II SA/Op 444/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. w przedmiocie wykonania orzeczenia sądu dotyczącego funkcjonariusza służby więziennej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. P. jest żądanie wymierzenia grzywny Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w O. na podstawie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej PPSA, a to w związku z niewykonaniem wyroku tut. Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 228/04. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w dniu 5 lutego 2006 r. złożył w Zakładzie Karnym nr [...] w S. wezwanie do wykonania w/w wyroku. Wobec braku reakcji ze strony organu ponowne wezwanie złożył w dniu 19 kwietnia 2006 r. W odpowiedzi otrzymał jedynie pismo wyjaśniające z dnia 17 maja 2006 r., sygnowane przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. Skarżący wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, pismo informujące o sprawie, zamiast wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia nie stanowi załatwienia sprawy w rozumieniu przepisów KPA. Zdaniem skarżącego niezachowanie powyższego trybu postępowania dowodzi bezczynności organu administracyjnego, zobowiązanego ustawowo do przestrzegania prawa, w tym m. in. art. 27 oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, która to bezczynność skutkuje obowiązkiem wymierzenia grzywny z art. 154 PPSA. Jednocześnie – w ocenie skarżącego - niewykonanie przedmiotowego wyroku mimo upływu ponad 6 miesięcy od jego wydania jest niczym nieuzasadnionym przewlekaniem sprawy toczącej się od września 2001 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, iż wniosek skarżącego z dnia 6 lutego 2006 r. o wykonanie wyroku Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 228/04 należy uznać za co najmniej przedwczesny, gdyż w tej dacie wyrok nie był jeszcze prawomocny, a zatem nie podlegał wykonaniu. Ponadto skarżący wniosek ten zawarł w odpowiedzi na wezwanie organu w innej sprawie, która nie została jeszcze zakończona z powodu odmowy przez skarżącego złożenia oświadczenia co do podstawy żądanej kwoty. Organ wywiódł również, iż skarżący odmawia złożenia oświadczenia w kwestii realizacji "ożywionej" decyzji z dnia [...] o zwiększeniu nagrody rocznej za 2001 r. W ocenie organu w sytuacji, gdy M. P. unika sprecyzowania i skonkretyzowania swoich roszczeń, wykonanie decyzji ostatecznej z dnia [...] w przedmiocie wyrównania nagrody rocznej za 2001 r., zaskarżonej do WSA w Opolu, do czasu rozpatrzenia przez Sąd skargi na tę decyzję jest praktycznie niemożliwe. Ponadto organ stwierdził, iż skarżący z jednej strony kwestionuje decyzję dotyczącą meritum sprawy i wnosi w tym przedmiocie skargi sądowo - administracyjne, zaś z drugiej strony żąda realizacji wyroku Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r., zarzucając nie wykonanie decyzji zaskarżonych do sądu - przed rozpoznaniem skarg w tych sprawach. W takim stanie rzeczy zarzut nie wykonania wyroku przez organ jest bezpodstawny. Na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. M. P. podtrzymał swoją skargę. Podkreślił, iż po wydaniu wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. organ miał obowiązek wznowić postępowanie merytoryczne w sprawie i wydać właściwe decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na wstępie podkreślić należy, iż przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O., który w ocenie skarżącego nie wykonał prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r. Dla pełnej jasności, w tym miejscu wskazać należy, iż powołanym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 228/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...], podjętej w przedmiocie uwzględnienia skargi sądowo – administracyjnej funkcjonariusza służby więziennej M. P. na decyzję ostateczną z dnia [...], nr [...]. Decyzja z dnia [...] została wydana przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w trybie autokontroli tj. na podstawie art. 54 § 3 PPSA, a z jej treści wynika, że organ uchylił decyzję własną z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w S. z dnia 7 października 2003 r. w przedmiocie wyrównania nagrody rocznej należnej skarżącemu za 2001 r. Na decyzję tę z dnia [...] M. P. w dniu 16 marca 2004 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i była ona – po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. - przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt II SA/Op 274/06. W dniu 1 sierpnia 2006 r. stwierdzono nieważność powyższych decyzji organów I i II instancji. Stosownie do treści art. 154 § 1 PPSA, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Postanowienia art. 154 pozostają w związku z częstym niewykonywaniem albo niewłaściwym lub opieszałym wykonywaniem wyroków sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej i przewidują uprawnienia sądu mające na celu wymuszenie wykonania przez konkretny organ administracji publicznej wyroku sądowego, pozostające obok i w związku z uprawnieniami orzeczniczymi tego sądu. Są to uprawnienia dyscyplinujące organ administracji publicznej (patrz: Tadeusz Woś w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 479). Z wykładni gramatycznej przepisu art. 154 powołanej ustawy wynikają dwie przesłanki, których spełnienie pozwala na skuteczne wniesienie skargi do sądu. Pierwsza polega na niewykonaniu przez właściwy organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, względnie na bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności i druga polegająca na uprzednim pisemnym wezwaniu przez stronę właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Wykładnia funkcjonalna i systemowa tego przepisu pozwala na przyjęcie, że odnosi się on wyłącznie do wyroków prawomocnych. Ponadto należy jeszcze podkreślić, iż nie zawsze w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny konieczne będzie wydawanie przez organ nowego aktu lub dokonywanie określonych czynności. T Woś (op. cit.) podkreśla, iż dotyczy to przykładowo wypadku uchylenia przez sąd administracyjny aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. W takim bowiem przypadku stosowna uchwała lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego odzyskują moc wiążącą i nie zachodzi potrzeba podejmowania jakiejkolwiek działalności przez organ nadzoru. Dalszym przypadkiem nie wystąpienia konieczności wydania przez organ administracyjny jakiegokolwiek aktu lub czynności, będzie wypadek, gdy kasacyjny wyrok sądu administracyjnego dotyczy decyzji organu wydanej na podstawie art. 54 § 3 PPSA. W takim wypadku konsekwencją wydania przez sąd wyroku uchylającego tego rodzaju decyzję jest konieczność nadania biegu skardze sądowo – administracyjnej, która legła u podstaw wydania decyzji autokontrolnej. Ewentualna opieszałość organu w zakresie obowiązku przedstawienia skargi sądowi administracyjnemu nie może być zwalczana w trybie przepisu art. 154 § PPSA, ponieważ kwestia ta została uregulowana w sposób szczegółowy w przepisie art. 55 § 1 – 3 PPSA w zw. z art. 54 § 2 PPSA. Z systemowego i funkcjonalnego usytuowania tych norm prawnych wynika, iż nie są to normy konkurencyjne i każda z nich dotyczy odrębnych, wyraźnie w ustawie wskazanych przypadków. Reasumując można stwierdzić, iż obok warunku uprzedniego pisemnego wezwania właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, konieczną przesłanką warunkującą możliwość skutecznego wniesienia skargi w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 PPSA w związku z zarzutem bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, jest posiadanie przez wyrok przymiotu prawomocności oraz przynależność tego wyroku do rzędu wyroków nadających się do wykonania w toku dalszego postępowania, a więc obligujących właściwy organ administracyjny do prowadzenia dalszego postępowania w sprawie. W żadnym wypadku do tego rodzaju wyroków nie można zaliczyć wyroku uchylającego decyzję podjętą przez organ administracyjny w ramach autokontroli własnej decyzji ostatecznej na podstawie art. 54 § 3 PPSA. Ewentualna opieszałość organu w zakresie przekazania skargi do sądu administracyjnego zwalczana może być wyłącznie w trybie przepisu art. 55 § 1 – 3 PPSA w zw. z art. 54 § 2 PPSA. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż decyzja z dnia [...], nr [...] została wydana przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. w trybie autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 ustawy. Wskazaną decyzję wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 228/04 wyeliminowano z obiegu prawnego, stwierdzając jej nieważność, co spowodowało, że reaktywowane zostały decyzje, których dotyczyła. Jednocześnie skutkiem wniesienia przez M. P. w dniu 16 marca 2004 r. skargi na decyzję z dnia [...] był wynikający z art. 54 § 2 ustawy obowiązek przekazania przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy w terminie trzydziestu dni o dnia jej wniesienia, co też organ uczynił. W świetle powyższych okoliczności organ II instancji nie miał obowiązku wykonania wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. w drodze wydawania nowego aktu lub dokonania innej czynności. Jedynym jego obowiązkiem było nadanie biegu skardze, przy czym – jak już wyżej wspomniano – kwestia ta nie podlega kontroli w ramach związanych ze stosowaniem przez sąd administracyjny przepisu art. 154 PPSA, czego jednoznacznie domagał się skarżący. Nie można zatem uznać zarzutu podnoszonego przez skarżącego za zasadny, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania wobec organu środka przewidzianego w przepisie art. 154 ustawy. Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 PPSA, oddalić skargę.