II SA/Op 480/09
WyrokWSA w Opolu2010-03-04
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Teresa Cisyk, Ewa Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisu z Konstytucją, może zostać uwzględniony, jeśli nie istniała ostateczna decyzja w sprawie, której dotyczył wniosek o wznowienie?Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. może zostać uwzględniony tylko wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją. Brak takiej decyzji w zakreślonym przez stronę okresie stanowi negatywną przesłankę do wznowienia postępowania, co skutkuje koniecznością wydania decyzji odmawiającej wznowienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. S. (reprezentującej małoletnią A. C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej za okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy administracji odmówiły wznowienia, argumentując brak ostatecznej decyzji w żądanym okresie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant : st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2010r. sprawy ze skargi małolet. A. C. reprezentowanej przez matkę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi, wydana na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję, wydaną z upoważnienia Burmistrza Grodkowa, przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie z dnia [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 roku do czerwca 2007 roku, w związku z wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2008 r. złożonym przez K. S.
Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
W dniu 31 lipca 2007 r. K. S., przedstawiciel ustawowy małoletniej A. C., za pośrednictwem Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Nysie złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz córki. Na skutek spełnienia przesłanek ustawowych przyznania zaliczki alimentacyjnej, zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie decyzją z dnia 19 września 2007 r., nr [...], przyznał wnioskodawczyni zaliczkę alimentacyjną na rzecz córki A. C. w wysokości 300 zł na okres od 1 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.
Następnie w dniu 4 sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie o wypłacenie zaliczki alimentacyjnej od 2005 r. do 2007 r. Swoje roszczenie oparła na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2008r., wskazując, iż wielokrotnie zwracała się o taką zaliczkę i "była odprawiana z kwitkiem". Jednocześnie K. S. potwierdziła, iż dopiero w sierpniu 2007 r. zaliczka została przyznana.
Organ I instancji, na skutek wniesionego wniosku, w oparciu o art. 145 a § 1 K.p.a. postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 19 września 2007 r., nr [...]. W wyniku wznowionego postępowania organ I instancji, decyzją z dnia 3 września 2008 r. nr [...], uchylił decyzję z 19 września 2007 r., nr [...] oraz postanowił przyznać na małoletnią A. C. zaliczkę alimentacyjną w wysokości 300 zł na okres od 01.07.2007 r. do 31.08.2007 r., decyzji ten nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji wnioskodawczyni, jako przestawiciel ustawowy małoletniej córki A. C., wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, za pośrednictwem organu I instancji. K. S. zarzuciła organowi I instancji, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa i nie respektuje prawomocnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Odwołująca się dodała, iż o zaliczkę alimentacyjną ubiegała się od 2004 r. do 2007 r., a dokumenty świadczące o tym winny znajdować się w Ośrodku Pomocy Społecznej w Grodkowie. Organ I instancji nie dopatrując się przesłanek uwzględnienia odwołania, stosownie do art. 133 K.p.a. przekazał akta sprawy organowi II instancji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 listopada 2008r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż mimo wznowienia postępowania w sprawie z powołaniem się na przepisy art. 145 a § 1 K.p.a. organ I instancji nie rozpatrzył wniosku K. S. z dnia 4 sierpnia 2008r., gdyż nie zbadał, czy decyzja objęta wznowieniem postępowania faktycznie jest dotknięta wadą z powodu oparcia jej na niekonstytucyjnych przepisach i czy właśnie z tego powodu zachodzi podstawa do przyznania dochodzonego świadczenia. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż K. S. we wniosku o wznowienie postępowania zwróciła się o wypłacenie zaliczki alimentacyjnej dla córki A. C. za okres od 2005 r. do 2007 r., natomiast organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzja ostateczną z dnia 19 września 2007 r., dotyczącą przyznania świadczenia za okres od 1 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., pomijając tę część wniosku strony, która dotyczyła wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej dla małoletniej A. we wcześniejszych okresach.
Dodatkowo, pismem z dnia 30.10.2008r., SKO zawiadomiło K. S., przedstawicielkę ustawową małoletniej A. C., o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 września 2007 r., nr [...], umożliwiając jej złożenie wyjaśnień w zakreślonym terminie 7 dni.
Decyzją z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...], SKO stwierdziło z urzędu nieważność decyzji organu I instancji z dnia 19 września 2007 r. nr [...], z uwagi, iż została skierowana do osoby nie będącą stroną w sprawie oraz została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wypełniło przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a.
