II SA/Op 54/14

WyrokWSA w Opolu2014-06-10

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Teresa Cisyk, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego, które nastąpiło w wyniku uniemożliwienia powrotu do lokalu przez zmianę zamków, może być uznane za dobrowolne i stanowić podstawę do wymeldowania?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego, które nastąpiło w wyniku fizycznego uniemożliwienia powrotu do lokalu (np. przez wymianę zamków), nie może być uznane za dobrowolne. Instytucja wymeldowania nie może sankcjonować działań polegających na samowolnym usunięciu osoby z lokalu, nawet jeśli istnieje wobec niej orzeczenie eksmisyjne. Brak dobrowolności opuszczenia lokalu uniemożliwia orzeczenie wymeldowania.
Stan faktyczny
H. K. złożył wniosek o wymeldowanie swojej siostry I. K. z miejsca pobytu stałego, twierdząc, że opuściła ona lokal ponad rok temu. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu. Wojewoda Opolski uchylił tę decyzję i odmówił wymeldowania, uznając, że I. K. została wyrzucona z lokalu przez brata, który wymienił zamki, uniemożliwiając jej powrót. H. K. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną ocenę dowodów. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę H. K. na decyzję Wojewody Opolskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 17 grudnia 2013 r., [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez H.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu była decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 17 grudnia 2013 r., nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej K.p.a. Mocą powyższego aktu Wojewoda Opolski, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez I.K. od decyzji Wójta Gminy Cisek z dnia 25 października 2013r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu odwołującej z miejsca pobytu stałego w [...] przy ul. [...], uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i orzekł o odmowie wymeldowania I.K. z miejsca pobytu stałego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Wnioskiem z dnia 14 października 2010 r. H.K. zwrócił się do Wójta Gminy Cisek o wymeldowanie siostry I.K. z pobytu stałego z nieruchomości w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego siostra nie przebywa w lokalu od ponad roku, opuściła go bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Do wniosku dołączył wypis z księgi wieczystej potwierdzający prawo własności do wyżej wymienionej nieruchomości oraz pełnomocnictwo udzielone mu przez żonę – B.K., będącą współwłaścicielem budynku, do reprezentowania jej w sprawie administracyjnej. Z akt administracyjnych sprawy oraz akt Sądu Rejonowego w Kędzierzynie- Koźlu (sygn. akt [...] i sygn. akt [...]), dopuszczonych przez WSA w Opolu w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.) wynika, że: - aktem notarialnym z dnia 27 października 1988 r., (Rep.[...] nr [...]) J.K. i H.K. (rodzice H., J. i I. K.) przenieśli w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. nr 40, poz. 268) nieodpłatnie własność gospodarstwa rolnego objętego księgą wieczysta KW nr [...], składającego się z nieruchomości rolnych oraz domu mieszkalnego wraz z zabudowaniami gospodarczymi na rzecz swoich następców - syna H.K. i jego żonę – B.K. Zgodnie z § 5 aktu nabywcy ustanowili dożywotnio i nieodpłatnie na rzecz przekazujących - tj. J. i H. K. służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie korzystania z dwóch izb dotychczas przez nich zajmowanych, z prawem swobodnego poruszania się po obejściu, korzystania ze strychu, piwnic, urządzeń sanitarnych i zabudowań gospodarczych oraz ograniczone użytkowanie działki gruntu rolnego o powierzchni 0,30 ha; - wyrokiem eksmisyjnym z dnia 30 stycznia 1992 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu (dalej też jako SR) nakazał pozwanym I., J. i H. K. opróżnienie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]; - wyrokiem z dnia 24 sierpnia 1999 r., sygn. akt [...] SR w Kędzierzynie-Koźlu rozwiązał umowę przekazania gospodarstwa rolnego położonego w [...] przy ul. [...] w zakresie udziału przysługującego H.K. w tym gospodarstwie; - postanowieniem z dnia 25 lutego 2003 r., sygn. akt [...] SR w Kędzierzynie- Koźlu umorzył postępowanie w sprawie z powództwa H.K. przeciwko H.K. i B.K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wobec cofnięcia przez H.K. powództwa; - wnioskiem z dnia 1 grudnia 2008 r., H.K. wystąpił do Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu o wszczęcie egzekucji w celu opróżnienia lokalu mieszkalnego, na podstawie cyt. wyroku z dnia 30 stycznia 1992 r. Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2009 r. Komornik sądowy zwrócił wniosek H.K. wobec braku uiszczenia opłaty od wniosku; - pismem z dnia 18 marca 2009 r. H. i B.K. wezwali I. K. do opuszczenia budynku położonego w [...] z dniem 1 kwietnia 2009 r. informując jednocześnie, że jest to "ostateczny termin oraz, że wejście na posesje po tym terminie będzie niemożliwe"; - postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009 r., sygn. akt [...] SR w Kędzierzynie-Koźlu orzekł, że spadek po H.K. na podstawie testamentu z dnia 7 lipca 2005 r. nabyli J.K. i I.K. po 1/2 części każdy z nich. Po wpłynięciu wniosku H.K. o wymeldowanie siostry – I.K., z miejsca pobytu stałego, Wójt Gminy Cisek, wszczął postępowanie w sprawie, o czym zawiadomił strony. W toku tego postępowania, pismem z 15 października 2010 r. organ pierwszoinstancyjny zwrócił się do Komisariatu Policji w Kędzierzynie-Koźlu o udzielenie informacji, czy I.K. przebywa w miejscu zameldowania. W odpowiedzi na powyższe pismo, Komisariat Policji poinformował, że ww. "nie przebywa pod adresem [...], ul. [...] od lipca 2009 roku, a informacji udzielił H. K. właściciel posesji". W dniu 25 października 2010 r. do Urzędu Gminy Cisek zgłosiła się I. K. i oświadczyła, że opuściła lokal mieszkalny położony w [...], ul. [...] w dniu 7 sierpnia 2009 r. Na początku mieszkała u koleżanki, obecnie zaś przebywa pod adresem [...] ul. [...] u brata J. K. Podała, że po powrocie z pracy nie mogła wejść do domu, gdyż podczas jej nieobecności wymieniono zamki. Sprawę tę zgłosiła na policji i w prokuraturze. Dodała, że w lokalu pozostawiła rzeczy osobiste, w obecności policji zabrała tylko dokumenty. Oznajmiła również, że nie posiada dostępu do mieszkania jednak chce do niego powrócić, bowiem ponosi koszty związane z lokalem tzn. opłaca rachunki za zużytą energię elektryczną. Ponadto oświadczyła, że, zgodnie z "postanowieniem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 23 grudnia 2009 r. nabyła 1/2 spadku po matce a w dniu 22 marca 2010 r. wniosła do sądu wniosek o podział spadku i czeka na decyzję". W dniu 17 listopada 2010 r. organ pierwszoinstancyjny zawiadomił strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniu się, co do zebranych materiałów i dowodów. Z prawa tego skorzystała I.K. oświadczając, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] mieszkała od urodzenia. W dniu 7 sierpnia 2009 r. została wyrzucona z miejsca zamieszkania przez brata H.K., który zmienił zamki w bramie i drzwiach wejściowych uniemożliwiając jej wejście do domu i nie zapewnił lokalu zastępczego. Dodała, że jej matka H.K. swoją część przekazaną bratu wycofała testamentem a obecnie w sądzie toczy się sprawa o dział spadku. Kolejnym pismem z dnia 24 listopada 2010 r. i 23 listopada 2010 r. I.K. informowała organ, że nie zgadza się na wymeldowanie, opisując obszernie okoliczności związane z opuszczeniem lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika również, że wnioskiem z 22 listopada 2010 r. I.K. zwróciła się do Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu ostrzeżenia w Dziale III KW nr [...], co do wpisu prawa własności H i B.K., na jej rzecz. W dniu 22 grudnia 2010 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną, w której udział wzięli I.K., reprezentowana przez pełnomocnika brata – J.K. oraz H.K. i jego żona B.K., z której sporządzono protokół. Wezwany H.K. zeznał, że posiada wyrok eksmisyjny z 1992 r., który nie został wykonany z powodu braku lokali zastępczych. Dodał, że wyrok próbował wykonać jeszcze raz, ale został wezwany do uiszczenia opłaty w kwocie ponad 8 tysięcy zł, której nie posiadał. Oświadczył, że powymieniał zamki w lipcu 2009 r. i od tego czasu siostra nie mieszka w tym lokalu i nie ma do niego kluczy. W dniu, kiedy zmienił zamki siostra w obecności funkcjonariusza Policji weszła do mieszkania i zabrała z niego dokumenty. Od tego czasu więcej tam nie przychodziła. Powyższe zeznania potwierdziła B.K. Słuchana I.K. potwierdziła, że mieszka u brata J.K. pod adresem [...] ul. [...]