II SA/Op 462/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kietrza z dnia 28 listopada 2011 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz I. G. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. G., prowadząca działalność gospodarczą Sklep Spożywczo-Przemysłowy w [...], złożyła w dniu 3 listopada 2011 r. w Urzędzie Miejskim w Kietrzu wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianej pracownicy – A. H. Do wniosku załączyła kopie dokumentów dotyczących A. H.: 1) umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z 1 lipca 2010 r. zawartej na okres od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r., wskazującej m.in., iż przygotowanie zawodowe odbywać się będzie pod nadzorem I. G.; 2) dyplomu z 26 sierpnia 2011 r., nr [...], potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji zawodowych w zawodzie sprzedawca; 3) umowy o pracę z 1 września 2009 r. zawartej w celu nauki zawodu fryzjer; 4) świadectwa pracy z 24 czerwca 2010 r., z którego wynika, że A. H. od 1 września 2009 r. do 22 czerwca 2010 r. była zatrudniona jako uczeń w Salonie Fryzjerskim "A" H. K. w [...]. Wnioskodawczyni przedstawiła też kopie dokumentów poświadczających jej kwalifikacje: dyplomu z 3 lipca 1999 r., nr [...], stwierdzającego uzyskanie tytułu mistrza w zawodzie sprzedawca i zaświadczenia z 3 lutego 1996 r., nr [...], o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. Zastępca Burmistrza Kietrza decyzją z 28 listopada 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm. - zwanej dalej ustawą), art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. 2004 r. Nr 145, poz. 1523); § 1, 5, 6, 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm. - zwanego dalej rozporządzeniem) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), odmówił I. G. przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, A. H., w zakresie nauki zawodu, poniesionych w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ argumentował, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogów wynikających z § 5, § 6 i § 14 rozporządzenia. Podał, iż pracodawczyni podpisała umowę z młodocianym pracownikiem w dniu 1 lipca 2010 r., podczas gdy - jak wynika z § 5 ww. rozporządzenia - powinna być ona zawarta w terminie przyjęć kandydatów do szkół, czyli z dniem 1 września. Poza tym podkreślił, że okres, na jaki zawarto przedmiotową umowę wynosi 14 miesięcy, tj. sprzecznie z regulacją § 6 ww. rozporządzenia, gdyż nauka zawodu trwa nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy. Zaakcentował także, że I. G., podpisując umowę z młodocianą pracownicą w zawodzie sprzedawca, była jej drugim pracodawcą, lecz u pierwszego z nich młodociana odbywała naukę zawodu fryzjer, który nie jest zawodem pokrewnym zawodowi sprzedawca, stąd nie można było zaliczyć okresu nauki zawodu u pierwszego pracodawcy, co - zdaniem organu - jest równoznaczne z tym, że przedmiotowa umowa powinna być zawarta za okres 24 miesięcy. W odwołaniu od powyższej decyzji I. G. podniosła, że A. H. po zaprzestaniu 22 czerwca 2010 r. nauki zawodu fryzjer zwróciła się do niej o przyjęcie na praktyczną naukę zawodu sprzedawca. Zawarły stosowną umowę o pracę na okres od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r., zaliczając dotychczasowy okres nauki zawodu. Zauważyła, że kontynuacja nauki w szkole i zawodu w sklepie jako sprzedawca pozwoliła młodocianej pracownicy na ukończenie kursu teoretycznego dokształcania zawodu I i II stopnia oraz na ukończenie szkoły. Podkreśliła, iż młodociany pracownik dzięki pracy w jej sklepie zdobył praktyczną wiedzę, która pozwoliła mu na zdobycie zawodu, co zostało formalnie stwierdzone. Odpowiadając na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu I. G. pismem z 5 kwietnia 2012 r. poinformowała organ, iż A. H. była uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...], potwierdzając ten fakt kserokopiami skierowań ww. młodocianej pracownicy z 30 sierpnia 2010 r. i 9 lutego 2011 r. na turnusy teoretycznego dokształcania zawodowego wystawione przez tę Szkołę. Poza tym, na wezwanie Kolegium, Zasadnicza Szkoła Zawodowa w [...] powiadomiła organ, że A. H. rozpoczęła w niej naukę 1 września 2009 r. w zawodzie fryzjer, od 1 lipca 2010 r. kontynuowała naukę w zawodzie sprzedawca, a 10 czerwca 2011 r. ukończyła Szkolę. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu decyzją z dnia 28 maja 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania I.G., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania administracyjnego, a dalej przytoczyło przepisy mające zastosowanie w sprawie, w tym: art. 70b ustawy oraz § § 1 ust. 1, 3, 5, 6,13 i 14 rozporządzenia. Podało, że dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią zasadniczą jest ustalenie, czy w wymaganym terminie doszło do zawarcia przez I. G. z młodocianą pracownicą A. H. umowy, która miała stanowić podstawę do ubiegania się przez stronę o dofinansowanie kosztów kształcenia. Odnotowało, że w badanej sprawie w dniu 1 lipca 2010 r. została podpisania między ww. osobami umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianej pracownicy w zawodzie sprzedawca. W ocenie Kolegium, w świetle § 5 rozporządzenia, umowę taką zawiera się w terminie przyjęć kandydatów do zasadniczych szkół zawodowych. Jeżeli zaś młodociany nie dokształca się w zasadniczej szkole zawodowej, umowa ta może być zawarta w innym terminie. Organ odwoławczy uznał, że bezspornie A. H. w okresie nauki zawodu u I. G., tj. od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r., była uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...], stąd przedmiotowa umowa winna być zawarta w terminie przyjęć kandydatów do tej szkoły, tj. w okresie od 1 września, jak zasadnie przyjął organ I instancji. Następnie organ odwoławczy wskazał, że mimo, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że umowa z 1 lipca 2010 r. została zawarta niezgodnie z § 14 rozporządzenia, to niezasadne przyjął, iż okres 14 miesięcy nauki zawodu sprzedawca, czyli krótszy niż wskazany w § 6 rozporządzenia, nie uprawnia do uzyskania stosownego dofinansowania. Podzielając pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaprezentowany w wyroku z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 130/08, organ uznał, że krótszy czas trwania umowy nie wyłącza przyznanie świadczenia w jakiejkolwiek wysokości. Jednakże, w ocenie Kolegium, okoliczność ta jest bez znaczenia, bowiem decydujące dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego niezgodnie z przepisami, czyli nie w terminie przyjęć kandydatów do szkół i właśnie ta okoliczność przesądziła odmowę przyznania I. G. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianej pracownicy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. G. powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodatkowo podała, że poniosła koszty związane z dopuszczeniem uczennicy do egzaminów oraz uczestniczenia w kursach kwalifikacyjnych. W ten sposób chciała pomóc uczennicy, z którą poprzedni pracodawca rozwiązał umowę z dniem 22 czerwca 2010 r. Od tego dnia uczennica pozostawałaby bez umowy o pracę i praktycznej nauki zawodu, aż do września 2010 r. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej zwaną P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię. W niniejszej sprawie przyjdzie rozstrzygnąć, czy zasadnie organy odmówiły skarżącej prawa do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego m. in. na podstawie § 5 rozporządzenia. Organ zarówno I, jaki i II instancji uznał, iż skarżąca utraciła prawo do dofinansowania, gdyż do zawarcia umowy pomiędzy stronami doszło z uchybieniem terminu, o którym mowa w tym przepisie. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów jest błędne. Najpierw przyjdzie przypomnieć, że w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu zawiera pracodawca z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do zasadniczych szkół zawodowych. Dokonując wykładni ww. przepisu, po pierwsze, trzeba wskazać, co uszło uwadze organów, że dzień 1 września jest dniem rozpoczęcia zajęć w szkole, a nie dniem przyjęcia kandydatów do szkoły. Kwestie z ostatnio poczynioną uwagą reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. Nr 26, poz. 232 ze zm.). W § 23 pkt 2 tego rozporządzenia przewidziano istotną rolę kuratora oświaty, który m.in. ustala terminy rekrutacji do gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych i dotychczasowych szkół ponadpodstawowych, a także określa terminy składania dokumentów do szkoły, (...). Omówione nie określa jednak formy ani charakteru prawnego tego ustalenia. W praktyce przyjęto określanie aktów ustalających terminy czynności rekrutacyjnych mianem "zarządzeń" kuratora oświaty. Zatem właśnie na podstawie takiego zarządzenia Kuratora organy powinny były ustalić termin, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, o ile zaistniałaby taka potrzeba. Po drugie, nie dostrzegły organy, że w § 5 cyt. rozporządzenia jest mowa o "kandydacie do szkoły", a nie "o uczniu." Bezsporne w sprawie jest, że młodociana pracownica – A. H. w czasie podpisywania ze skarżącą w dniu 1 lipca 2010 r. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, była uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...]. Zdaniem Sądu, powyższe konstatacje prowadzą do wniosku, że chybiona jest argumentacja organów, oparta na omówionym § 5 rozporządzenia, uzasadniająca odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w zakresie nauki zawodu, gdyż przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w sprawie. Uznać również trzeba, że nietrafnie przyjęły organy, iż w rozstrzyganej sprawie doszło do naruszenia § 14 rozporządzenia, według którego w razie przerwania nauki zawodu i podjęcia jej w tym samym lub zbliżonym zawodzie u tego samego albo innego pracodawcy czas odbytej poprzednio nauki zawodu wlicza się młodocianemu do okresu wymaganego do odbycia przygotowania zawodowego, jeżeli przerwa w nauce zawodu nie trwała dłużej niż 12 miesięcy, a w przypadku podjęcia