Wobec stwierdzenia nieważności przez organ II instancji pierwotnej decyzji z dnia 19 września 2007 r., przyznającej zaliczkę alimentacyjną i ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku K. S., przedstawicielki ustawowej A. C., organ I instancji decyzją z dnia 27 kwietnia 2009r. nr [...] przyznał zaliczkę alimentacyjną A. C. w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2007 do 31 sierpnia 2007 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 5 maja 2009 r. i wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna. W dniu 6 maja 2009 r. organ I instancji poinformował K. S. o zakończeniu postępowania administracyjnego toczącego się na skutek wniosku o wznowienie postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na okres od 2005 r. do 2007 r. i o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów.
Równocześnie w dniu 11 maja 2009 r. została spisana notatka służbowa, na okoliczność przedstawienia wnioskodawczyni informacji, iż organ I instancji nie może pozytywnie rozpatrzyć wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ w okresie od września 2005 r. do czerwca 2007 r. nie został złożony wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. W powyższej kwestii K. S. poinformowała organ I instancji, iż składała odpowiedni wniosek, jednakże nie potrafiła wyjaśnić kiedy i w jakim organie. Wobec powzięcia takiej informacji, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Nysie o udzielenie informacji, czy do Komornika Sądowego wpłynął wniosek w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla A. C. za okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r. oraz czy został przekazany do OPS w Grodkowie. Pismem z dnia 15 maja 2009 r., o sygn. akt. [...], Komornik poinformował, iż w dniu 16 października 2006 r. K. S. złożyła w Kancelarii Komorniczej wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej na córkę A. C., jednakże z uwagi na brak formalnego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jak również, że nie było ono w toku, komornik nie miał podstaw do wystawienia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentów za okres trzech miesięcy tj. czerwiec-lipiec 2006 r. Podano także, że w dniu 20 czerwca 2007 r. do Kancelarii Komorniczej wpłynął formalny wniosek wierzycielki o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi, wobec czego w dniu 21 czerwca 2007r. komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. Natomiast w dniu 31 lipca 2007 r. wierzycielka złożyła u komornika wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej, który w dniu 6 września 2007r. został przesłany do Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie.
Organ I instancji, decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki dla małoletniej A. C. na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż postępowanie może być wznowione jedynie wówczas, gdy jest zakończone decyzją ostateczną, gdyż tryb ten ma na celu wyeliminowanie z obiegu prawnego wadliwego aktu administracyjnego i ponowne rozpoznanie sprawy w oparciu o obowiązujące przepisy prawne. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala się na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego. Organ I instancji stwierdził, iż żądanie wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r. nie mogło być uwzględnione, gdyż wniosek stosowny (bez błędów formalnych) został złożony u komornika dopiero w lipcu 2007 r. Ponadto w uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. dotyczącej zaliczki alimentacyjnej nie prowadzono żadnego postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej dla A. C. Nadto organ I instancji wskazał, iż powołany przez K. S. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem nie została wydana żadna decyzja, której podstawą byłby przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne.
W dniu 1 czerwca 2009 r. K. S. poinformowała OPS, iż żądanie jej dotyczy decyzji nr [...]. Przedstawiając "Komunikat wydany po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r"., zażądała wszczęcia postępowania od maja 2004 r., podkreślając, iż sprawa winna być rozpatrzona i należne świadczenia winny być wypłacone w ciągu 7 dni. W przypadku bezczynności i opieszałości wniesie o przekazanie sprawy do organu właściwego celem jej rozpatrzenia. Nadto domagała, się w imieniu dzieci, przysługujących im uprawnień od 1 maja 2004 r., kiedy gminy przejęły obowiązki ZUS".
Organ I instancji uznał to pismo za odwołanie i przesłał je wraz z aktami do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.
W związku z wystąpieniem Samorządowe Kolegium Odwoławczego skierowanym do K. S., jako przedstawiciela ustawowego A. C., o wyjaśnienie, czy pismo z dnia 31 maja 2009 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej od maja 2004 r., czy też odwołanie od decyzji z dnia [...], nr [...], odmawiającej A. C. wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r., K. S. oświadczyła, iż wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] nr [...] zarzucając, że narusza ona ustawowe przepisy zawarte w art. 35 i 35 K.p.a.