. Dodała, że w budynku na ul. [...] nie mieszka od 7 sierpnia 2009 r., gdyż po powrocie z pracy nie mogła wejść do mieszkania, bo furtka była zamknięta a zamek wymieniony. Oświadczyła również, że nie zgadza się na wymeldowanie, bo dobrowolnie nie opuściła mieszkania, gdyż została z niego wyrzucona. W mieszkaniu zostały wszystkie jej rzeczy, biżuteria, ubrania, oszczędności i całe wyposażenie. Dodała, że na pisma brata odpowiadała przez radcę prawnego. Pełnomocnik I.K. – J.K. oświadczył, że siostra obecnie zamieszkuje u niego w [...], ul. [...], ale tylko "gościnnie". Dodał, że sprawa podziału majątku toczy się w SR w Kędzierzynie-Koźlu. Zaakcentował, że siostra codziennie przychodzi pod bramę budynku przy ul. [...], gdyż przychodzi tam korespondencja, którą czasami udaje jej się odebrać. Po okresie zawieszenia postępowania administracyjnego w dniu 4 października 2013 r. organ pierwszoinstancyjny przeprowadził oględziny spornego lokalu mieszkalnego. W oględzinach lokalu uczestniczyła I.K. wraz ze swoim pełnomocnikiem oraz H. i B. K. H. K. wskazał pomieszczenia zajmowanie przez I.K. tj. sień, kuchnię i pokój-sypialnię. W pomieszczeniach panował nieład, nieporządek, bałagan. W wyłączonej lodówce znajdowały się produkty stare i zepsute, na lodówce i w pomieszczeniach było pełno odchodów gryzoni i liczne pajęczyny, na parapetach w oknach uschnięte kwiaty doniczkowe. W pokoju gdzie były łóżka znajdowały się sterty starych ubrań, porozrzucane ubrania, buty i inne przedmioty. W kuchni był nieczynny piec węglowy. Stół i krzesła zastawione starymi rzeczami i produktami żywności, w których było pełno odchodów gryzoni. I.K. oświadczyła do protokołu, że jest zaszokowana wyglądem pomieszczeń mieszkalnych, w których nie zamieszkuje od 7 sierpnia 2009 r., od kiedy została wyrzucona. H.K. oświadczył, że pomieszczenia i rzeczy w tych pomieszczeniach były już w takim stanie za życia matki i siostry i od tego czasu nie są ruszane. Następnie decyzją z dnia 25 października 2013 r. wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 104 K.p.a. Wójt Gminy Cisek orzekał o wymeldowaniu I.K. z miejsca pobytu stałego w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala ocenić, że I.K. opuściła wskazany lokal cztery lata temu i lokal nie stanowi jej centrum życiowego. Organ podkreślił, że w zasadzie fakt ten nie jest kwestionowany, bowiem fakt opuszczenia dotychczasowego mieszkania w dniu 7 sierpnia 2009 r. potwierdziła osobiście I.K., oświadczając, że przyczyną były wymienione zamki w drzwiach, uniemożliwiające jej wejście do mieszkania. Organ podkreślił również, że opuszczenie lokalu mieszkalnego potwierdziły przeprowadzone oględziny, które wykazały, że jest on od paru lat niezamieszkały a I.K. skoncentrowała swoje interesy życiowe w innym miejscu. Zaakcentował nadto organ, że celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest doprowadzenie do zlikwidowania stanów faktycznych utrzymujących tzw. fikcję meldunkową. Rozpoznając odwołanie wywiedzione od powyższej decyzji przez I.K. reprezentowanej przez pełnomocnika J.K., Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i orzekł o odmowie wymeldowania. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, wyjaśnił że prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego uwarunkowane jest uprzednim dokładnym ustaleniem, czy osoba ta dobrowolnie i trwale opuściła lokal. Organ odwoławczy stwierdził, że I.K. