II SA/Op 538/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2011r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia ustanowić skarżącemu adwokata. Pismem z dnia 27 września 2011r. T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2011r., Nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w wysokości 60 zł na zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, leków i pokrycie opłat oraz odmowy przyznania zasiłku celowego. W skardze T. R. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia z urzędu adwokata, bądź radcy prawnego. Wobec powyższego, stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, referendarz sądowy przesłał skarżącemu, przy piśmie z dnia 2 listopada 2011r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwał jednocześnie wnioskodawcę do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pouczył również, że skarżący jest zwolniony w myśl art. 239 pkt 1 lit. a przywołanej powyżej ustawy, z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 8 listopada 2011r., a w dniu 12 listopada 2011r. T. R. przesyłką pocztową odesłał formularz wniosku do tut. Sądu. Skarżący podtrzymał zakres swojego żądania, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą mu pokrycie kosztów sądowych, a spowodowaną całkowitą niezdolnością skarżącego do pracy i samodzielnej egzystencji, a także niskim dochodem, wynoszącym 550,80 zł netto miesięcznie. Podał także, że orzeczono w stosunku do jego osoby eksmisję z lokalu mieszkalnego z powodu nieopłacenia należności za media lokalowe. Z powyższych względów, wnioskodawcy nie stać na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, a niniejsza sprawa wymaga, "żeby choćby wyjaśnić w tej sprawie znaczenie uzasadnienia wyroku 9 lutego 2006r., II SA/Op 386/05". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie spółdzielczo – lokatorskie o powierzchni 35,7 m²; jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód z tytułu renty inwalidzkiej i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1094,86 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie wskazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu. Do akt sprawy skarżący dołączył kserokopię zaświadczenia z dnia 3 listopada 2011r., wydanego przez ZUS O/[...], Inspektorat w [...] o uzyskiwanym przez T. R. świadczeniu rentowym, a także kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w [...]Wydział I Cywilny z dnia 26 lutego 2010r. orzekającego o eksmisji skarżącego z lokalu mieszkalnego. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem T. R., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Stąd uwzględniając przyjętą linię orzeczniczą (np. postanowienie referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 13 października 2010r., sygn. akt I SA/Op 474/10 i z dnia 23 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Op 488/10 – obydwa orzeczenia dostępne na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl), referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący, jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zauważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącego opierając się na jego oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że po pierwsze, sam formularz wniosku, który skarżący wypełnił w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji skarżącego. Po drugie, wnioskodawca dołączył do akt sprawy dokumenty, potwierdzające niektóre okoliczności związane z jego sytuacją bytową, które podnoszone zostały w formularzu wniosku. Po trzecie, referendarz zważył także na dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, które znacząco wpłynęły na możliwość oceny sytuacji życiowej wnioskodawcy. Dotyczą one w szczególności stanu majątkowego i warunków bytowych skarżącego, tj. na przykład są nimi wywiad środowiskowy opracowany przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, czy zaświadczenia o dochodach. Z powyższych względów rozpoznający wniosek, mając na względzie ekonomię postępowania, uznał o braku konieczności wzywania skarżącego, w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Referendarz przyjął zatem, że uzyskiwany przez T. R. miesięczny dochód w kwocie 550,80 zł netto oraz wykazana sytuacja majątkowa, nie dają podstaw do zapewnienia skarżącemu wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania, których wysokość i rodzaj wprawdzie nie została przez wnioskodawcę określona we wniosku, ale co do których to kosztów referendarz sądowy posiada stosowną wiedzę. Wiedza ta wynika zarówno z oświadczenia T. R. z dnia 15 października 2010r., znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, w którym określił wydatki mieszkaniowe na kwotę ok. 200 zł (energia elektryczna – 67,09; telefon i internet – 136,50 zł), jak też z doświadczenia życiowego samego oceniającego wniosek. Ponadto, oprócz wydatków mieszkaniowych skarżący zmuszony jest ponosić koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Powyższe okoliczności przemawiają zatem za poglądem, iż T. R. nie jest w stanie wygospodarować środków na wynajęcie fachowego pełnomocnika z wyboru, w szczególności wobec jego oświadczenia o braku zgromadzonych oszczędności. Wobec tego, należy przyznać mu prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.