II SA/Op 461/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Przedmiotem skargi A. B. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez U. T. od decyzji Burmistrza Nysy nr [...] z [...] nakazującej H. i M. (małżonkom) M. przywrócenie stanu wody na gruncie stanowiącym działkę nr [...], położoną w H. N., przez odtworzenie rowu odprowadzającego wody z rowu przydrożnego i ukształtowanie terenu nieruchomości w celu uzyskania naturalnego spadku. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte 3 października 2008 r. przez Burmistrza Nysy zawiadomieniem informującym strony o terminie oględzin nieruchomości małżonków M., wyznaczonym na 14 października 2008 r., a przedmiot postępowania określono jako zmianę stanu wody na gruncie. Impulsem dla działań organu było pismo A. B. z 19 września 2008 r. domagające się od Burmistrza Nysy natychmiastowego wstrzymania robót ziemnych prowadzonych przez rodzinę M. na działce nr [...], które zmieniają stan wody na gruncie. Oględziny działki nr [...] przeprowadzono w obecności A. B., M. M., R. K., A. M., J. W., U. T. i H. M., którzy podpisali sporządzony z tej czynności protokół. Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Burmistrz Nysy nakazał H. i M. M. - właścicielom działki nr [...] położonej w H. N., przywrócenie do dnia 30 maja 2009 r. stanu poprzedniego na powyższej nieruchomości poprzez odtworzenie rowu znajdującego się na działce nr [...] odprowadzającego wody z rowu przydrożnego drogi gminnej nr działki 478 i sąsiadujących gruntów poprzez przepust do rzeki K. oraz ukształtowanie terenu nieruchomości działki nr [...] przylegającej bezpośrednio do działki nr [...] stanowiącej własność D. F. T. i nr [...] A. B. oraz drogi gminnej nr 478 na powierzchni około 0,12 ha poprzez usunięcie nawiezionych mas ziemnych w wysokości około 1 metra w celu uzyskania naturalnego spadku. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ powołując się na przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wskazał, że właściciel gruntu przy korzystaniu z niego nie może podejmować działań powodujących zmianę stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowe ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Działania podjęte przez H. i M. M. poprzez nawiezienie mas ziemnych na działkę nr [...], czym dokonano podwyższenia terenu o około 1 metra oraz zasypano urządzenie wodne, zakłóciły kierunek odpływu wód deszczowych w obrębie granicy nieruchomości A. B., D. F. T. oraz drogi gminnej i sąsiadujących z nią gruntów. Powstałe nowe ukształtowanie terenu nie pozwala na swobodny spływ wód do rzeki K., co z kolei powodować będzie zalewanie gruntów sąsiednich położonych niżej w stosunku do podniesionego terenu. Powyższa decyzja zawierała pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W rozdzielniku decyzji wskazano, iż otrzymuje ją adresat czyli H. i M. M., a do wiadomości A. B. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 4 lutego 2010 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (K. 23 akt administracyjnych). Pismem z dnia 5 lutego 2009 r. A. B. powołując się na art. 111 i art. 112 K.p.a. wniósł o dokonanie sprostowań w treści uzasadnienia decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...] oraz w treści pouczenia o możliwości wniesienia odwołania przez osoby, które uczestniczyły w wizji terenowej w dniu 14 października 2008 r. Wskazał, że osoby te nie zostały uznane za stronę postępowania pomimo, iż posiadają interes prawny, z uwagi na bliskie sąsiedztwo ich nieruchomości z działką nr [...], co stanowi naruszenie art. 107 K.p.a. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r., Nr [...], działając na podstawie art. 111 § 1 oraz art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Burmistrz Nysy sprostował błąd pisarski w decyzji własnej z dnia [...], w ten sposób, że sformułowanie " Do wiadomości" zastąpił słowem "Otrzymują" oraz uzupełniając przedmiotową decyzję poprzez dopisanie pod pozycją nr 2 U. T., oraz pod pozycją nr 3 R. M. – jako strony postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w decyzji wpisano niewłaściwe sformułowanie w części dotyczącej wyszczególnienia stron, którym doręczono decyzję, co stanowi oczywistą omyłkę. " Do wiadomości" winno brzmieć "Otrzymują" Wydana decyzja wymagała również uzupełnienia stron postępowania, gdyż zmiany stanu wody na gruncie tj. na działce nr [...], mogą bezpośrednio oddziaływać na grunty przyległe, dlatego stroną postępowania są właściciele działek przyległych. Następnie, pismem opatrzonym datą 18 lutego 2009 r., złożonym osobiście w Biurze Podawczym Urzędu Miejskiego w Nysie w dniu 19 lutego 2009 r., A. B., U. T. oraz R. K. wnieśli zażalenie na postanowienie Burmistrza Nysy z dnia 10 lutego 2009 r. oraz odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili, naruszenie art. 81, 82 i 194 ustawy Prawo wodne oraz art. 100 ustawy Prawo ochrony środowiska, a także brak uwzględnienia wniosku o budowę kanału lub przepustu w zamian za część zasypanego terenu. Argumentowali, że zaskarżone postanowienie uzupełnia decyzję Burmistrza Nysy tylko o część osób, z pominięciem pozostałych osób i organów władzy, które również są stronami postępowania w myśl art. 28 K.p.a. i przepisów szczególnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] w sprawie [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania U. T. Odwołując się do treści art. 134 K.p.a. organ odwoławczy podniósł, że wystąpiły negatywne przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Z jednej strony nie istnieje przedmiot zaskarżenia skoro decyzja Burmistrza Nysy z [...] została przez Kolegium uchylona 1 września 2009 r. w całości i nastąpiło przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z drugiej strony po stronie U. T. wystąpił stan braku legitymacji odwoławczej, skoro nie brała ona udziału w postępowaniu I instancyjnym. Skargę na powyższe postanowienie wniósł A. B. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9, art. 20, art. 28 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz przepisów ustawy Prawo wodne (art. 81) i ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 100, art. 101, art. 102 i art. 103). W uzasadnieniu podniósł, że począwszy od pierwszego pisma do Burmistrza Nysy wykazywał istnienie stanu zagrożenia powodziowego dla dolnej części wioski H. N. w wyniku naruszenia warunków przepływu wód powodziowych w strefie działki nr [...] przez zasypanie w 2008 r. obniżeń terenu. Prace te nastąpiły bez pozwolenia wodnoprawnego. Dalej skarżący podniósł kwestię likwidacji suchego zbiornika przeciwpowodziowego, opisał zlewnię potoku K. oraz akcentował, że obowiązek ochrony przeciwpowodziowej spoczywa na organach obu instancji, w tym Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu. Stwierdzając niedopuszczalność odwołania organy "nie wypełniły ciążącego na nich obowiązku z zakresu ochrony przeciwpowodziowej", a przez to naruszyły art. 9 i art. 28 K.p.a. Do skargi skarżący załączył mapę okolic H. N. wykazującą zlewnię potoku K., zniszczone suche zbiorniki przeciwpowodziowe i jaz. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uczestnik postępowania M. M. wniósł o oddalenie skargi, a w piśmie procesowym z 14 listopada 2010 r. opisał sposób użytkowania działki nr [...] oraz jej stan wywołany powodziami w latach 1997 – 2005 i prace konieczne do wykonania na skutek szkód popowodziowych. Podniósł także, że U. T. nie chce uczestniczyć w sprawach wywoływanych przez skarżącego, co oświadczała mu wielokrotnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Oznacza to, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji (postanowienia). Zaznaczyć przy tym trzeba, iż w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. Zaskarżone postanowienie powołuje jako podstawę prawną art. 134 K.p.a. Zgodnie z nim organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kognicja sądu, o jakiej wyżej była mowa, tego rodzaju postanowień oparta jest na przepisie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie należy do postanowień kończących postępowanie i jako takie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że U. T. nie brała udziału w postępowaniu i nie doręczono jej decyzji Burmistrza Nysy z [...]. W toku postępowania i w treści decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, organ I instancji przyjmował natomiast, że działka nr [...] stanowi własność D. T., który nota bene zmarł przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Niezależnie od tego w sprawie wystąpiło użycie innej pisowni nazwiska właściciela działki nr [...], w szczególności "T." zamiast "T.". W sprawie tej organ prowadził postępowanie z trzema stronami, za które przyjął H. M., M. M. i A. B. Oceny tej nie zmienia późniejsze postanowienie z 10 lutego 2009 r. o sprostowaniu błędu pisarskiego, uchylone następnie przez SKO. Wydaną przez Burmistrza Nysy decyzję doręczono stronom biorącym udział w postępowaniu w dniu 4 lutego 2009 r., o czym szerzej w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie II SA/Op 459/09, także ze skargi A. B., a zatem jest to okoliczność znana stronie skarżącej. Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania. Wyznaczona jest ona przesłankami przedmiotowymi i podmiotowymi. Przesłanka podmiotowa to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot. Jest nim strona postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. Zastosowanie przepisu art. 134 K.p.a. ma miejsce także w sytuacji, gdy podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu wniósł odwołanie po upływie terminu odwołania dla stron biorących udział w sprawie – jak miało to miejsce w niniejszym postępowaniu. Wówczas stwierdzić należy, że odwołanie wniesione zostało od decyzji ostatecznej, co rodzi obowiązek organu zastosowania art. 134 K.p.a. i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania ( por. też wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 801/08, opubl. CBOSA). W konsekwencji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów art. 20, art. 28 i art. 107 § 3 K.p.a. Jeżeli dana osoba została – jej zdaniem – pozbawiona statusu strony w postępowaniu administracyjnym i tą okoliczność kwestionuje, to winna złożyć wniosek o wznowienie postępowania, albowiem fakt nieprawidłowego ustalenia kręgu stron jest samodzielną podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawą prawną takiego wniosku jest przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Z tych względów uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd z mocy art. 151 P.p.s.a. skargę, oddalił. Końcowo należy wyjaśnić stronie skarżącej, że zaskarżone postanowienie ma typowo proceduralny charakter. Zatem nie mogło ono naruszać wymienionych w skardze norm prawa materialnego, a to Prawa wodnego i Prawa ochrony środowiska, które dotyczą zadań w zakresie ochrony przed powodzią (art. 81 Prawa wodnego), czy zmiany stanu wody na gruncie przy realizacji inwestycji albo ochrony powierzchni ziemi (odpowiednio art. 100, art. 101 Prawa ochrony środowiska). Argumenty strony zawarte w skardze odnoszą się w całości do zagadnień materialnych i jako takie, powtarzane w licznych pismach procesowych skarżącego będą ocenione w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia [...] , nr [...], sygn. akt II SA/Op 460/09 tut. sądu.