nauki zawodu u innego pracodawcy - dodatkowo po sprawdzeniu stopnia opanowania zawodu (...). Także i ta regulacja nie miała zastosowania w niniejszej sprawie. Jak słusznie zauważyły organy, podpisując umowę z młodocianym pracownikiem w zawodzie sprzedawca, I.G. była już drugim pracodawcą. Umowa z 1 lipca 2010 r. nie mogła być zatem kontynuacją zawartej 1 września 2009 r. umowy o pracę w celu nauki zawodu, bowiem w okresie od 1 września 2009 r. do 22 czerwca 2010 r. A. H. uczyła się zawodu fryzjer i nie jest to zawód pokrewny zawodowi sprzedawca, co w kontekście § 14 ust. 1 rozporządzenia nie daje podstaw do zaliczenia ww. okresu jako kontynuacji nauki zawodu sprzedawca. Jednakże w takim przypadku obowiązkiem organów było zbadanie jedynie, czy nowa umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawarta z innym pracodawcą, pozwoliła uczennicy na uzyskanie kwalifikacji w tym zawodzie. Innymi słowy, przepis § 14 rozporządzenia ma zastosowanie tylko i wyłącznie do przypadków o których w nim mowa, zwłaszcza, że z wniosku I. G. nie wynika, aby starała się o dofinansowanie poniesionych kosztów kształcenia młodocianego pracownika z uwzględnieniem kontynuacji nauki zawodu. Z kolei zgodzić się trzeba z Kolegium, że nieuzasadnione było przyjęcie przez organ I instancji, iż okres 14 miesięcy nauki zawodu sprzedawca, tzn. krótszy niż wskazany w § 6 rozporządzenia, nie uprawnia skarżącej do uzyskania stosownego dofinansowania. W tej kwestii również Sąd utożsamia się z poglądem WSA w Lublinie wyrażonym w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 130/08 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), że rzeczywisty czas trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie musi pokrywać się w pełni z przewidzianym w rozporządzeniu okresem kształcenia zawodowego, skoro zdarzają się sytuacje, w których uprawnienia zawodowe mogą zostać uzyskane szybciej. Nieprawidłowe zatem było stanowisko organu I instancji stwierdzające, że krótszy czas trwania umowy wyłącza przyznanie świadczenia. "Jest to rozumowanie sprzeczne z ratio legis cytowanych przepisów ustawy o systemie oświaty i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych w zakresie realizowania przygotowania zawodowego młodocianych i praktycznej nauki zawodu. Skoro umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego może rozwiązać się wcześniej z powodu "utraty" przez pracownika szczególnej cechy (bycia młodocianym bez zawodu) przyjąć należy choćby w drodze analogii przepisy dotyczące częściowej płatności przewidziane w art. 70b ust. 5 ustawy." Powyższe wywody wskazują, że organy w sposób nieuprawniony odmówiły I. G. przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika A. H., w zakresie nauki zawodu, poniesionych w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r., gdyż żaden z omówionych przepisów nie mógł stanowić podstawy odmowy wnioskowanego dofinansowania. W myśl art. 70b ust. 1 ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Mając na uwadze treść cytowanego przepisu należy zauważyć, iż ustawodawca wskazuje na trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, by można było przyznać dofinansowanie na rzecz pracodawcy: zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Z utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu wynika, iż powyższe przesłanki muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku. Jednocześnie ustawodawca w art. 70b ust. 5 ww. ustawy wskazał na możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis ten pozwala na przyznanie proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. W kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowane, iż skarżąca posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278, ze zm.), zatem spełniona została przesłanka z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy. Nadto skarżąca załączyła - wymagany na mocy art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy - dyplom nr [...], wystawiony w dniu 26 sierpnia 2011 r. przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną we Wrocławiu, potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie sprzedawca zdobyte przez młodocianą pracownicę. Wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony przez skarżącą w dniu 3 listopada 2011 r. a zatem z zachowaniem 3-miesięcznego terminu zakreślonego w art. 70b ust. 7 ustawy. Dołączyła także do wniosku kopie wymaganych dokumentów. Na koniec podkreślić należy, że zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest zatrudnieniem celowym, a zatem jego zadaniem jest przyuczenie ucznia do zawodu w sposób praktyczny. Co za tym idzie - w sytuacji, gdy cel przygotowania został osiągnięty, nie ma podstaw do odmowy dofinansowania. Wobec tego zaskarżona decyzja o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wydana została z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie zapadłe w pkt 2 sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152 P.p.s.a., zaś w pkt 3 na podstawie art. 200 P.p.s.a.