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego w [...] przy ul. [...], o czym świadczy: 1) protokół z 22 grudnia 2010 r. sporządzony na okoliczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, podczas której wnioskodawca – H.K. zeznał, że I.K. nie ma kluczy do lokalu, w którym jest zameldowana i nie mieszka w tym lokalu od lipca 2009 r., kiedy to on powymieniał zamki. Taki stan rzeczy potwierdziła podczas tej rozprawy I.K. 2) protokół oględzin spornego lokalu z 4 października 2013 r., podczas których ustalono, że lokal ten jest niezamieszkany i zdewastowany. Potwierdzają to również pisma z 24 listopada 2010 r., 21 kwietnia 2011 r. i 8 sierpnia 2011 r. kierowane przez I.K. do Urzędu Gminy w Cisku. Zdaniem Wojewody Opolskiego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wykazuje, że opuszczenia lokalu w [...] przy ul. [...] przez I. K. nie można uznać za dobrowolne. Z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że I.K. opuściła miejsce pobytu stałego, jednakże opuszczenie to nie było dobrowolne. Nie mogąc wyegzekwować eksmisji I.K. z lokalu w [...] przy ul. [...], orzeczonej w wyroku SR w Kędzierzynie-Koźlu z 30 stycznia 1992 r. H. K. uniemożliwił jej w dniu 7 sierpnia 2013 r. wejście do tej nieruchomości, poprzez zamknięcie furtki za pomocą śrub i wymianę zamków. Powyższe oznacza, że wykonał wyrok eksmisji swojej siostry I. K. z pominięciem instytucji do tego uprawnionej. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie chodzi nie tylko o to, czy doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego przez I. K., ale czy opuszczenie można uznać za dobrowolne i trwałe. Nie można instytucją wymeldowania sankcjonować działań związanych z samowolnym usunięciem osoby z lokalu nawet w przypadku orzeczenia wyroku eksmisji. Wojewoda Opolski podał również, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być też następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, że I. K. w sposób trwały i definitywny opuściła miejsce pobytu stałego. Cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ukazuje trwający od wielu lat konflikt H. K. i I. K., każda ze stron konsekwentnie domaga się praw do nieruchomości w [...] przy ul. [...]. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że powództwo I. K. w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania, zostało wyrokiem SR w Kędzierzynie - Koźlu z 13 listopada 2012 r., sygn. akt [...] oddalone jedynie ze względu na upływ rocznego terminu do wniesienia pozwu. Organ odwoławczy dodał, że wydanie decyzji o odmowie wymeldowania I. K. nie ma nic wspólnego z ingerowaniem w prawo własności do nieruchomości w [...] przy ul. [...]. Decyzja ta jest jedynie konsekwencją faktu, że opuszczenie przez I. K tej nieruchomości nie można uznać za dobrowolne ani w pełni trwałe. Rozstrzygnięcie sporu dotyczącego stanu właścicielskiego spornej nieruchomości (pomiędzy H. K. i I. K.) należy natomiast do kompetencji sądu powszechnego. Na powyższą decyzję skargę do WSA w Opolu wniósł H. K., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata A. K., domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia: a). art. 75 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z uzasadnienia wyroku SR w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt [...] w części dotyczącej ustalonego przez ten sąd stanu faktycznego, b) art. 77 § 1 K.p.a. przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, w szczególności wyrokach SR w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt [...] i z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt [...], c) art. 80 K.p.a. przez danie wiarygodności zeznaniom uczestniczki postępowania I.K. w sytuacji, gdy wszystkie pozostałe dowody w sprawie, w tym oględziny, wyroki Sądu Rejonowego i zeznania wnioskodawcy są sprzeczne z twierdzeniami I.K. W uzasadnieniu skargi skarżący nie godził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, o braku trwałości i dobrowolności opuszczenia przez I. K. miejsca zamieszkania, argumentując, że dowody zgromadzone w aktach sprawy nie potwierdzają