II SA/Op 460/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. Skarżący T. R. złożył w dniu 17 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr [...], przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli mu pomocy w sporządzeniu i wniesieniu skargi na decyzję. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 31/15, referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ustanowiono dla skarżącego adwokata. Umorzono zaś postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jako bezprzedmiotowe, wyjaśniając w uzasadnieniu, że skarżący jest już zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Okręgowa Rada Adwokacka w [...], w dniu 27 sierpnia 2015 r., przesłała do tut. Sądu pismo z 15 czerwca 2015 r., informując, że wyznaczyła dla skarżącego adwokata z urzędu M. K., wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej w [...]. Pełnomocnik T. R. złożył w dniu 23 września 2015 r., w imieniu skarżącego, skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, za pośrednictwem organu II Instancji. Do wniosku załączył pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 19 sierpnia 2015 r., z którego dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie. Pełnomocnik wyjaśnił też, że do dnia 10 września 2015 r. kilkakrotnie kontaktował się ze skarżącym. Skarżący, jak dokumentuje to zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, odebrał skarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 14 lipca 2015 r. Odpowiadając na skargę, pismem procesowym z 13 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 i 3 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 17 lipca 2015 r., czyniąc to zatem bezzwłocznie, bo w trzecim dniu, po odebraniu przez niego decyzji w dniu 14 lipca 2015 r. Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazał, że o wyznaczeniu go do tej funkcji dowiedział się z pisma z dnia 19 sierpnia 2015 r., a w dniu 23 września 2015 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. Rozpoznając wniosek, Sąd kierował się poglądami utrwalonymi w orzecznictwie, powołanymi także przez pełnomocnika skarżącego. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 551906, przyjęto, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Pełnomocnik złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 23 września 2015 r. tłumaczył tym, że wcześniej nie było to możliwe ze względu na konieczność zapoznania się z aktami i dokumentami sprawy, oraz konieczność uzyskania stanowiska skarżącego. Pełnomocnik kontaktował się w tym celu ze skarżącym kilkakrotnie, ostatni raz miało to miejsce w dniu 10 września 2015 r. Z uwagi na powyższe ustalenia dotyczące realnej możliwości złożenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, Sąd uznał, że siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, iż zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a, oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. Zasadne jest zatem w sytuacji ustanowienia adwokata w trybie art. 244 P.p.s.a., uznanie za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a), dnia, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 198/06, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Co do wniesienia skargi i wniosku w dniu 23 września 2015 r., odnotować przyjdzie, że pełnomocnik wskazał także, iż dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji najwcześniej w dniu 19 sierpnia 2015 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni upływał w dniu 18 września 2015 r. Według natomiast powołanego już wyżej orzecznictwa, dzień 18 września 2015 r. jest to dzień, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12, CBOSA). To oznacza, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upłynął najpóźniej w dniu 25 września 2015 r. Wobec tego złożenie do organu wniosku wraz ze skargą kasacyjną w dniu 23 września 2015 r., nastąpiło z zachowaniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W oparciu zatem o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samej strony, która niezwłocznie, to jest 3 dni po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.