II SA/Op 537/11
WyrokWSA w Opolu2012-01-26
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej, przyznając specjalny zasiłek celowy osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, prawidłowo ustalił jego wysokość, biorąc pod uwagę ograniczone możliwości finansowe organu i potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i ocenę sytuacji skarżącego, co uzasadniało przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 60 zł. Organ zbadał sytuację finansową wnioskodawcy, jego dochody i wydatki, a także możliwości finansowe organu, przedstawiając kryteria rozdziału środków. Sąd uznał, że organ wyczerpująco wyjaśnił czynniki decydujące o wysokości przyznanego zasiłku, nie przekraczając granic uznania administracyjnego i nie dopuszczając się dowolności.Stan faktyczny
Skarżący T. R., osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, samotnie gospodarująca, utrzymująca się z renty, zwrócił się o przyznanie pomocy materialnej. Organ I instancji przyznał mu specjalny zasiłek celowy w wysokości 60 zł, odmawiając przyznania zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując wysokość przyznanego świadczenia i argumentując, że organy nie uwzględniły jego trudnej sytuacji życiowej oraz możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
W dniu 2 września 2010 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie pomocy materialnej. We wniosku podał, że wysokość wydatków poniesionych w miesiącu sierpniu 2010 r. wyniosła 534,25 zł.
Do wniosku dołączył zaświadczenie o wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy, zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej o posiadanym zadłużeniu, dwie faktury dokumentujące zakup leków.
W toku aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 16 września 2010 r. ustalono, że T. R. jest osobą bierną zawodowo, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w wysokości 534,25 zł (kwota po potrąceniu alimentów). Wnioskodawca ma zaległości z tytułu czynszu, które wraz z odsetkami i kosztami sądowymi wynosiły 12.706,77 zł. Strona oczekiwała pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, środków higienicznych, żywności odzieży oraz pokrycie kosztów opału.
Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie wydał w dniu 5 kwietnia 2011 r. decyzję nr [...], którą przyznał T. R. specjalny zasiłek celowy na zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, leków i opłat w wysokości 60 zł oraz odmówił przyznania stronie zasiłku celowego. Organ wskazał, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe określone dla osoby samotnie gospodarującej, co oznacza, że nie jest ona uprawniona do otrzymania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Mając jednak na uwadze art 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji zauważył, że T. R. jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje, a także korzysta z usług opiekuńczych Ośrodka. Dalej organ wskazał, iż sytuacja strony jest mu od wielu lat znana, strona bowiem od 1994 r. korzysta z pomocy Ośrodka, a od 2004 r. otrzymuje zasiłek celowy lub specjalny zasiłek celowy, pomoc w postaci nieodpłatnych posiłków oraz pomoc w postaci nieodpłatnych usług opiekuńczych. Nadto organ wyjaśnił, że w okresie od maja 2007 r. T. R. korzystał z dodatku mieszkaniowego, natomiast obecnie nie ubiega się o tę formę pomocy, co oznacza, że nie wykorzystuje swoich możliwości. Następnie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie podał, że w 2011 r. na realizację zadań własnych, w tym wypłatę zasiłków celowych, przeznaczył kwotę 81.667 zł miesięcznie. Wobec ograniczonych możliwości finansowych, przeciętna wysokość zasiłków dla rodzin wynosiła 110 zł, a dla osób samotnych 60 zł. Organ zaznaczył, że górna wysokość zasiłku celowego dla rodzin wynosi 360 zł, a dla osób samotnych 250 zł, jednakże zasiłek celowy w górnej granicy zarówno dla rodzin, jak i dla osób samotnych przyznawany jest w sytuacjach wyjątkowych i w okresie zimowym na zakup opału. Równocześnie organ podał, że w miesiącu marcu 2011 r. wpłynęło 801 podań o przyznanie pomocy, a w kwietniu 2011 r. tj. do dnia wydania decyzji, 228 podań. Organ wskazał, że zasiłek celowy w wyższej wysokości jest przyznawany osobom, które nie mają stałego źródła dochodu, gdzie występuje duża różnica pomiędzy kryterium dochodowym a posiadanym dochodem, bądź występuje długotrwała choroba lub niepełnosprawność. Organ wyjaśnił, że poniżej średniej wysokości zasiłek celowy jest przyznawany w sytuacji, gdy osoba ma stałe comiesięczne źródło dochodu, istnieje mała różnica między kryterium dochodowym a posiadanym dochodem lub też osoba korzysta z innych form pomocy społecznej.
