II SA/Op 478/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącej o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 478/10 postanawia: oddalić wniosek. W dniu 23 września 2010 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo S. H. dotyczące przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, z uwagi na nie wyjaśnienie okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, pozwalających na ustalenie rzeczywistego składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, a w konsekwencji do ustalenia sytuacji materialnej jej bliskich. Pismem z dnia 4 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła sprzeciw od wymienionego postanowienia, podnosząc, że "argumenty przemawiające za zmianą postanowienia to bezrobocie i niepełnosprawność męża, niepartycypującego w kosztach gospodarstwa domowego". Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 478/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawczyni nie wykazała podstaw faktycznych do przyjęcia po jej stronie przesłanek przyznania adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wyjaśnił, że strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu złożone przez stronę oświadczenia, niczego nie wyjaśniały i na ich podstawie nie sposób było ocenić faktyczną sytuację materialną i rodzinną S. H., poczynając od utrzymania mieszkania spółdzielczego, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, uczestnictwo P. H. w kosztach utrzymania dzieci, zasady zarządzania przez małżonków majątkiem dorobkowym i odrębnym oraz korzystaniu z niego jak również uzyskiwanych pożytków. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r. WSA w Opolu, oddalił skargę S. H. w przedmiocie zasiłku celowego. Pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. S. H. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy powołując się na przymus adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego wyroku. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 10 maja 2011 r. przesłano S. H. formularz urzędowy wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwano do jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie przesłane zostało S. H. na adres znajdujący się w aktach sądowych i pod tym adresem doręczone w dniu 16 maja 2011 r. P. H. (synowi wnioskodawczyni). W zakreślonym przez Sąd terminie strona złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku tym zwróciła się o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoja prośbę wskazała, że z ubóstwa, bowiem nie pracuje i na utrzymaniu jej pozostaje dwójka dzieci, nie jest w stanie zatrudnić adwokata. Stwierdziła, że jej mąż w rozumieniu art. 6 pkt 14 prowadzi odrębne gospodarstwo, jest niepełnosprawny z I grupą inwalidzką i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 600 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, wymieniła dwójkę dzieci: syna – D. H. ur. [...] oraz córkę D. H. ur. [...]. Źródłami dochodów miesięcznych według strony jest zasiłek rodzinny w kwocie 91 zł, alimenty zasądzone wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. w wysokości 30 zł, oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 265,99 zł- w łącznie kwocie 386,89 zł. W rubryce formularza dotyczącej majątku podała: że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m2, innych składników majątkowych oraz dodatkowych źródeł dochodu, nie wykazała. Na podstawie oświadczenia strony z 23 maja 2011 r. Sąd ustalił, że skarżąca jest nadal właścicielem gospodarstwa rolnego w R., które oddała w dzierżawę (por. załączone do akt oświadczenie). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony z 12 kwietnia 2011 r. uzupełniony oświadczeniami złożonymi na druku PPF należało traktować jako wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do takich postanowień niewątpliwie należy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 478/10. Strona skarżąca może domagać się – co do zasady – ponownie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, po oddaleniu złożonego poprzednio wniosku, jeżeli powoła się na okoliczności zasadniczo zmienione lub inne niż te, którymi uzasadniała poprzedni wniosek. Niemniej nie każde nowe okoliczności, ani inne okoliczności uzasadniają odmienną ocenę sytuacji materialnobytowej i rodzinnej strony w stosunku do poprzednio dokonanej i procesowo w toku instancji zweryfikowanej. Przepis art. 165 P.p.s.a. może być zastosowany tylko w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych dotyczących skarżącej (por. tez postanowienie NSA z 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 416/05). Taką zmianą tymczasem nie jest ani inna wysokość dodatku mieszkaniowego, czy zasiłku rodzinnego należnego dzieciom, albo podwyższenie alimentów w grudniu 2010 r. z kwoty 20 zł do kwoty 30 zł na dziecko. Odmowa przyznania uprzednio pełnomocnika z urzędu związana była z przyjęciem, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej rodziny, a z drugiej nie wykorzystała własnych możliwości zarobkowych. Stan ten trwa nadal. Ponieważ skarżąca toczy przed WSA w Opolu jednocześnie kilkadziesiąt spraw z zakresu pomocy społecznej, urzędowo jest sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę wiadome, że S. H. nie wykorzystuje własnych możliwości i nie stara się przezwyciężać – jej zdaniem – trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca jest od wielu lat bezrobotna, lecz dotychczas nie wykazała z jakich przyczyn nie może podjąć zatrudnienia w miejscu zamieszkania. Strona z jednej strony nie podejmuje pracy najemnej a z drugiej nie prowadzi własnego zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 6,7080 ha w R., twierdząc, że poza przydomową działką o pow. 0,25 ha resztę ziemi wydzierżawia bez dochodu. W tym samym okresie strona dwukrotnie odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, co było podstawą odmowy przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej (por. załączone druki projektów kontraktu socjalnego ze spraw II SA/Op 478/10 i II SA/Op 68/11 tut. Sądu). Reasumując w sprawie nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 i § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, że w obecnej sytuacji materialnej i rodzinnej nie może ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Dlatego należało postanowić jak w sentencji.