II SA/Op 460/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. B., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...]. W dniu 9 grudnia 2009r., na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 300 zł. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010r. Sąd, działając w trybie art. 257 ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na niezłożenie wniosku na urzędowym formularzu. Ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, tym razem złożony na właściwym urzędowym formularzu, wpłynął do Sądu w dniu 5 maja 2010r. Skarżący domagał się w nim przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoją prośbę wnioskodawca wskazał na nieprawidłowości, jakie w ocenie skarżącego, miały dopuścić się organy w postępowaniu administracyjnym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach A. B. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką; posiada dom o powierzchni 100 m² "do remontu" oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,02 ha, która zalewana jest "wodami powodziowymi". Źródłami miesięcznego dochodu tego gospodarstwa są: renta matki w wysokości 1.100 zł, wynajem części domu w kwocie 300 zł, a także dorywcze projektowanie – w kwocie 83 zł. Skarżący wyjaśnił bowiem, że okresowo zarabia jako inżynier budownictwa, wykonując projekty budowlane, których to zleceń nie jest jednak wiele. W 2009r. wykonał takich usług na łączną kwotę 1.000 zł (czyli 83 zł miesięcznie). Pismem z dnia 18 maja 2010r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 21 maja 2010r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pomimo upływu zakreślonego w nim terminu, skarżący do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie ustosunkował się do jego treści i nie nadesłał żądanych dokumentów. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej A. B., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Wobec tego skarżący pismem z dnia 18 maja 2010r., został zobowiązany do: - wskazania wysokości miesięcznych wydatków, jakie ponosi na utrzymanie siebie i utrzymanie mieszkania, a także w przypadku gdy w kosztach utrzymania mieszkania partycypują osoby trzecie – o wskazanie wysokości udziału tych osób; - doręczenia aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. marzec i kwiecień 2010r.; - przedłożenia odpisu zeznania podatkowego za 2009r., - przedłożenia dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość uzyskiwanej renty przez matkę wnioskującego. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na jednoznaczne określenie uzyskiwanych przez niego dochodów i posiadanych oszczędności, a także ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie siebie i mieszkania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest bowiem zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku, a w konsekwencji orzeczenia o przyznaniu stronie pomocy. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że instytucja prawa pomocy jest formą dofinansowania Państwa dla osób rzeczywiście ubogich, którym poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Nie może mieć zatem zastosowania w przypadkach wątpliwych, w których sytuacja majątkowa i bytowa wnioskującego nie jest jednoznacznie wykazana, a on sam nie podejmuje działań zmierzających do udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych. Skoro skarżący nie zastosował się do żądania referendarza sądowego i pomimo upływu w dniu 28 maja 2010r. wyznaczonego terminu nie złożył wymaganych dokumentów i informacji, uznać należało, że nie wykazał spełniania przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.