Organ zauważył, że T. R. jest osobą samotną, posiadającą stały comiesięczny dochód w postaci renty i nie można porównać jego sytuacji z sytuacją osoby samotnej bez dochodu czy rodziny z dziećmi. Podkreślono, że strona korzysta z usług opiekuńczych oraz bezpłatnych posiłków, co korzystnie wpływa na jej sytuację.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej T. R. wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając, że narusza ona prawo materialne mające wpływ na wynik sprawy oraz narusza przepisy postępowania administracyjnego, organ nie uwzględnił stanowiska sądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/OP 386/05. Odwołujący podniósł także, że organ nie wyjaśnił dlaczego w grudniu 2008 r. wstrzymał wypłatę przyznanych zasiłków, jak i dlaczego od lat co miesiąc zmuszany był do podpisywania upoważnienia do pobrania przyznanych środków finansowych bez prawa do udzielenia zlecenia stałego. Zarzucił też, że organ nie wyjaśnił dlaczego od maja 2010 r. nie respektował upoważnień, jakich udzielił on opiekunce. Odwołujący wskazał, że organ ponownie zarzuca mu, że to on jest winien temu, że świadczenia są mu wstrzymywane i że ma eksmisję z powodu braku środków na zapłatę czynszu. Zdaniem odwołującego, organ nie wytłumaczył, dlaczego otrzymuje on niższe świadczenia z pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 lipca 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami pierwszoinstancyjnymi, po czym zważył, że stosownie do art 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej ustawą, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W art. 3 ust. 3 i 4 ustawy wskazano, że rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W celu realizacji tej zasady ustawa w art. 8 ust. 1 pkt 1 posługuje się pojęciem kryterium dochodowego, którego istota polega na tym, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na podstawie § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, obowiązujące od 1 października 2009 r. ustalono na kwotę 477 zł.
W dalszej części organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 39 i 41 ustawy, przewidujących możliwość przyznania, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego.
Wyjaśnił, że stosownie do przepisu art. 41 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; bądź zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa.
Kolegium podkreśliło, że decyzja znajdująca oparcie w treści art. 41 ustawy ma charakter uznaniowy. Organ wydając decyzję w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego winien każdorazowo wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy , w tym zwłaszcza powody ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej oraz rozmiar posiadanych przez siebie środków finansowych, jak również potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej.
Organ odwoławczy stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym organ I instancji prawidłowo rozpoznał wniosek strony pod kątem uregulowań zawartych w art. 41 pkt 1 ustawy, zgadzając się, że sytuacja życiowa strony jest sytuacją szczególną. Strona znajduje się bowiem w trudnej sytuacji spowodowanej stanem zdrowia, jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, korzysta z usług opiekuńczych, dlatego też zasadnym było przyznanie stronie, pomimo przekroczenia przez nią kryterium dochodowego, świadczenia z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego. Kwestią sporną pozostała natomiast wysokość tego świadczenia. Zdaniem Kolegium, przyznając świadczenie w wysokości 60 zł organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego, wyjaśnił bowiem szczegółowo, jakimi kryteriami się kierował przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej i dlaczego przyznał stronie świadczenie w takiej, a nie innej wysokości.
Kolegium zaznaczyło, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie podał, jaką kwotę środków przeznaczył w 2011 r. na realizację zadań własnych, w tym wypłaty zasiłków celowych, wskazując iż wobec ograniczonych możliwości finansowych, przeciętna wysokość zasiłków dla rodzin wyniosła 110 zł a dla osób samotnie gospodarujących 60 zł. Organ odwoławczy podał też, za organem I instancji, ile podań wpłynęło w miesiącu marcu, ile w miesiącu kwietniu 2011 r., przedstawiając szczegółowo, kryteria rozdziału świadczeń oraz wytłumaczył powody, dla których różnicowano przyznanie pomocy osobom samotnym z dochodem, jak i osobom samotnym bez dochodu, czy też rodzinie z dziećmi. SKO podkreśliło, że w decyzji pierwszoinstancyjnej zawarto wyczerpującą analitykę w kwestii wysokości środków finansowych będących w dyspozycji tego organu na wypłatę zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że nie można organowi I instancji zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku strony. Kolegium zaakcentowało, że wysokość udzielonej pomocy uwarunkowana jest nie tylko potrzebami strony, ale i interesem wszystkich osób ubiegających się o pomoc oraz możliwościami finansowymi organu.
Jednocześnie w zaskarżonej decyzji odniesiono się do zarzutów odwołania o realnym spadku wartości świadczonej pomocy oraz zauważono, że wyrok WSA w Opolu z 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Op 386/05 zapadł w odmiennym stanie faktycznym, dlatego nie może mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia wniosku strony z 2 września 2010 r.
W skardze do Sąd T. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Nie zgodził się z twierdzeniami organów o braku środków na objęcie skarżącego opieką w takim zakresie, jakiej rzeczywiście potrzebuje. Wywodził, że przytoczona i poparta przez SKO w Opolu, argumentacja Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, nie jest poprawna, a zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający, aby postawić tezę, iż środki finansowe i inne możliwości, jakimi dysponuje Ośrodek z powodu niespójnego prawa są tak małe i nikłe, że organ ten nie jest w stanie udzielić odpowiedniej pomocy.
Podniósł, że stara się wykorzystywać własne możliwości w celu poprawienia własnej sytuacji, jednak przy tak nikłym dochodzie nie jest w stanie spłacać zadłużenia czynszowego. Dodał, że od kilku miesięcy pozbawiony został pomocy w postaci ciepłych posiłków oraz usług opiekuńczych. Wskazał, że ma orzeczoną eksmisję i wszczęto wobec niego egzekucję komorniczą, a organów pomocowych ta sytuacja w ogóle nie interesuje.
Dowodził, że skoro nie zostały potwierdzone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, jako stanowiące jedyną przesłankę ograniczającą skarżącemu zakres pomocy materialnej, pozwalającą na utrzymanie mieszkania, kontynuowanie leczenia oraz zapewnienie odpowiedniego wyżywienia adekwatnego do stanu zdrowia, to wydanie decyzji w tym zakresie bez konkretnego i rzeczowego materiału dowodowego, bez wątpliwości miało istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 5 kwietnia 2011 r., przyznającą T. R. specjalny zasiłek celowy w wysokości 60 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, leków i pokrycie opłat, a jednocześnie odmawiającej przyznania zasiłku celowego.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z przepisem art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Mając powyższe na względzie należy uznać, że T. R., jako osoba niepełnosprawna oraz samotnie gospodarująca był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Stosownie jednak do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Skarżący domagał się udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie obu tych form pomocy zapada, w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy. Przepisy te stanowiąc, iż zasiłki mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", dają organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.
Różnica pomiędzy dwoma wymienionymi wyżej zasiłkami polega na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza kwotę 477 zł, czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, takiej jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że organ ustalając, że dochód T. R. wynosi 534,25 zł, prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy.
Kontrolując natomiast legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, Sąd uwzględnił okoliczność, że jest to rozstrzygnięcie wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W konsekwencji Sąd badał, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności, czy rozstrzygnięcie nie jest dowolne.
Organ administracji publicznej nawet przy wydawaniu decyzji uznaniowej jest bowiem obowiązany do przestrzegania przepisów procedury oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. organ wydając decyzję obowiązany jest w uzasadnieniu faktycznym wskazać w szczególności fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z przepisów regulujących zasady przyznawania pomocy społecznej wynika natomiast zasada indywidualizacji i fakultatywności świadczeń. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega z kolei na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.
Przepis art. 41 ust. 1 ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się od nich, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle lepsza od innych, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski.
Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu. W świetle art. 3 ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, potrzeby te jednak powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 60 zł. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności oraz jego chorobami, a także samotnym gospodarowaniem, stwierdzając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja ta przemawia za zakwalifikowaniem jej jako szczególnego przypadku, o którym mowa w przepisie art. 41 ust. 1 ustawy.
Ustalając wysokość świadczenia organ zbadał sytuację finansową wnioskodawcy, pod względem dochodów oraz comiesięcznych wydatków i zestawił ją ze swoimi możliwościami finansowymi. W tym zakresie organ przedstawił wysokość środków pieniężnych, które przeznacza na pomoc w skali miesiąca, podał liczbę wnioskodawców, oraz wskazał jakimi kryteriami kieruje się dokonując rozdziału posiadanych finansów. W ocenie Sądu organ wyczerpująco wyjaśnił jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu T. R. zasiłku właśnie w takiej wysokości, co nie pozwala zarzucić organowi przekroczenie granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku.
Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak też przepisów proceduralnych, należało w myśl przepisu art. 151 P.p.s.a. skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło