II SA/Op 544/07

WyrokWSA w Opolu2008-03-13

Skład orzekający: Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej, wydane na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, jest zgodne z prawem, jeśli rada gminy nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu, a radna prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządzenie zastępcze Wojewody było legalne, ponieważ radna prowadziła działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, co stanowiło podstawę do wygaśnięcia jej mandatu z mocy prawa zgodnie z art. 190 Ordynacji wyborczej. Ponieważ rada gminy nie podjęła stosownej uchwały, Wojewoda był uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania konstytucyjności przepisów Ordynacji wyborczej.
Stan faktyczny
Rada Gminy poinformowała Wojewodę, że radna jest współwłaścicielem spółki świadczącej usługi medyczne, która prowadzi działalność na działce będącej mieniem gminy. Wojewoda wezwał Radę Gminy do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnej, jednak Rada odmówiła. W związku z tym Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej, powołując się na przepisy Ordynacji wyborczej i ustawy o samorządzie gminnym. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów i ich niezgodność z Konstytucją RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. W odpowiedzi na pismo Wojewody [...] z dnia 13 czerwca 2007 r., o udzielenie informacji dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez radną L. C. – R., pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. Rada Gminy [...] poinformowała, że radna jest współwłaścicielem spółki z o.o. "A" świadczącej usługi medyczne, która prowadzi swoją działalność na działce zabudowanej nr A o pow. 0,0600 ha we W., będącej mieniem należącym do Gminy [...]. Pismem z dnia 12 lipca 2007 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 98 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wezwał Radę Gminy [...] do podjęcia, w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania, uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnej Rady Gminy [...] L. C. – R. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 17 sierpnia 2007 r., Rada Gminy [...] stojąc na stanowisku, iż radna L. C. – R. nadal powinna sprawować swoją funkcję oświadczyła, że nie podjęła i nie podejmie uchwały o wygaśnięciu jej mandatu. W dniu 23 sierpnia 2007 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), przesłał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomienie o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnej Rady Gminy [...] L. C. – R. Wyjaśnił, iż w ustawowym terminie radna nie zaprzestała zarządzać spółką z o.o., prowadzącą działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminnego, a Rada Gminy [...] nie podjęła, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, uchwały stwierdzającej wygaśnięcie jej mandatu. Następnie zarządzeniem zastępczym z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu radnej L. C. – R. Podstawę prawną zarządzenia stanowił art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż niewypełnienie przez radnego, określonego w art. 24 f ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej przed rozpoczęciem wykonywania mandatu radnego, o której mowa w art. 24 f ust. 1 ustawy, w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.). Stosowanie do tego, odnosząc się do ustalonego stanu faktycznego wskazał, że radna Gminy [...] L. C. – R. w chwili składania ślubowania zarządzała wraz z innymi osobami działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia gminnego, tj. spółką z o.o. "A" z siedzibą w B., prowadzącą działalność z wykorzystaniem należącej do Gminy nieruchomości o pow. 0,06 ha, położonej na działce nr A w W. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Wójtem Gminy [...] w dniu 20 grudnia 2004 r. Zarządzanie przez radną wyżej wskazaną działalnością w ocenie Wojewody uznać należało za przesłankę wygaśnięcia jej mandatu w trybie art. 190 ustawy – Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw. Jednocześnie jak wskazał, wydanie zarządzenia zastępczego stało się konieczne i uzasadnione, z uwagi na niepodjęcie przez Radę Gminy [...] w wyznaczonym terminie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Mocą uchwały Rady Gminy z dnia 9 października 2007 r., nr [...], na powyższe zarządzenie zastępcze Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze tej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu strona skarżąca zarzuciła Wojewodzie niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 190 ust. 1 pkt 2a oraz art. 190 ust. 5 i 6 ustawy – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, które jak wskazała, według jej stanowiska naruszają art. 2, art. 4, art. 31 ust. 3 oraz art. 62 Konstytucji RP i tym samym niezastosowanie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 2, art. 4, art. 31 ust. 3 i art. 62 Konstytucji RP. Podniosła, iż jakkolwiek bezsporny jest stan faktyczny sprawy przytoczony w zaskarżonym zarządzeniu oraz treść powołanych w nim przepisów, zastosowane przepisy są sprzeczne z Konstytucją RP i nie powinny stanowić podstawy rozstrzygnięć organu administracji. Powołując przepisy art. 190 ust. 1 pkt 2 a i art. 190 ust. 5 i 6 Ordynacji, Gmina wskazała, iż regulację tę cechuje rygoryzm nieproporcjonalnie surowej sankcji, prowadzącej do zniweczenia wyników wyborów i tym samym naruszenia czynnego i biernego prawa wyborczego, czyli art. 62 Konstytucji RP, a