II SA/Op 488/10

WyrokWSA w Opolu2010-12-09

Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup ciepłej odzieży dla osoby niepełnosprawnej jest zasadna, jeśli jej dochód przekracza kryterium dochodowe, a w poprzednich okresach otrzymywała już podobną pomoc?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup ciepłej odzieży jest zasadna, gdy dochód osoby ubiegającej się o pomoc przekracza ustalone kryterium dochodowe, a cel, na który wnioskowano o pomoc, został już wcześniej zrealizowany poprzez przyznanie podobnych świadczeń w poprzednich okresach. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, a przyznanie zasiłku celowego, w tym specjalnego, ma charakter uznaniowy i subsydiarny, służąc zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych.
Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. o odmowie przyznania A. F., osobie całkowicie ubezwłasnowolnionej, specjalnego zasiłku celowego na zakup ciepłej odzieży. Organ I instancji przyznał zasiłek na żywność, ale odmówił na odzież, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego i posiadanie przez A. F. ciepłej odzieży, a także wcześniejsze przyznanie pomocy na ten cel. Opiekun prawny A. F. w odwołaniu i skardze podtrzymywała potrzebę przyznania środków, kwestionując ustalenia faktyczne i wysokość przyznanej pomocy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. F. reprezentowanego przez opiekuna H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] , wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania H. R.- opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego A. F., od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, z dnia [...], nr [...] odmowa, w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup ciepłej odzieży. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 19 stycznia 2010 r. H. R., zwróciła się o udzielenie pomocy na zakup żywności oraz na zakup ciepłej odzieży dla A. F.. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku organ I instancji wydał dwie decyzje: z dnia [...], nr [...], przyznającą A. F. zasiłek celowy w wysokości 100,00 zł, z przeznaczeniem na zakup żywności, nadając decyzji tej rygor natychmiastowej wykonalności oraz z dnia [...], nr [...] - odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup ciepłej odzieży. W uzasadnieniu decyzji z [...], organ I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 19 stycznia 2010 r., ustalono, że wnioskodawca oczekuje pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Organ I instancji ustalił, że dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. z grudnia 2009 r. składał się z renty inwalidzkiej w kwocie 465 zł oraz zasiłku stałego w kwocie 37,57 zł, co stanowi łącznie 503,13 zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszący 477,00 zł. Organ wskazał, że pomimo, iż wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego z uwagi na niepełnosprawność, jednakże zrealizowany został cel, na jaki strona ubiega się o pomoc, bowiem wnioskodawca jest w posiadaniu ciepłej odzieży zimowej. Organ podał, że strona w poprzednich miesiącach otrzymała pomoc finansową w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży zimowej tj.: w wysokości 100 zł na zakup spodni i bluzy jesiennej- decyzja organu z dnia 30 września 2009 r. oraz w wysokości 100 zł na zakup obuwia zimowego i ciepłej bielizny- decyzja organu z dnia 5 listopada 2009 r. i w wysokości 100 zł na zakup kurtki zimowej- decyzja organu z dnia 14 grudnia 2009 r. Po przywołaniu treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ podniósł, że zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowania stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców. Wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej systematycznie, a wysokość zasiłków każdorazowo jest ustalana z uwzględnieniem sytuacji socjalno- bytowej oraz możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O.. Wobec powyższego organ wskazał, na brak okoliczności uzasadniających udzielenie pomoc finansowej na ten cel. W odwołaniu od powyższej decyzji H. R., podniosła, że jest opiekunem prawnym A. F. i pomimo przedstawienia rachunków, żadne środki nie zostały mu przyznane. Podała, że pracownik socjalny wysyłał ją po odzież do "ciucholandów", a ona ma 70 lat i jest schorowana. Prowadzi dwa domy i dwie kuchnie a obecne jej dochody z miesiąca stycznia to 286,71 zł i z lutego 386,71 zł. Wskazała, że A. F. nie otrzymuje również żadnej pomocy od siostry. Dodała, że pisała o pomoc na środki czystości i higieny lecz została poinformowana, że na taki cel nie ma środków. Przyznała, że na zakup bielizny dostała 30 zł, lecz nie wie co ma za to kupić. Wniosła o stałe zlecenie z programu na dożywianie w wysokości 120 zł, z uwagi na jej chorobę. W uzupełnieniu odwołania wskazała, że nie jest zadowolona z przyznanych środków, gdyż w 2009 r. jej podopieczny nie otrzymał żadnej pomocy, a w miesiącach świątecznych potrzeby są większe. Dodała, że prosi tylko o minimum na dożywianie tj. 120 zł. z programu rządowego i 110 zł na inne wydatki związane z odzieżą, chemią, kosmetyką i lekarstwami. Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i przekazał sprawę wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, wywodził, że podstawową zasadą przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, wynikającą z przepisów art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zasada niezbędności, przez co należy rozumieć dążenie do zaspokojenia potrzeb osób i rodzin na poziomie elementarnym, a także pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasada ta realizowana jest w oparciu o kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Przywołując treść § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wskazał, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej zostało ustalone w wysokości nieprzekraczającej 477 zł. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku ustaleń poczynionych w drodze wywiadu środowiskowego uznano, iż A. F. zamieszkuje z siostrą, jednakże prowadzi gospodarstwo domowe oddzielenie, jest osobą niepełnosprawną, zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, okresowo do 30 października 2010 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, co do ustaleń w zakresie dochodu A. F. ( 503,13 zł), którego wysokość przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Powyższa okoliczność w ocenie organu odwoławczego nie przesądza jednakże, o tym czy stronie nie przysługuje pomoc pieniężna z pomocy społecznej, bowiem organ zobowiązany jest rozważyć również, czy stronę należy objąć pomocą z art. 41 pkt 1 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zdaniem organu odwoławczego, cel na jaki miał być przyznany zasiłek z pomocy społecznej został w pełni zrealizowany, gdyż A. F. otrzymał pomoc finansową na wnioskowany cel, w formie zasiłków celowych specjalnych, co wynika z trzech decyzji organu pierwszej instancji. Wobec powyższego organ uznał, iż pomoc, o którą ubiega się A. F. została w pełni zaspokojona i brak jest podstaw do ponownego przyznania pomocy wskazany cel. Okoliczności tych nie podnosi również opiekun prawny wnioskodawcy, która przyznała, iż jej podopieczny otrzymał kwotę 30 zł na zakup bielizny oraz, że nie jest zadowolona z przyznanych środków. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w O. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej w obrębie działania Ośrodka, dlatego zabezpiecza wyłącznie ich niezbędne potrzeby podstawowe, o czym świadczy, fakt iż taka pomoc została stronie udzielona w formie zasiłku celowego na mocy decyzji z dnia [...], nr [...] na zakup żywności w wysokości 100 zł w ramach programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego H. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podtrzymując argumentację przestawioną we wniosku oraz w odwołaniu. Kwestionowała wysokość przyznanego zasiłku celowego zarzucając, że przyznana pomocy jest niewystarczająca na zakup odzieży i bielizny. Wskazała, że jej podopieczny znajduje w bardzo trudnej sytuacji życiowej, ze względu na postępującą chorobę. Dodatkowo podniosła, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy przyjmując, że A. F. zamieszkuje z siostrą, która pracuje, bowiem oboje zamieszkują w odrębnych mieszkaniach położonych przy różnych ulicach w O., a siostra jego nie pracuje. Wskazała, że jako matka skarżącego, posiada dochody z tytułu emerytury w kwocie 949,54 zł a dochód strony wynosi 522,96 zł i z kwoty tej trudno jest wyżywić się i utrzymać. Dalej wywodziła, że jej podopieczny potrzebuje stałej pomocy materialnej, bowiem od wielu lat jest niedożywiony i powinien otrzymać stałą pomoc miesięczną w kwocie 100 zł na zakup niezbędnych rzeczy oraz pomoc na żywność w kwocie 120 zł z "Programu na dożywianie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w sprawie. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy, które przewidują możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego osobom o dochodach przekraczających kwotę kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Zdaniem organu odwoławczego wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie z tego względu, gdyż obuwie zimowe, ciepła bielizna i kurtka zimowa, zostały zakupione w okresie przed podjęciem przez organ pierwszej instancji decyzji załatwiającej wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup ciepłej odzieży. Powyższe oznacza więc, że pomoc o którą ubiegał się A. F. nie była mu niezbędna ani też cel wskazany przez stronę nie mógł być uznany przez organ jako szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia stanu faktycznego, co do wspólnego zamieszkiwania A. F. z siostrą, organ stwierdził, iż okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, bowiem organ, ustalając kryterium dochodowe osoby ubiegającej się o pomoc ze środków pomocy społecznej, wziął pod uwagę, że gospodarstwo domowe strony jest jednoosobowe. W ocenie organu odwoławczego podniesiona przez opiekuna prawnego okoliczność nie ma wpływu na podjęte przez Kolegium rozstrzygnięcie. W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2010 r. H. R. opisała swą trudną sytuację rodzinną i materialną. Ponownie kwestionowała wysokość przyznanej pomocy, która nie wystarcza na opłaty za mieszkanie, za energię elektryczną, gaz i telefon, oraz na zakup bielizny, odzieży, artykułów gospodarczych, środków czystości i chemicznych. Wskazała, iż jest zadłużona u osób trzecich, gdyż od stycznia 2010 r. nie otrzymała na syna pieniędzy oraz wnosiła o wyrównanie wypłaty zaległych kwot. Na rozprawie przez Sądem, opiekun prawny A. F., podtrzymała skargę i wnioski w niej zawarte, ponownie wskazała na niskie dochody i trudną sytuację rodzinną, oraz podniosła, że decyzje wydane przez organy są dla jej syna krzywdzące. Oświadczyła, że nie składała w imieniu syna wniosku o dodatek mieszkaniowy, składała natomiast wniosek o inną pomoc, ale jej nie otrzymała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia [...], o odmowie przyznania A. F. zasiłku specjalnego celowego na zakup odzieży zimowej. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Dla oceny prawidłowości podjętych przez organy rozstrzygnięć niezbędne jest w pierwszej kolejności odwołanie się do zasad ogólnych zawartych we wskazanej na wstępie ustawie o pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma, więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić w przypadku, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Ponadto wskazać trzeba, że po myśli art. 7 omawianej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Pomoc ta może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy o pomocy społecznej), a jednym z nich jest określony w art. 39 ustawy zasiłek celowy. Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego, o który ubiegał się A. F., podając, że zasiłek ten ma być przeznaczony na zakup odzież zimowej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Jak słusznie podnosiły organy administracji, przyznanie tego środka pomocowego uzależnione było m.in. od spełnienia przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego rodziny. Stosownie bowiem do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z § 1 pkt 1 lit. a obowiązującego od dnia 1 października 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone zostało w wysokości 477 zł. Kierując się tymi regulacjami, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo wyliczyły, że dla osoby samotnie gospodarującej, kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Natomiast dochód wnioskodawcy - obliczony według zasad określonych w ust. 3 art. 8 ustawy - z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z grudnia 2009 r., na który składa się renta inwalidzka strony w wysokości 465,56 zł oraz zasiłek stały w wysokości 37,57 zł wynosi łącznie 503,13 zł. Z porównania przedstawionych wartości wynika, że dochód uzyskiwany przez skarżącego niewątpliwie przekracza ustalone kryterium dochodowe. Trafnie zatem uznały organy, że z uwagi na to przekroczenie nie jest możliwe przyznanie skarżącemu wnioskowanego zasiłku. Należy również podkreślić, że uzyskanie przez osobę domagającą się przyznania zasiłku celowego dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy, stanowi obligatoryjną (konieczną do spełnienia) przesłankę pozytywnego załatwienia sprawy, czyli przesłankę, która nie zależy od wskazywanych przez stronę trudności życiowych i finansowych. Organy administracji, rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie mogły więc kierować się w omawianym zakresie pozaprawnymi względami, czego najwyraźniej oczekiwał skarżący. Również Sąd, powołany do badania legalności, czyli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, nie mógł dokonać kontroli kwestionowanych decyzji z pominięciem wyraźnych regulacji ustawy, sugerując się opisaną w skardze, trudną sytuacją rodzinną skarżącego. Podsumowując dotychczas powiedziane stwierdzić przyjdzie, że niespełnienie wskazanego powyżej wymogu, tj. kryterium dochodowego, bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania zasiłku celowego. Ze względu na fakt, że wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego nie pozwalała na objęcie go omawianą powyżej formą pomocy, z uwagi na niepełnosprawność A. F., słusznie rozpoznano jego wniosek także na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie obu omawianych form pomocy (zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy) zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy. Przedmiotowe zasiłki mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", dają organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz zgodnie z możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Różnica pomiędzy wymienionymi zasiłkami polega m.in na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza to kryterium czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, wskazanej przykładowo w tej regulacji. Natomiast, przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów podanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja materialna osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle dobra, że z reguły powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia nietypowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "szczególnego przypadku", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, iż tak drastyczne i tak dotkliwe w skutkach zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak "Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz", Warszawa 2009, wyd. LexisNexis, s. 229-230). Dokonując oceny żądania skarżącego pod tym kątem, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organów, że skoro skarżący otrzymał żądaną pomoc na dofinasowanie do zakupu odzieży zimowej, spodni i bluzy jesiennej, obuwia zimowego i ciepłej bielizny, oraz kurtki zimowej, to cel na jaki miał być przyznany zasiłek z pomocy społecznej został w pełni zrealizowany. Powyższe jednoznacznie wynika z trzech decyzji organu pierwszej instancji. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w O. nie odmówił skarżącemu przyznania pomocy na wskazane cele oceniając, iż pomoc taka winna mu zostać udzielona, przez co niewątpliwie organ uznał, że skarżący jest osobą godną zaufania w takim kontekście, iż przyznana pomoc zostanie przezeń prawidłowo i dobrze wykorzystana. Natomiast to, że pomoc ta nie zaspokoiła w pełni oczekiwań skarżącego nie może stanowić skutecznego zarzutu naruszenia prawa kierowanego pod adresem organów, bowiem jak już wyżej wskazano udzielona pomoc stanowi wyłącznie formę doraźnego wsparcia, od której trudno wymagać aby była w stanie pokryć wszystkie potrzeby zainteresowanych nią osób i to w pełnym zakresie. Wobec zaspokojenia pomocy, o którą ubiegał się wnioskodawca, brak więc podstaw do ponownego przyznania pomocy na ten sam cel. Podkreślić także trzeba, że pomoc świadczona w ramach komentowanej ustawy nie może stanowić sposobu na sfinansowanie dowolnie wskazywanych celów. Ma ona charakter jedynie subsydiarny i służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych, a do takich z całą pewnością nie należy ponowne przyznanie środków na ten sam cel. Dodatkowo należy podnieść, że z brzmienia art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej i użytego w niej zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie pomocy społecznej podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się więc ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Podkreślić należy, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na dany rodzaj świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Wskazać należy, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, LEX 500091). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organy orzekające dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz wnikliwie i zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Trafnie również wywodziły i dostatecznie wyjaśniły, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące jego sytuacji życiowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak też proceduralnego, stąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło