II SA/Op 536/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz ( spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: poinformować Głównego Inspektora Sanitarnego o uchybieniach do jakich doszło w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej, na skutek istotnego naruszenia prawa przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Op 536/07, wydanym po rozpoznaniu skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną o odmowie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję odwoławczą. Jednocześnie, w związku z tym wyrokiem, na tle okoliczności zaistniałych w sprawie, Sąd uznał za konieczne zasygnalizowanie Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu istotnego naruszenia prawa stwierdzonego w toku rozpoznawania sprawy. Podstawę prawną sygnalizacji stanowi art. 155 § 1 P.p.s.a., w myśl którego, w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Stosownie do powołanego przepisu, niniejszym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu informuje zatem o rażącym uchybieniu popełnionym przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. przy podejmowaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej narządu słuchu, polegającym na nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyrokach wydanych w tej sprawie. Konsekwencją tego było kolejne uchylenie przez Sąd decyzji organu, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Op 536/07. Podkreślenia wymaga fakt, że powyższego naruszenia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. dopuścił się już po raz kolejny, rozpoznając sprawę w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u J. J. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu dokonywał bowiem już kilkakrotnie oceny legalności prowadzonego postępowania i wypowiedział się w wyrokach: - z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1768/2002, mocą którego uchylono decyzję odwoławczą Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], - z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Op 274/04; uchylającym decyzję odwoławczą Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...], - z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 134/05; uchylającym decyzję odwoławczą Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszoinstancyjny, - z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II SA/Op 419/06; mocą którego uchylona została decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...]. Orzeczenia wydane w tych sprawach uprawomocniły się. Żadna ze stron nie wnosiła skargi kasacyjnej. Jak stanowi przepis art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przy tym, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie tą oceną oraz wskazaniami oznacza niedopuszczalność polemiki organu w tym zakresie. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. Stosownie do powyższego wskazać trzeba, że nie uwzględniając oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, które to rażące uchybienie stwierdzone zostało w wyrokach z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Op 274/04, z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II SA/Op 419/06 oraz z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Op 536/07, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. w istotny sposób naruszył przepis art. 153 P.p.s.a. Oceniając po raz pierwszy legalność postępowania administracyjnego przed Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w O., w wyroku z dnia 9 marca 2004 r., w zakresie dokonanej wykładni przepisów prawa Sąd stwierdził, iż w przypadku pozytywnego rozpoznania u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenia, że praca wykonywana była w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Jednocześnie nie zaakceptował tezy o wykluczeniu tego związku, z powodu szybkiego pogorszenia się słuchu po ustaniu pracy w narażeniu na hałas i uznał między innymi za konieczne w przedmiotowej sprawie uzupełnienie materiału dowodowego o szczegółowo uzasadnioną opinię jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania choroby zawodowej. Wyrażona przez Sąd ocena w zakresie istnienia domniemania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie, podzielona została i wyartykułowana w kolejnych wyrokach z dnia 21 grudnia 2004 r., 10 października 2006 r., a także ostatnim z dnia 17 stycznia 2008 r. Dokonując oceny legalności decyzji administracyjnych w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, w wyrokach tych Sąd wyraźnie ponadto stwierdził, iż do obalenia wskazanego domniemania konieczne jest ustalenie, że chociaż praca wykonywana była w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego schorzenia. Stosownie zaś do tego przyjął, iż w przedmiotowej sprawie do wykluczenia domniemania związku przyczynowego konieczne jest uzyskanie opinii właściwej placówki medycznej stwierdzającej jednoznacznie i stanowczo, iż tylko i wyłącznie czynniki pozazakładowe wywołały u J. J. niedosłuch typu odbiorczego. W wyroku z dnia 10 października 2006 r. wobec uznania, iż uzyskane w przedmiotowej sprawie opinie uzupełniające nie dają podstaw do wykluczenia związku przyczynowego, Sąd jako celowe w ponownym postępowaniu administracyjnym wskazał ponadto, zwrócenie się do innego Instytutu Medycyny Pracy o ostateczne ustalenie czy uszkodzenie słuchu rozpoznane u J. J. spowodowane zostało wyłącznie przyczynami pozazakładowymi, czy też działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Jak podał, instytut ten, dysponując całością materiału dowodowego winien przy tym dokonać ponownej jego analizy i oceny i wydać opinię zawierającą wszystkie wymagane prawem elementy, w tym w sposób wyczerpujący oraz kategoryczny, stanowczy i jednoznaczny wypowiedzieć się, dlaczego stwierdzony u J. J. w 1999 r. ubytek słuchu w postaci niedosłuchu typu odbiorczego nie spełniał warunku choroby zawodowej, jakie przyczyny i okoliczności uzasadniają takie stwierdzenie, dlaczego przyjmuje się, że ten niedosłuchu stwierdzony wówczas u wnioskodawcy wyklucza możliwość późniejszego pogarszania się jego słuchu z powodu innych czynników, w tym i tkwiących w organizmie skarżącego. Opinia winna także zawierać odpowiedź na pytanie, czy pogłębiające się ubytki słuchu mogą być następstwem tego ówczesnego uszkodzenia. W ocenie Sądu, dopiero tak dokonana ocena pozwoli na stwierdzenie, czy rozpoznane u skarżącego schorzenie będzie chorobą zawodową w rozumieniu, znajdującego zastosowanie w sprawie, przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Pomimo jednoznacznej i konsekwentnej oceny prawnej, wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 10 października 2006 r., rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., nie zastosował się do wyroku, czym w istotny sposób uchybił przepisowi art. 153 P.ps.a. W aktach administracyjnych sprawy w dalszym ciągu brak jest opinii właściwej jednostki medycznej ostatecznie i stanowczo stwierdzającej przyczynę uszkodzenia słuchu u J. J. Wbrew wskazaniom Sądu organ nie wystąpił przy tym o jej sporządzenie do innego, niż wydający do tej pory opinie w sprawie, Instytutu Medycyny Pracy. Jednocześnie, nie zważając na brak właściwej opinii stwierdzającej, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie nastąpiło z przyczyn niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, a co za tym idzie na brak podstaw do wykluczenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u J. J. uszkodzeniem słuchu a wykonywaniem pracy w warunkach narażających na powstanie rozpoznanej choroby, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., decyzją z dnia [...], odmówił w przedmiotowej sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Taki sposób działania organu, w sposób oczywisty naruszył zasadę określoną w art. 153 P.p.s.a. Dlatego też, niezastosowanie się przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. do oceny prawnej oraz wskazań Sądu, stanowiło jedną z podstaw uchylenia decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., w którym Sąd po raz kolejny wyrażając powołaną ocenę prawną, jako konieczne wskazał wprost zlecenie sporządzenia ostatecznej opinii innemu niż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., Instytutowi Medycyny Pracy np. Instytutowi Medycyny Pracy w Ł., albo Akademii Medycznej. Wobec wagi stwierdzonego uchybienia art. 153 P.p.s.a, mając w szczególności na względzie fakt, że przepis ten po raz kolejny naruszony został przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, za konieczne Sąd uznał poinformować Głównego Inspektora Sanitarnego, o nierespektowaniu przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. wyroku Sądu. Takie działanie organu administracji publicznej, przeciwstawiające się ocenie wyrażonej przez niezawisły sąd, bezwzględnie narusza bowiem wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Stosownie do art. 155 § 2 P.p.s.a, Główny Inspektor Sanitarny obowiązany jest rozpatrzyć niniejsze postanowienie i powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.