II SA/Op 535/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: 1) ustanowić dla skarżącej adwokata, 2) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, złożyła odpowiedni urzędowy formularz wniosku PPF, w którym nie wskazała w rubryce nr 4, o jaki zakres prawa pomocy wnosi. Zakres ten nie wynikał także z pozostałej treści wniosku, a żadnych dodatkowych pism do wniosku skarżąca nie złożyła. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu działając na podstawie art. 252 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącą w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do wskazania o jaki zakres prawa pomocy wnosi, to jest czy wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych w całości, albo o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a wówczas o wskazanie w jakim zakresie, ponadto, czy wnosi o ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata. Wezwanie to zawierało pouczenie, że brak odpowiedzi na nie w terminie 7 dni od jego otrzymania spowoduje na podstawie art. 257 P.p.s.a., pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie w terminie, pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. (jest to jednocześnie data nadania pisma), wyjaśniła w nim, że prosi o zwolnienie z kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. W piśmie tym wskazała także, że od 13 lat jest wdową, jej emerytura jest niska w stosunku do kosztów, które ponosi. Jest po 4 operacjach, nie może dźwigać, ma żylaki. W formularzu PPF wskazała, że jej emerytura to 1720 netto, ma kredyt w SKOK-u w kwocie 2500 zł. Miesięcznie ponosi następujące opłaty: 130 zł czynsz,150 zł opłaty za media, 300 zł za prąd, ma ogrzewanie elektryczne, 200 zł lekarstwa. Uzasadniając wniosek napisała, że brakuje jej pieniędzy na wykupienie lekarstw, jest osobą chorą, obecnie przebywa na leczeniu w szpitalu. Jest samotną wdową, nie ma żadnej rodziny, na której pomoc mogłaby liczyć. Choruje na przewlekłe zapalenie stawów i duże żylaki, koszt leczenia z tego tytułu jest bardzo duży. W rubryce służącej do wskazania pojazdów mechanicznych, maszyn czy biżuterii o wartości powyżej 5000 zł, wpisała 16 letni samochód. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca jest właścicielką samochodu Nissan Micra (wskazano tak we wniosku o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem z dnia 18 stycznia 2013 r.). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 27 maja 2011 r., wskazujący na szereg chorób somatycznych skarżącej. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w tym z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 1 grudnia 2014 r., skarżąca leczy się psychiatrycznie. Wniosek Prokuratury Rejonowej w Nysie z dnia 20 kwietnia 2015 r. dotyczący wszczęcia postępowania o skierowanie skarżącej na badania lekarskie kierowców, stwierdza ponadto, że jak wynika z opinii biegłych lekarzy psychiatrów udało im się nakłonić skarżącą do leczenia szpitalnego, dokonali jednak zastrzeżenia, że w przeciwnym razie konieczne będzie skierowanie jej na leczenie szpitalne psychiatryczne. Sytuację materialną i zdrowotną skarżącej, mającą w ocenie orzekającego, wpływ na tę pierwszą, potwierdzają zatem także znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy wyżej wymienione dokumenty. Jak przyjęło się natomiast w orzecznictwie sądowym sąd jest też uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357, zamieszczone także stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Skarżąca wykazała, że ma dochód jedynie z emerytury w kwocie 1720 zł miesięcznie, z niego musi pokryć niezbędne koszty mieszkania w kwocie 580 zł miesięcznie, koszty leków 200 zł miesięcznie. Po odjęciu tych niezbędnych życiowo kosztów, pozostaje je do dyspozycji kwota dochodu 940 zł, z kwoty tej spłaca jeszcze pożyczkę w SKOK-u. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według art. 245 § 2 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie orzekającego, skarżąca nie jest obecnie w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, o czym jego zdaniem świadczą wyżej wskazane okoliczności, w tym przede wszystkim fakt problemów zdrowotnych skarżącej, wymagających stałego leczenia, także poprzez hospitalizację, przyjmowania lekarstw, a także jej podeszły wiek. Referendarz postanowił zatem ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu oraz zwolnić ją z kosztów sądowych w całości, czyli przyznać prawo pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym, to jest w całości. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej, referendarz sądowy dokonał także przeglądu orzecznictwa w przedmiocie prawa pomocy, z którego wynikało, że w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o prawo pomocy nie ma majątku, posiada niewielkie świadczenie emerytalne czy rentowe, jest w podeszłym wieku i ma poważne problemy zdrowotne, to spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w całości. Przykładem takiego orzeczenia jest postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 925/15, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, gdzie wymienione okoliczności, w tym dochód beneficjenta prawa pomocy w zakresie całkowitym, były niemalże identyczne jak w sytuacji skarżącej. Orzekający, podzielając powyżej przytoczony pogląd wyrażony w orzecznictwie, postanowił o przyznaniu skarżącej prawa pomocy w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.