II SA/Op 531/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. i W. J. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. J. i W. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 21 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. D. J. i W. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 21 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia P. Ł. pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 531/15, odrzucił ww. skargę z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżących - pomimo wezwania ich przez Sąd pismem z dnia 30 listopada 2015 r. - jej braków formalnych, poprzez nadesłanie odpisu skargi. Powyższe postanowienie zostało przesłane każdemu ze skarżących i doręczone W. J. za pisemnym pokwitowaniem w dniu 25 stycznia 2016 r. (k. 36 akt sąd.), natomiast przesyłka skierowana do D. J., po dwukrotnym awizowaniu w dniach 25 stycznia 2016 r. i 2 lutego 2016 r., została przez operatora pocztowego zwrócona nadawcy (k. 49 a. sąd.). W piśmie z dnia 28 stycznia 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) D. J. i W. J. wskazali, że nie zgadzają się z "podjętą w dniu 18 stycznia 2016 r. decyzją o odrzuceniu naszej skargi" i wnieśli o "przywrócenie terminu". Stwierdzili, że "wystarczyłby jeden telefon i brak 2-go egzemplarza skargi byłby natychmiast uzupełniony", a ponadto zadali pytanie, czy Sąd nie mógł wykonać kserokopii skargi dla P. Ł. i czy "ten drobny brak formalny" musiał skutkować odrzuceniem skargi. W załączeniu skarżący przesłali odpis skargi. W związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący pismem z dnia 3 lutego 2016 r. zostali wezwani przez tut. Sąd do wyjaśnienia - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania - przyczyn uchybienia terminowi wykonania zarządzenia Sądu z dnia 30 listopada 2015 r. i nienadesłania żądanego przez Sąd odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, pomimo otrzymania tego wezwania w dniu 7 grudnia 2015 r. wraz z pouczeniem o rygorze jego niewykonania. Przesłane przez Sąd wezwanie skarżąca D. J. odebrała osobiście w dniu 11 lutego 2016 r. (k. 50 akt sąd.), zaś przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do W. J. została przez Pocztę zwrócona do Sądu jako niepodjęta w terminie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 9 i 17 lutego 2016 r. (k. 53 a. sąd.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłali pismo z dnia 13 lutego 2016 r. (nadane placówce pocztowej w tej samej dacie), w którym wyjaśnili, aby prośbę o przywrócenie terminu odczytywać w kontekście ich wcześniejszego pisma z dnia 28 stycznia 2016 r., w którym wyjaśnili braki formalne, które natychmiast uzupełnili i podkreślali, że nie są prawnikami, a brak drugiego egzemplarza skargi nie może dyskwalifikować rozstrzygnięcia w tak poważnej sprawie. Powtórzyli, że w tym piśmie nie tylko uzupełnili braki, ale dla pewności wysłali go w dwóch egzemplarzach, aby Sąd potraktował je jako skargę, a obecnie prośbę o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W świetle powyższych przepisów podstawowymi przesłankami warunkującymi przywrócenie terminu jest więc - po pierwsze - złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, po drugie - uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, co oznacza, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia, a po trzecie - równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku można mówić w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 284-285 oraz 287 i powołane tam orzecznictwo). Nie uzasadniają więc przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r., I OZ 925/08, powołana strona internetowa). Na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że skarżący zachowali termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. Niewątpliwym jest, że wiedzę o nieuzupełnieniu braków formalnych skargi uzyskali z treści postanowienia z dnia 18 stycznia 2016 r. o jej odrzuceniu, doręczonego W. J. w dniu 25 stycznia 2016 r. W tych okolicznościach należało uznać, że złożenie w dniu 28 stycznia 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało dokonane w określonym w ww. przepisie 7-dniowym terminie, który rozpoczął bieg w dniu 26 stycznia 2016 r. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że stosując wynikającą z art. 73 P.p.s.a. tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, iż pismo uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia, za datę doręczenia postanowienia D. J. przyjąć należało dzień 8 lutego 2016 r., przypadający po upływie 14 dni od dnia pierwszego awizowania pisma (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Po tej dacie skarżąca nie dokonywała żadnych czynności procesowych w kwestii przywrócenia terminu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że skarżący zachowali również zakreślony przez Sąd 7-dniowy termin do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez wyjaśnienie przyczyn uchybienia terminowi wykonania zarządzenia Sądu z dnia 30 listopada 2015 r. i nienadesłania żądanego przez Sąd odpisu skargi. Wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r. doręczone zostało skarżącej D. J. w dniu 11 lutego 2016 r., co pozwala przyjąć, że pismo z dnia 13 lutego 