jednoznacznie tego stanowiska. Podkreślił, że jego siostra nie posiada żadnego tytułu prawnego do zamieszkiwania w tych pomieszczeniach, bowiem dom stanowi wyłącznie własność jego, a kwestia ta wynika bezpośrednio z wyroków SR w Kędzierzynie- Koźlu. Ponadto orzeczeniami tego samego Sądu Rejonowego stwierdzono, że gospodarstwo rolne stanowiło odrębny majątek ojca, a w konsekwencji rozporządzenie matki nie obejmuje tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Pismem procesowym z dnia 9 czerwca 2014 r. pełnomocnik I.K. wnosił o oddalenie skargi, dodatkowo uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Na rozprawie sądowej w dniu 10 czerwca 2014 r. ujawniono akta sprawy [...] i [...] SR w Kędzierzynie- Koźlu oraz odczytano pismo SR w Kędzierzynie- Koźlu z 30 kwietnia 2014 r., co do braku akt [...] zniszczonych przez powódź. Pełnomocnik uczestniczki postępowania oświadczył, iż akta sprawy [...], wbrew temu co napisał SR w Kędzierzynie- Koźlu, były załączone do akt [...], gdyż je przeglądał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie ocenie Sądu podlegała decyzja Wojewody Opolskiego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy, stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tej regulacji, badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, przy czym – w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969). Wskazać należy także, że w myśl art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od wystąpienia których uzależnione zostało uznanie pobytu za stały w ściśle określonym miejscu. Wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy pozwala na przyjęcie, że sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka itp.), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, opubl. LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, opubl. ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel, w jakim to miejsce, na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, opubl. LEX nr 80643). Za opuszczenie dobrowolne przyjmuje się bowiem także sytuację, gdy strona opuszcza miejsce zameldowania na skutek konfliktu rodzinnego i nie podejmuje niezwłocznie działań mających na celu powrót do dotychczasowego mieszkania. Godzi się na opuszczenie miejsca zameldowania, by uniknąć konfliktów w przyszłości, nie podejmując przy tym żadnych kroków zmierzających do powrotu do spornego lokalu. Uwzględniając wymienione stwierdzenia istota kontrolowanej sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy I.K. została usunięta wbrew swoje woli z lokalu przy ul. [...] w [...] i we właściwym czasie podjęła kroki prawne w celu powrotu do lokalu. Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne organu odwoławczego nie opierają się wyłącznie na twierdzeniach uczestniczki I.K., lecz także na innych dowodach. W uzasadnieniu Wojewoda powołał się bowiem także na zeznania skarżącego H.K. i jego żony B. oraz J. K. a także na obszerny materiał dowodowy w sprawach cywilnych zgromadzonym w aktach sprawy. Dokonując analizy materiału dowodowego wyeksponował potwierdzane przez świadków okoliczności: opuszczenia przez I. K. miejsca dotychczasowego zamieszkania w dniu 7 sierpnia 2009 r. i dokonania przez H. K. wymiany zamków w drzwiach i zamknięcia furtki w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] podczas nieobecność jego siostry w tym lokalu. Zdaniem Sądu, opierając się na treści zeznań świadków, a także na dowodach z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, organ nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów wywiódł, że pomiędzy stronami postępowania istnieje konflikt, który od 1988 r.