II SA/Op 465/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 listopada 2017 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Skarżący A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2017 r., wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na powyższą decyzję. Pismem złożonym w dniu 7 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniósł o doręczenie mu kserokopii przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, nadanej przez Sąd na jego adres, w celu interwencji w Urzędzie Pocztowym, gdyż przesyłki tej nie otrzymał, nie otrzymał też awiza. Na podstawie tej okoliczności wywiódł, że nie został zawiadomiony o toczącej się sprawie i dopiero będąc w Sądzie w dniu 4 grudnia 2017 r. dowiedział się o podjętych czynnościach procesowych. Wyjaśnił, że w placówce pocztowej, właściwej ze względu na jego miejsce zamieszkania, złożył odpowiednie pismo informujące o okresie nieobecności w [...], ponieważ od 20 października 2017 r. do 10 listopada 2017 r. przebywał w Szpitalu [...] w [...]. Odnotował, że na potwierdzenie tego faktu przedłożył kserokopię Szpitalnej Karty Informacyjnej, równocześnie nie dołączył jej do akt sprawy. Wniósł o przywrócenie terminu do dalszych czynności procesowych w celu umożliwienia mu otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem. Na zarządzenie Sądu przesłano skarżącemu kserokopię wnioskowanej korespondencji, tj. awizowanej przesyłki zawierającej zawiadomienie skarżącego o wyznaczonym terminie rozprawy, skarżący odebrał ją w dniu 27 grudnia 2017 r. W aktach sprawy znajduje się pismo procesowe skarżącego z dnia 5 października 2017 r., w którym zwrócił się do Sądu o niewyznaczanie terminu posiedzenia w okresie od 20 października 2017 r. do 10 listopada 2017 r., gdyż w tym czasie będzie przebywał na leczeniu sanatoryjnym w [...]. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 14 listopada 2017 r. została wysłana do skarżącego w dniu 13 października 2017 r. i pierwszy raz była awizowana w dniu 17 października 2017 r. o czym zawiadomienie (awizo) pocztowe pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Drugi raz awizowana ją w dniu 25 października 2017 r., po czym w dniu 3 listopada 2017 r. zwrócono do nadawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 132-133). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie wykazała braku zawinienia w uchybieniu terminu. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać bowiem stwierdzenia strony skarżącej, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku wadliwego działania poczty. Ta okoliczność może być uznana jedynie za przypuszczenie. Aby można było przyznać jej zaś charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, co z kolei w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że przesyłka nie została doręczona skarżącemu i nie otrzymał on żadnego zawiadomienia wskutek wadliwego działania poczty prowadziłoby natomiast do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przesyłkę poleconą zawierającą wezwanie, z powodu niemożności doręczenia jej adresatowi, awizowano w dniu 17 października 2017 r. i pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym. Na przedmiotowej przesyłce widnieje również adnotacja o powtórnym awizowaniu w dniu 25 października 2017 r., a także informacja o zwrocie ww. przesyłki w dniu 3 listopada 2017 r., jako niepodjętej w terminie. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpisy doręczyciela oraz informacja, że zawiadomienie o pozostawieniu awiza umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Oznacza to, że czternastodniowy termin upłynął w dniu 31 października 2017 r. To zdaniem Sądu pozwala uznać, że wezwanie o wyznaczeniu terminu rozprawy zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej i jedynie z niezachowania przez nią należytej staranności wynikało uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Do kwestionowania skutków doręczenia zastępczego właściwa jest instytucja przywrócenia terminu. W celu uchylenia się od negatywnych następstw domniemania doręczenia adresat musi jednak uprawdopodobnić, że nie został prawidłowo powiadomiony o złożeniu pisma w odpowiednim urzędzie. Nie będzie jednak w tym względzie wystarczające samo zaprzeczenie adresata, ale poparcie tego stanowiska stosownymi dowodami. Tego jednakże strona skarżąca nie uczyniła, tym samym nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu było niezawinione. Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, dostępne na ww. stronie internetowej), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na ww. stronie internetowej). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Podniesione przez skarżącego okoliczności, nie wykluczały bowiem możliwości dokonania czynności procesowej osobiście przez stronę, bądź przy pomocy osób trzecich (np. znajomych, bliskich, bądź przez inną upoważnioną osobę). Skarżący wskazał w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu, że w okresie od 19 października 2017 r. do 10 listopada 2017 r., informował właściwą placówkę pocztową, że nie będzie w tym okresie przebywał w miejscu zamieszkania, w związku z planowanym pobytem w sanatorium. W aktach sprawy znajduje się też skierowane do Sądu pismo skarżącego z dnia 5 października 2017 r., w którym prosi o niewyznaczanie rozprawy w okresie od 20 listopada 2017 r. do 10 listopada 2017 r. Z pisma tego nie wynika, że skarżący prosił również o nieprzesyłanie mu w tym okresie przez Sąd jakichkolwiek przesyłek. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego, wyznaczając rozprawę po 10 listopada 2017 r. Dostrzec też trzeba, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy po raz pierwszy została awizowana w dniu 17 października 2017 r., czyli przed planowanym wyjazdem skarżącego z miejsca zamieszkania, a brak jest podstaw, co do kwestionowania przez Sąd prawidłowości tego awizowania przez placówkę pocztową. Termin rozprawy wyznaczono natomiast na dzień 14 listopada 2017 r., czyli już po okresie, w którym skarżący miał przebywać poza miejscem zamieszkania. Nie jest zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie jego wniosku, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie terminowi było niezawinione. Zdaniem Sądu, uchybienie terminu spowodowane zostało brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Wobec powyższego, działając na zasadzie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o odmowie przywrócenia terminu, jak w sentencji.