2016 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r., zostało nadane w wyznaczonym terminie. Z kolei, w odniesieniu do przesyłki skierowanej do W. J., należało uznać ją za doręczoną w dniu 23 lutego 2016 r. Również i w tym przypadku, po dacie doręczenia powyższego pisma Sądu, ustalonej w ramach domniemania faktycznego przy zastosowaniu trybu z art. 73 P.p.s.a., w zakreślonym terminie, który rozpoczął bieg w dniu 24 lutego 2016 r. i upłynął z dniem 1 marca 2016 r., a nawet do czasu wydania niniejszego postanowienia, skarżący nie dokonywał żadnych innych czynności procesowych związanych z wezwaniem Sądu z dnia 3 lutego 2016 r. Zachowanie ustawowego terminu nie przesądza jednak jeszcze o pozytywnym rozpoznaniu wniosku i o przywróceniu uchybionego terminu. Istotna jest bowiem ocena okoliczności przedstawionych we wniosku kontekście obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W związku z tym należy stwierdzić, że jedyny argument, jaki skarżący przedstawili we wniosku z dnia 28 stycznia 2016 r. na uzasadnienie braku swej winy w uzupełnieniu braków formalnych skargi, to fakt, że nie są prawnikami. Pismo z dnia 13 lutego 2016 r. stanowiło w istocie powielenie treści wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie zawierało żadnego przekonującego wyjaśnienia przyczyn uchybienia temu terminowi, w tym innych przyczyn uprawdopodabniających brak winy skarżących w zaistnieniu uchybienia. W szczególności, z żadnego z tych pism nie wynikały obiektywne i niezależne od skarżących przeszkody w terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi. Za tego rodzaju przesłankę, wykluczającą winę, nie można uznać podawanych przez skarżących okoliczności, że nie posiadają wykształcenia prawniczego. Brak fachowej wiedzy prawniczej, w ocenie Sądu, nie zwalnia skarżących z obowiązku należytej dbałości o własne sprawy i staranności w ich prowadzeniu, a tym samym nie usprawiedliwia niewykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw oznacza działanie przezorne, rzetelne, prowadzące do uzyskania jak najkorzystniejszego dla siebie efektu, co jest istotne zwłaszcza w odniesieniu do dokonywania istotnych czynności urzędowych. Tym bardziej, że wezwanie Sądu z dnia 30 listopada 2015 r., o nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, w swojej treści skonstruowane zostało w sposób czytelny i jednoznaczny, a także zawierało precyzyjne wskazówki dotyczące terminu oraz sposobu uzupełnienia braku formalnego skargi. Z tych względów właściwie zrozumienie wezwania nie powinno sprawiać jakichkolwiek trudności, a zwłaszcza do jego interpretacji nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji zawodowych i wiedzy prawniczej. Trzeba również podkreślić, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości odnośnie treści tego wezwania skarżący mogli zwrócić się o ich wyjaśnienie do sekretariatu tut. Sądu drogą telefoniczną lub faxem - na numery wskazane na wezwaniu. W terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący nie podjęli jednak żadnych kroków w tym celu. Co więcej, wraz z wnioskiem z dnia 13 lutego 2016 r. przedłożyli wymagany odpis skargi, bez dodatkowych wyjaśnień ze strony Sądu. Podnoszona przez skarżących kwestia braku wykształcenia prawniczego nie spełnia zatem przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Jak wskazano już wcześniej, na skarżących spoczywa bowiem obowiązek dołożenia należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, co w niniejszym przypadku sprowadzało się wyłącznie do uważnego przeczytania treści wezwania. Nieuwaga czy też zaniedbanie nie mogą zostać kwalifikowane jako brak winy. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do dokonania spóźnionych czynności procesowych. Nie zaistniały zatem również przesłanki pozwalające na uznanie zasadności złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia jej braków formalnych, a tym samym brak jest podstaw do jego przywrócenia. Odnośnie podawanych we wniosku argumentów, że Sąd nie skorzystał z możliwości telefonicznego powiadomienia skarżących o obowiązku złożenia niezbędnego odpisu skargi, jak również, że nie wykonał samodzielnie kserokopii skargi, należy wskazać, że aby doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, strona musi przestrzegać przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi oraz w terminie wykonywać wezwania sądu do uzupełnienia takich braków. Natomiast w procedurze sądowoadministracyjnej nie są przewidziane czynności sądu polegające na telefonicznym kontakcie ze skarżącymi i wzywanie ich o wykonanie zarządzeń sądu, jak również sporządzanie kserokopii pism procesowych, których strony nie złożyły w wymaganej liczbie egzemplarzy. Odnośnie ostatniej ze wskazanych kwestii przypomnieć należy, że już w postanowienia z dnia 18 stycznia 2016 r. Sąd zwracał uwagę, że w uchwale składu powiększonego Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczono, iż niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać można, że powyższa uchwała posiada tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a., który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w tego rodzaju uchwale. Według wskazanego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.