- tj. od dnia przekazania przez rodziców- J. i H. K. własności gospodarstwa rolnego na rzecz ich syna H. K. i jego żony B. K. - stopniowo narastał. Z akt sprawy wynika bowiem, iż już w roku 1992 H. K. wystąpił do SR w Kędzierzynie-Koźlu z powództwem o eksmisję z lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] rodzeństwa – I. K. i J. K. i matki – H. K. (wyrok eksmisyjny z dnia 30 stycznia 1992 r., sygn. akt [...]). Następnie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 1999 r., sygn. akt [...] SR w Kędzierzynie-Koźlu, rozpoznając powództwo H. K., rozwiązał umowę przekazania gospodarstwa rolnego w części dotyczącej udziału H. K. w tej nieruchomość rolnej. Dalej wnioskiem z dnia 1 grudnia 2008 r. H. K. wystąpił do Komornika o wszczęcie egzekucji na podstawie wyroku z dnia 30 stycznia 1992 r., sygn. akt [...], który organ ten zwrócił wobec nieuiszczenia przez skarżącego opłaty od wniosku w wysokości 8.000 zł. Po bezskutecznych próbach wykonania eksmisji H. i B. K. pisemnie wyzwali I. K. do opuszczenia lokalu (pismo z dnia 18 marca 2009 r.) wyznaczając ostateczny termin na opuszczenie lokalu na 1 kwietnia 2009 r., a po nieskutecznym upływie tego terminu w dniu 7 sierpnia 2009 r. H. K., podczas nieobecność I. K. związanej z wyjściem do pracy, wymienił zamki w drzwiach i zamknął furtkę. Uniemożliwił w ten sposób, powrót siostrze I. do jej dotychczasowego miejsca zamieszkania. Przedstawiony powyżej chronologiczny ciąg następujących po sobie zdarzeń świadczy o tym, że skarżący H. K. od 1992 r. podejmował szereg prób mających na celu usunięcie z nieruchomości położonej w [...] ul. [...], I. K., a po bezskutecznej eksmisji, z pominięciem instytucji do tego uprawnionej "wykonał eksmisję" swojej siostry I. K., która po powrocie z pracy do domu, nie mogła się do niego dostać. Zgodzić należało się z organem odwoławczym, że w okolicznościach niniejszej sprawy opuszczenie przez I. K. miejsca dotychczasowego zamieszkania nie było zatem dobrowolne. Instytucją wymeldowania nie można bowiem sankcjonować działań związanych z samowolnym usunięciem osoby z lokalu, nawet w sytuacji istnienia wobec niej prawomocnego orzeczenia eksmisyjnego. Z akt sprawy wynika również, że w mieszkaniu przy ul. [...] I. K. pozostawiła wszystkie swoje rzeczy osobiste, żywność, środki czystości itp. W obecności Policji, która przybyła na miejsce wskutek zgłoszonej interwencji, I. K., zabrała tylko niezbędne dokumenty. Pozostałe rzeczy pozostały w tym mieszkaniu po dzień dzisiejszy. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zgromadzonych przez organ materiałach dokumentacyjnych min.: w protokole rozprawy administracyjnej z 22 grudnia 2010 r., protokole oględzin lokalu z 4 października 2013 r., dokumentacji fotograficznej dołączonej do tego protokołu. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie naruszając przepisów K.p.a. w zakresie postępowania dowodowego ustalił również, że uczestniczka I.K. skorzystała ze środków prawnych zmierzających do przywrócenia jej posiadania lokalu. Wprawdzie I. K. złożyła pozew o przywrócenie naruszonego posiadania dopiero w dniu 7 stycznia 2011 r., który sąd oddalił uznając, że wniesienie tego powództwa nastąpiło z uchybieniem terminu, tym niemniej w ocenie Sądu, krok ten poprzedziły liczne czynności podejmowane w celu powrotu do lokalu (interwencja z udziałem Policji w dniu 7 sierpnia 2010 r., pismo do Prokuratury Rejonowej z dnia 1 marca 2010 r. o wszczęciu postępowania karnego w związku z zarzutem naruszenia przez H. K. art. 193 K.k. oraz pisma I. K., w których nie godziła się z wymeldowaniem jej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w szczególności pisma z dnia 24 listopada 2010 r., z dnia 21 kwietnia 2011 r., z dnia 8 sierpnia 2011 r. kierowane do Urzędu Gminy w Cisku, a także oświadczenia składane do akt sprawy oraz do spraw prowadzonych przez SR w Kędzierzynie- Koźlu, że nie opuściła miejsca pobytu stałego dobrowolnie). Wskazane powyżej ustalenia skutkowały prawidłowym zastosowaniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy tj. orzeczeniem, iż brak jest podstaw do wymeldowania I.K. Reasumując, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dowodzi, że prawidłowo zaskarżoną decyzją Wojewoda Opolski, po uchyleniu decyzji I instancji orzekł o odmowie wymeldowania I. K. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...]. W świetle powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło