II SA/Op 470/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Gminy Walce z dnia 30 maja 2007 r., Nr VII/49/07 w przedmiocie statutu sołectwa postanawia umorzyć postępowanie. Przedmiotem skargi z dnia 16 sierpnia 2007 r. (nr NK.III - SJ - 0914 - 54/07), wniesionej w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Wojewodę Opolskiego - za pośrednictwem Gminy Walce - jest uchwała Rady Gminy Walce z dnia 30 maja 2007 r., Nr VII/49/07, w sprawie nadania statutu sołectwu (Sołectwo Brożec). Stawiając zarzut istotnego naruszenia prawa, Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w części dotyczącej: § 7 ust. 2; § 8 ust. 3; § 12 ust. 1 pkt 1 w zakresie dotyczącym wyboru sołtysa; § 12 ust. 1 pkt 2 w zakresie dotyczącym wyboru rady sołeckiej; § 14 pkt 15; § 15 ust. 4; § 16 ust. 2, 4, 5; § 17 ust. 1, 2, 3, 6; § 18 ust. 1, 2, 3; § 19 ust. 1, 3; § 20; § 24 ust. 1, 2 oraz § 28 ust. 5 w zakresie wyrazów "oraz wyznaczeni pracownicy". W uzasadnieniu wyjaśnił, że regulacja zawarta w § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały, stanowiąca, że do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego należy wybór Sołtysa i Rady Sołeckiej, narusza przepis art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w myśl którego sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Skarżący podniósł, że ze wskazanych wyżej powodów koniecznym jest skierowanie wniosku o stwierdzenie nieważności przepisów uchwały, które formułują zasady wyboru Sołtysa lub członków Rady Sołeckiej przez Zebranie Wiejskie, tj. § 16 ust. 2, 4, 5; § 17 ust. 6; § 18 ust. 1, 2, 3; § 19 ust. 1 i 3; § 24 ust. 1 i 2. Następnie Wojewoda podał, iż w § 17 ust. 1 uchwały Rada postanowiła, że "Dla dokonania ważności wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej wymagana jest obecność co najmniej 1/10 osób uprawnionych do głosowania", czym przekroczyła upoważnienie wynikające z przepisu art. 35 ust. 3 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto, ust. 2 i 3 § 17 uchwały także w sposób istotny naruszają prawo, albowiem nawiązują do określonego w uchwale quorum wymaganego dla stwierdzenia ważności wyborów. W § 7 ust. 2 uchwały Rada przyjęła zapis stanowiący o kompetencji Zebrania Wiejskiego do powoływania stałych i doraźnych komisji, który w ocenie Wojewody również należy uznać za sprzeczny z prawem, jako że został podjęty bez podstawy prawnej. Podobnie, zapis § 8 ust. 3 uchwały w zakresie w jakim stanowi, że Rada jest organem jednostki pomocniczej sołectwa, w istotny sposób narusza art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w którym ustawodawca wymienił tylko dwa organy jednostki pomocniczej sołectwa, tj. zebranie wiejskie i sołtysa. Dalej Wojewoda wskazał, że w § 14 pkt 15 i § 20 uchwały zawarto powtórzenie zapisów ustawowych. W dalszej części uzasadnienia wyjaśnił, że regulację § 15 ust. 4 uchwały w zakresie, w jakim postanowiono, że sołectwo mogłoby nawiązywać współpracę z innymi sołectwami na terenie gminy podejmując wspólne uchwały, podjęto bez podstawy prawnej. Na zakończenie zarzucił, że § 28 uchwały, mocą którego wyposażono wyznaczonych pracowników w uprawnienia żądania niezbędnych informacji i danych dotyczących funkcjonowania Sołectwa, wykracza poza zakres delegacji przekazanej Radzie do uregulowania przez przepis art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Walce wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu podał, iż Gmina Walce uwzględniła wszystkie zarzuty Wojewody Opolskiego, uznając je za zasadne, jednak powyższe odniesiono do innej skargi Wojewody Opolskiego: z dnia 16 sierpnia 2007 r., nr NK.III-SJ-0914-57/07, na uchwałę Nr VII/52/07. Wójt wyjaśnił, iż uwzględnienie to wiąże się z zamiarem zmiany przedmiotowej uchwały poprzez uchylenie zaskarżonych regulacji. Poinformował, że w najbliższym czasie zostanie przedłożony pod obrady Rady Gminy Walce projekt uchwały zmieniającej, ewentualnie uchylającej statut sołectwa. Wskazał również, że zaskarżona