Wskutek wniesionego odwołania, zawierającego żądanie uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...], dotyczącej odmowy wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia [...] nr [...], postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Organ II instancji odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P18/06, w którym, Trybunał uznał, iż art. 2 pkt 5 lit a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest zgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r., przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r. natomiast wniosek o wznowienie postępowania złożony przez K. S. złożony został 4 sierpnia 2008 r. stąd, w ocenie organu odwoławczego, należało przyjąć, iż został dochowany miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 a §1 K.p.a. SKO przyjęło, iż organ I instancji zasadnie uznało istnienie negatywnej przesłanki przedmiotowej uniemożliwiającej wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej dla A. C. na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r. Podniesiono, że zaliczka alimentacyjna została przyznana za okres 1 lipiec – 31sierpień 2007 r., na mocy decyzji organu I instancji z dnia 27 kwietnia 2009 r., nr [...]. SKO uznało, iż z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że A. C. nie legitymuje się decyzją wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej /Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm./, która odmawiałby jej przyznania lub przyznawałaby zaliczkę administracyjną za okres od września 2005 do czerwca 2007 roku. Organ II instancji stwierdził, iż pierwszy wniosek jaki został złożony o zaliczkę alimentacyjną pochodzi z 24 lipca 2007 r. W związku z tym, organ I instancji nie miał żadnych podstaw, aby wydać decyzję w przedmiocie tego świadczenia za okresy wcześniejsze (pozytywną lub negatywną). Organ II instancji podkreślił, iż istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 145 a §1 K.p.a. jest wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (bądź postanowieniem), zatem warunkiem uruchomienia tej procedury jest istnienie w obrocie prawnym decyzji, bądź postawienia. W ocenie organu II instancji, skoro brak było przedmiotu postępowania, tj. ostatecznej decyzji w sprawie zaliczki administracyjnej dla A. C. za okres od września 2005 do czerwca 2007r., należało odmówić wznowienia postępowania w tej sprawie. Dlatego też, organ II instancji przyjął, iż decyzja organu I instancji była prawidłowa. SKO zwróciło uwagę, iż w odwołaniu K. S. zakreśliła termnin, od jakiego postępowanie powinno być wznowione, wskazując jako datę początkową maj 2004 r. Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja organu I instancji o wznowienie postępowania rozpatrywana była w ramach czasowych zakreślonych w tym wniosku, organ II instancji nie mógł się odnieść do kwestii zgłoszonej przez stronę w odwołaniu w toku postępowania. Organ II instancji podkreślił, iż wprawdzie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Nysie potwierdził, iż w dniu 16 października 2006 r. wpłynął wniosek złożony przez K. S., jednakże w tej dacie nie było jeszcze prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, co spowodowało, że wniosek ten nie został przekazany do załatwienia przez OPS w Grodkowie. Natomiast z akt sprawy bezspornie wynika, że pierwszy wniosek, który wpłynął do organu I instancji i został rozpatrzony datowany jest na 31 lipca 2007 r.
Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i przedłożonej kserokopii decyzji z dnia 27 października 2006 r. w sprawie świadczeń rodzinnych, stwierdził, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznawany był na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach, był odrębnym od zaliczki alimentacyjnej, świadczeniem. Dlatego SKO uznało, iż kwestie te nie mogły być przedmiotem postępowania w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki administracyjnej.
Z przedstawionym wyżej rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się K. S., wnosząc w imieniu małoletniej córki A. C., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucając prowadzonemu postępowaniu "stronniczość, przewlekłość i opieszałość". Skarżąca wskazała ponadto na niejasność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i naruszenie tym przepisów K.p.a. oraz K.c. Skarżąca podkreśliła, że są to ewidentne działania organu I i II instancji na szkodę interesu małoletnich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na oddalenie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, nie zastępuje go w czynnościach. Pokreślenia także wymaga, iż zgodnie z art.134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie, ocenie Sądu została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, skarżąca za podstawę wznowienia postępowania przyjęła normę prawną zawartą w art. 145 a § 1 K.p.a., która jej zdaniem, ma zastosowanie w sprawie, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r., sygn. akt P 18/06.
W wyroku tym Trybunał uznał, iż art. 2 pkt 5 lit a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest zgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych.
W trybie art. 145 a § 1 w związku z art. 145 § 1 K.p.a., aby można było wznowić postępowanie administracyjne na tej podstawie, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest zakończenie sprawy decyzją ostateczną. Wynika stąd, że przesłanka ta nie ma zastosowania, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stało się ostateczne przed wydaniem decyzji, jak również w postępowaniu odwoławczym. Organy rozstrzygające sprawę są związane orzeczeniem Trybunału i winny je uwzględniać w dniu wydania decyzji. Nieuwzględnienie tego orzeczenia skutkować będzie stwierdzeniem nieważności decyzji. Przesłanka druga, wynikająca bezpośrednio z art. 145 a K.p.a. wiąże się z wydaniem orzeczenia Trybunału o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Należy jeszcze dodać, iż przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, brak którejkolwiek powoduje niemożliwość skorzystania z normy prawnej zakreślonej w art. 145 a K.p.a.
Przechodząc do meritum rozważań, na wstępie należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż skarżąca wniosek, na podstawie którego wszczęta została procedura ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletniej A. C., złożyła 31 lipca 2007 r. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz. Nr 86, poz. 732 ze zm./, (obowiązującej w dacie wydania decyzji), "ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego". Zatem należy powiedzieć, niezbędną i bezwzględną przesłanką do wszczęcia przez organ procedury ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej, jest wniosek osoby uprawnionej do jego złożenia. Pierwsza decyzja (której organ II instancji z urzędu stwierdził nieważność), organu I instancji przyznająca zaliczkę alimentacyjną została wydana 19 września 2007 r. Na skutek złożonego przez skarżącą w 2008 r. wniosku o wznowienie postępowania, organ I instancji wprawdzie wznowił postępowanie i wydał drugą decyzję, ale w konsekwencji dalszych odwołań skarżącej, a przede wszystkim stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji z dnia 19 września 2007 r., organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu 27 kwietnia 2009 r. decyzją nr [...] przyznał zaliczkę alimentacyjną na okres 1 lipca -31 sierpień 2007 r. Decyzja ta swoim rozstrzygnięciem nie obejmowała czasokresu, o jaki wnosiła skarżąca pismem o wznowienie postępowania (obejmował on okres od września 2005 do czerwca 2007 r.)
Stwierdzenie przez organ II instancji nieważności decyzji powoduje jej eliminację z obrotu prawnego, skutkuje to koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji jako pierwszej w danej sprawie. W tym miejscu należy przypomnieć, iż decyzja ostateczna w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej wydana została 27 kwietnia 2009 r. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na okres od września 2005 r. do czerwca 2007 r. zakończone zostało decyzją nr [...] z [...], w której organ I instancji odmawia wznowienia postępowania. Wobec tego uznać należy, iż skoro decyzja ostateczna przyznająca zaliczkę alimentacyjną została wydana po dacie wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy przyjąć, że organ I instancji rozstrzygając sprawę ostatecznie w 2009 r., z obowiązkiem zastosowania orzeczenia Trybunału z 2008r. uwzględnił je w dniu wydania decyzji. Nieuwzględnienie tego orzeczenia skutkowałoby bowiem stwierdzeniem nieważności decyzji (wyrok NSA w Warszawie II OSK 1513/07).
Powtórzyć przyjdzie, iż wniosek na podstawie, którego zostało wszczęte postępowanie o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, został złożony skutecznie 31 lipca 2007 r. Akta administracyjne sprawy nie zawierają wniosku skarżącej o wszczęcie postępowania od września 2005 r. Ani organ I instancji, ani komornik nie potwierdzili składanych przez skarżącą zapewnień, że także wcześniej składała dokumenty o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Ponadto sama skarżąca nie potrafiła powiedzieć, gdzie i kiedy złożyła dokumenty, na które się powoływała. Zatem skoro nie było wniosku, nie było postępowania zakończonego decyzją ostateczną, wobec czego organ I instancji nie miał podstaw do wznowienia postępowania w myśl art. 145 a K.p.a. Sąd w pełni podziela twierdzenia organu II instancji, iż warunkiem uruchomienia procedury wznowienia postępowania w trybie art. 145 a K.p.a. jest istnienie w obrocie prawnym decyzji. Brak takiego aktu stanowi przeszkodę do wznowienia postępowania. Dlatego w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie SKO o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla A. C. na okres od września 2005 do czerwca 2007r. jest słuszne i zgodne z prawem. Na skutek wystąpienia negatywnej przesłanki – brak decyzji ostatecznej w zakreślonych przez skarżącą ramach czasowych (wrzesień 2005 – czerwiec 2007), organ I instancji wręcz zobowiązany był do wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, znajdującej oparcie w normie art. 149 § 3 K.p.a.
Sąd przychyla się do stanowiska SKO w Opolu, iż w zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając odwołanie SKO zobowiązane bowiem było do zbadania sprawy zarówno od strony merytorycznej jak i formalnej, a obszerne uzasadnienie decyzji, przedstawienie całego stanu faktycznego oraz szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa dostarcza pełnych informacji dla strony z jakich powodów organ II instancji przyjął takie rozstrzygniecie oraz wypełnia normy prawne zawarte w przepisach procedury administracyjnej.
W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi, podlegała ona oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło