył, zgodnie z treścią cytowanego przepisu art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty możliwość przyznania stypendium szkolnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. Z. podniosła, że organy zawyżyły wysokość dochodu uzyskiwanego przez jej rodzinę dodając do tego dochodu kwotę nieotrzymywanych alimentów, a to z uwagi na likwidację Funduszu Alimentacyjnego. Zwróciła uwagę na trudna sytuację osobistą i finansową rodziny, dodając, że odmowa przyznania jej dzieciom stypendium szkolnego jest krzywdząca i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium argumenty skargi nie mogą mieć wpływu na zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznawanie świadczeń z zakresu pomocy materialnej dla uczniów w czasie załatwiania weryfikowanej niniejszym postępowaniem sprawy administracyjnej regulowały przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tekst ost. zm. Dz. U. Nr 249 z 2005r. poz. 2104). Zgodnie z art. 90b ust. 1 uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz ze środków Funduszu im. Komisji Edukacji Narodowej, pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny, świadczeniami charakterze socjalnymi są; 1) stypendium szkolne 2) zasiłek szkolny Stosownie do art. 90 d ust. 1 stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, co było przedmiotem żądania skarżącej, nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001, Nr 273, poz. 2703), a miesięczna wysokość tego dochodu jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust, 3-13 powołanej ustawy o pomocy społecznej, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń z pomocy materialnej, o której mowa w art. 90c ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty. W świetle powołanych wyżej przepisów wymogiem koniecznym przyznania stypendium szkolnego, niezależnym od innych przesłanek, było spełnienie kryterium dochodowego. Z lektury akt wynika, że na dochód pięcioosobowej rodziny skarżącej składają się świadczenia rodzinne i pielęgnacyjne pobierane w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. w łącznej kwocie 1.639 zł. Trafna była, zdaniem Sądu, ocena organów administracyjnych, że dochód rodziny skarżącej i dochód na osobę w rodzinie przekroczyły kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2, a więc kwotę 316 zł. W kontekście skargi należy podnieść, że stosownie do art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu ustalonego w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze, natomiast powołany przepis nie zezwala na odliczenie od dochodu uzyskiwanego przez ubiegających się o stypendium szkolne – świadczeń pielęgnacyjnych. W tym miejscu wyjaśnić należy, że jedynie w przypadku ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w oparciu o ustawę z dnia 21 czerwca 2001r. (Dz. U. Nr 71poz. 734 ze zm.) do dochodu nie będzie się wliczać zasiłków pielęgnacyjnych – art.3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Reasumując, należy się zgodzić z organami, że przekroczenie kryterium dochodowego zgodnie z treścią przepisu art. 90d ust. 7 i 8 ustawy o systemie oświaty wyłącza możliwość przyznania stypendium szkolnego. Na zakończenie, wyrażając pełne zrozumienie dla sytuacji życiowej skarżącej, przyjdzie stwierdzić, odnosząc się do tych argumentów skargi, które nawiązują do trudnej sytuacji socjalnej finansowej, że przepisy art. 90d ustawy o systemie oświaty nie są normami uznaniowymi. Przyznanie stypendium szkolnego jest możliwe tylko w przypadku spełnienia określonych w tych przepisach przesłanek. Skoro wymogi te nie zostały spełnione, organy administracyjne nie były uprawnione do uwzględnienia żądania. Wobec powyższego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , oddalono skargę.