uchwała nie wywołała skutków prawnych, tzn. nie została jeszcze wykonana i nie były przeprowadzone w oparciu o nią jakiekolwiek kroki prawne. Ustosunkowując się do powyższego pisma, Wojewoda Opolski podniósł, że Gmina Walce nieprecyzyjnie określiła przedmiot sporu wskazując, iż odpowiedź dotyczy skargi nr NK.III-SJ-0914-54/07 na uchwałę Nr VII/49/07, przy czym w innym miejscu tego samego pisma podała, iż uwzględnia zarzuty skargi nr NK.III-SJ-0914-57/07 na uchwałę Nr VII/52/07. Zarzucił, że Gmina podaje dwa różne przedmioty zaskarżenia. Ponadto podkreślił, że ani uchwała Nr VII/49/06, ani uchwała Nr VII/52/07 nie zostały jeszcze uchylone, a zatem w sprawie nadal istnieje przedmiot zaskarżenia. W odpowiedzi Gmina Walce przesłała poprawioną odpowiedź na skargę (o treści tożsamej jak nadesłana wcześniej), w której wyraźnie określiła, że odpowiedź dotyczy skargi Wojewody Opolskiego z dnia 16 sierpnia 2007 r., NK.III-SJ-0914-54/07, na uchwałę Nr VII/49/07 z dnia 30 maja 2007 r. Następnie, w dniu 23 listopada 2007 r., Gmina Walce nadesłała uchwałę Rady Gminy Walce z dnia 6 listopada 2007 r., Nr XI/87/07, w sprawie nadania statutu sołectwu Brożec, w której w § 28 wskazano, iż traci moc uchwała Nr VII/49/07 Rady Gminy Walce z dnia 30 maja 2007 r. w sprawie nadania statutu sołectwu - ogłoszona w Dz. Urz. Województwa Opolskiego z dnia 4 września 2007 r., Nr 65, poz. 1927. W § 29 uchwały postanowiono natomiast, iż uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wojewoda Opolski w odpowiedzi na wezwanie Sądu poinformował, że przychyla się do wniosku Gminy Walce o umorzenie postępowania. W kolejnym piśmie wskazał, iż uchwała z dnia 6 listopada 2007 r., Nr XI/87/07, została opublikowana w Dz. Urz. Województwa Opolskiego z dnia 10 grudnia 2007 r., Nr 91, pod poz. 2956. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie należało umorzyć. Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 (cofnięcie skargi; śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu powołanego przepisu, mamy do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania - a przed wydaniem wyroku - przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że po wniesieniu skargi, a do dnia rozpoczęcia rozprawy, doszło do podjęcia przez Radę Gminy Walce w dniu 6 listopada 2007 r. uchwały Nr XI/87/07, którą - jak wynika z zapisu zawartego w jej § 28 - uchylono w całości zaskarżoną do tut. Sądu uchwałę Nr VII/49/07 Rady Gminy Walce z dnia 30 maja 2007 r. w sprawie nadania statutu sołectwu, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 4 września 2007 r., Nr 65, poz. 1927. Powyższa uchwała uchylająca, na zasadzie zapisu jej § 29, weszła w życie w terminie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym z dnia 10 grudnia 2007 r., (Nr 91, poz. 2956), a więc z dniem 25 grudnia 2007 r., i co za tym idzie, z dniem tym uchwała będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego została wyeliminowana z porządku prawnego. Okoliczność tę należało uznać za zdarzenie zaszłe w toku postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiące przesłankę umorzenia postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż w sytuacji braku przedmiotu zaskarżenia postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. W tym miejscu podnieść jeszcze należy, że uchylenie uchwały inną uchwałą ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutek na przyszłość (ex nunc). Tym samym przerywa wywoływanie przez tę uchwałę skutków prawnych jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej, natomiast stwierdzenie nieważności uchwały znosi jej skutki od samego początku (ex tunc). Z uwagi na powyższe wyjaśnić też trzeba, iż sporna uchwała w okresie jej obowiązywania nie wywołała żadnych skutków prawnych. Jak wynika bowiem z wyjaśnień nadesłanych przez Wójta Gminy Walce, uchwała ta nie była wykonywana, tj. nie podejmowano żadnych czynności w oparciu o jej uregulowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.