II SA/Op 469/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Gminy Murów z dnia 28 czerwca 2007 r., Nr VII/32/07, w przedmiocie ustalenia opłat za świadczenia prowadzonych przez Gminę Murów przedszkoli publicznych postanawia: umorzyć postępowanie. Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Wojewodę Opolskiego w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), jest uchwała Rady Gminy Murów Nr VII/32/07 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie ustalenia opłat za świadczenia prowadzonych przez Gminę Murów przedszkoli publicznych. Skarżący organ wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały z powodu istotnego naruszenia prawa, to jest art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. , Nr 256, poz. 2572 ze zm.). W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wywiódł, iż zgodnie z zasada ekwiwalentności świadczeń stawka opłaty za korzystanie z przedszkoli ponad podstawę programową powinna zależeć od rzeczywistego okresu pobytu dziecka w przedszkolu w każdym miesiącu, natomiast przyjęta w zaskarżonej uchwale opłata ma charakter stały i nie uwzględnia zasad zwrotu w przypadku niekorzystania przez dziecko ze świadczeń przedszkolnych przez pewien okres w miesiącu. W odpowiedzi na skargę Gmina Murów wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na uwzględnienie jej przez Radę Gminy w całości, wskazując, iż zgadzając się z zarzutami zawartymi w skardze, skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., i podjęła w dniu 13 września 2007 r. uchwałę Nr VIII/42/2007. Do odpowiedzi na skargę dołączono uchwałę Rady Gminy Murów Nr VIII/42/2007 z dnia 13 września 2007 r. w sprawie skargi Wojewody Opolskiego, w której w § 2 zawarto zapis o uchyleniu zaskarżonej uchwały Nr VII/32/2007 Rady Gminy Murów z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie ustalenia opłat za świadczenia prowadzonych przez Gminę Murów przedszkoli publicznych, natomiast w § 5 – zapis dotyczący ogłoszenia uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego i wejścia w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Wojewoda Opolski, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, w piśmie procesowym z dnia 9 października 2007 r. poinformował, że uchwała z dnia 13 września 2007 r. jest zgodna z prawem i została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 5 października 2007 r., Nr 72, pod poz. 2147, w związku z powyższym, w ocenie skarżącego, dalsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Na wezwanie Sądu, Gmina Murów w piśmie procesowym z dnia 18 października 2007 r. poinformowała, że zaskarżona uchwała Nr VII/32/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r., nie wywołała żadnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W przepisie tym została zatem dopuszczona przez ustawodawcę możliwość podjęcia przez organ administracji, który wydał akt, zaskarżony następnie do sądu administracyjnego, działania w trybie tzw. samokontroli. Uwzględnienie skargi w całości oznacza skorygowanie zaskarżonego działania lub bezczynności wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze. Z kolei, w myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powołanego przepisu ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności w sytuacji, gdy zaskarżony akt zostanie pozbawiony bytu prawnego m.in. w rezultacie skorzystania przez organ, który wydał zaskarżony akt, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 P.p.s.a. i uchylenia tego aktu. Odnosi się to również do uchylenia uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego przez ten organ (por. Tadeusz Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 495). W tym miejscu stwierdzić ponadto przyjdzie, że uchylenie uchwały przez organ jednostki samorządu terytorialnego inną uchwałą ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutek na przyszłość (ex nunc). Tym samym przerywa wywoływanie przez tę uchwałę skutków prawnych jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej, natomiast stwierdzenie nieważności uchwały, o co wniesiono w skardze, znosi jej skutki od samego początku (ex tunc). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że po wniesieniu skargi doszło do podjęcia przez Radę Gminy Murów w dniu 13 września 2007 r. uchwały Nr VIII/42/07, którą - jak wynika z zapisu zawartego w jej § 1 – uchylono w całości zaskarżoną uchwałę Nr VII/32/07 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie ustalenia opłat za świadczenia prowadzonych przez Gminę Murów przedszkoli publicznych. Powyższą czynność, dokonaną przez Radę Gminy Murów, podjętą w toku postępowania sądowoadministracyjnego i odnoszącą się do zaskarżonej uchwały oraz pozostającą w związku z zarzucaną w skardze wadliwością aktu objętego skargą, należało ocenić jako działanie organu dokonane w trybie samokontroli, wynikające z powołanego wyżej art. 54 § 3 P.p.s.a., którym w całości uwzględniono skargę oraz żądania skarżącego. Uchwała uchylająca w całości zaskarżoną uchwałę została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 5 października 2007 r. i - na zasadzie zapisu jej § 5 - weszła w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego, a zatem z dniem 20 października 2007 r., i od tej daty zaskarżona uchwała została wyeliminowana z porządku prawnego. Natomiast w czasie obowiązywania zaskarżona uchwała nie wywołała skutków prawnych. W związku z tym należało uznać, iż w toku postępowania sądowoadministracyjnego zaszło zdarzenie stanowiące przesłankę umorzenia postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż w tej sytuacji brak jest przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Odnośnie wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę wskazać ponadto przyjdzie, że uwzględnienia skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. nie można uznać za okoliczność uzasadniającą odrzucenie przez Sąd skutecznie wniesionej skargi, gdyż wynik działania organu opartego o powołany wyżej przepis nie wyczerpuje jednej z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, określonych w art. 58 § 1 i § 2 P.p.s.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.