przez to także zasady zwierzchniej władzy narodu (art. 4 Konstytucji RP). Wyniki przeprowadzonych wyborów ulegają tu bowiem przekreśleniu, przez co zanegowana zostaje zasada trwałości mandatu pochodzącego z bezpośrednich wyborów. Jednocześnie narusza to w opinii skarżącej zasadę proporcjonalności, wypływającą z art. 2 i przede wszystkim art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jak wskazała Gmina, z zasadą tą związane jest kryterium konieczności ograniczenia wolności i praw, czyli obowiązek ustawodawcy wyboru najmniej uciążliwego środka, prowadzącego do założonego celu. Utrata mandatu jest środkiem bezpośrednio uderzającym w radnego i tym samym ogranicza możliwość korzystania przez niego z biernego prawa wyborczego. Ponadto uderza ona w wyborców, którzy w ten sposób tracą swojego mandatariusza. Wskazując, iż wybór L. C. – R. do Rady Gminy nie wpłynął w żaden sposób na kształt i sposób prowadzenia działalności, którą radna zarządza, strona skarżąca stwierdziła, iż w przypadku prowadzenia działalności na mieniu komunalnym "reakcja ustawodawcy jest zbyt gwałtowna". Jednocześnie powołując się na zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2) podniosła, iż "sąd administracyjny winien powstrzymać się od stosowania normy sprzecznej z ustawą zasadniczą". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej wskazał, iż podjęte działania nadzorcze stanowiły wykonanie przewidzianych przez ustawodawcę w art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym obowiązków, w przypadku bezczynności organu gminy. Bezzasadne jest zatem twierdzenie skargi o niewłaściwym zastosowaniu przepisów art. 190 ust. 1 pkt 2 a oraz art. 190 ust. 5 i 6 Ordynacji, tym bardziej, że strona skarżąca przyznała, iż treść przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia przepisów nie jest sporna. Dalej Wojewoda stwierdził, iż bez wpływu na ocenę legalności działania polegającego na wydaniu zarządzenia zastępczego pozostaje przekonanie strony skarżącej o niezgodności powołanych przepisów z Konstytucją RP. Jak wyjaśnił, przepisy te należą do przepisów powszechnie obowiązujących niezakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny. Stanowią tym samym element obowiązującego porządku prawnego, a adresaci norm w nich zawartych nie mogą skutecznie odmówić nakazanego zachowania się. Jednocześnie, określona w art. 8 ust. 2 Konstytucji zasada bezpośredniości stosowania ustawy zasadniczej nie może być podstawą odmowy zastosowania obowiązujących przepisów ustawowych. Bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza bowiem kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone wyłącznie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Przepisy ustawy uznać należy zatem za wiążące dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązywania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 i art. 31 Konstytucji oraz wypływającej z nich zasady proporcjonalności Wojewoda powołał wyrok TK z dnia 13 lipca 2004 r., sygn. akt K 20/03 (OTK-A 2004/7/63). Wskazując na jego uzasadnienie podał, że w ocenie Trybunału wprowadzenie sankcji w postaci wygaśnięcia mandatu w razie zaniechania przez radnego obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności, o której mowa w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania " nie tylko nie narusza art. 22 Konstytucji, ale wręcz – z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy - stanowiło niezbędny zabieg legislacyjny". Jednocześnie jak zaznaczył Trybunał dokonał także oceny ograniczeń z art. 24 f przez pryzmat art. 31 ust. 3 Konstytucji. Na mocy zarządzenia wydanego podczas rozprawy, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, w dniu 15 stycznia 2008 r., L. C. – R., pouczona została o możliwości złożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, oświadczenia na podstawie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. zgłoszeniu udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Pismo z pouczeniem doręczone zostało L. C. – R. w dniu 21 stycznia 2008 r. Do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosiła ona jednak swego uczestnictwa w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania. Ponadto, stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Legalność aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek terytorialnego badana jest zatem tak pod względem formalnym, jak i materialnoprawnym. Przeprowadzona przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia zastępczego Wojewody wykazała, że odpowiada ono przepisom prawa. Wydane bowiem zostało w granicach ustawowego upoważnienia przy jednoczesnym zachowaniu warunków formalnych trybu określonego w art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Ponadto uznać należało, iż w odniesieniu do radnej Rady Gminy [...], L. C. – R., zaistniały materialne przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego, uprawniające właściwy organ do stwierdzenia jego wygaśnięcia. Merytoryczne rozważania w zakresie dokonanej oceny rozpocząć należy od wskazania, iż w myśl art. 190 ust. 1 pkt 2 a i ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.) – zwana dalej Ordynacją, wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa na skutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności, jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał tę funkcję lub prowadził tę działalność i nie zaprzestał jej prowadzenia w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Ustawowy zakaz, o którym mowa w art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji, w zakresie działalności prowadzonej przez radnego gminy, ustala art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Przepis ten wprowadza generalny zakaz używania mienia komunalnego gminy w prowadzonej, czy też zarządzanej, bądź reprezentowanej przez radnego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny do wykorzystywania mienia gminy. Jednocześnie użyte przez ustawodawcę sformułowanie "z wykorzystaniem" odnosić należy do wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to czy owo wykorzystywanie ma podstawę prawną, czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe oraz odpłatne bądź też nie. Celem regulacji art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest bowiem przeciwdziałanie sytuacjom, które mogą stwarzać pokusę nadużywania zajmowanego stanowiska do realizacji prywatnych interesów radnego oraz sytuacjom mogącym rodzić wątpliwość co do jego bezstronności i reprezentowania interesu publicznego. Sankcję za naruszenie zakazu określonego w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zawiera art. 24 f ust. 1a tej ustawy, zgodnie z którym realizowanie gospodarczej aktywności określonej w art. 24 f ust. 1 przed rozpoczęciem wykonywania mandatu radnego i niezaprzestanie jej prowadzenia w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania stanowi podstawę stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 Ordynacji. Zauważyć przyjdzie, iż przepis art. 190 Ordynacji określa ogólną sankcję za naruszenie ustawowego zakazu, o którym mowa w art. 190 ust 1 pkt 2 a Ordynacji, tj. łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonej przez ustawodawcę funkcji lub działalności. Stosownie do jego treści, w zw. z art. 24 f ust. 1 i 1a ustawy o samorządzie gminnym, skutkiem niewykonania obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminnego, zaprzestania zarządzania taką działalności, czy też bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w jej prowadzeniu, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania, jest wygaśnięcie mandatu radnego z mocy prawa. Bez znaczenia przy tym dla utraty mandatu pozostaje okoliczność, iż radny zaprzestaje prowadzenia działalności określonej art. 24 f ust 1 ustawy o samorządzie gminnym po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Określony przez ustawodawcę termin ma bowiem charakter materialny, zaś uchwała rady gminy o której mowa w art. 190 ust. 6 Ordynacji, stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego stanowi jedynie formalne potwierdzenie wygaśnięcia mandatu. Uznać ją tym samym można za akt o charakterze deklaratoryjnym. Wynika to z użycia w powołanym przepisie sformułowania "stwierdza", co oznacza, że jakiś fakt już zaistniał, a uchwała stanowi jedynie jego potwierdzenie. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, iż radna L. C. – R. przed rozpoczęciem wykonywania mandatu radnego, jak i po jego objęciu, pełniła funkcję zastępcy prezesa zarządu spółki z o.o. "A" świadczącej usługi medyczne, która to spółka prowadzi działalność z wykorzystaniem mienia gminnego w postaci nieruchomości położonej na działce nr A we W. stanowiącej własność gminy [...]. Tytuł prawny do korzystania z tej nieruchomości stanowi umowa dzierżawy zawarta przez tę spółkę z Wójtem Gminy [...] w dniu 20 grudnia 2004 r. Stosownie do art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, formę aktywności gospodarczej radnej, w postaci pełnienia funkcji członka władz zarządzających wskazanej spółki, uznać zatem należało za formę aktywności, o której mowa w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym tj. zarządzanie działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia gminnego. Jednocześnie, skoro w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania radna nie wykonała obowiązku określonego w art. 190 ust. 5 Ordynacji w zw. z art. 24 f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym, tj. nie zaprzestała pełnienia wskazanej funkcji, przyjąć należało, iż zaistniała przesłanka wygaśnięcia jej mandatu, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 2 a Ordynacji. Wobec zaistniałych okoliczności faktycznych, w myśl art. 190 ust. 6 Ordynacji, Rada Gminy [...] obowiązana była zatem do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnej L. C. – R. Skoro jednak uchwala w tym przedmiocie nie została podjęta, wobec niewykonania przez radę gminy obowiązku z art. 190 ust. 6 Ordynacji, jako prawidłowe i mieszczące się w granicach upoważnienia ustawowego uznać w niniejszej sprawie należało wydanie przez Wojewodę zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcia mandatu radnego, w trybie art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 98 a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w przypadku gdy właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 Ordynacji, o której mowa w art. 24b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie zaś bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, w myśl art. 98 a ust 2 ustawy o samorządzie gminnym wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu stwierdzić należało, iż przy wydaniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego nie doszło do jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie zaistniały bowiem przesłanki materialnoprawne do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Rada Gminy nie podjęła stosowanej uchwały ani z własnej inicjatywy, ani też na wezwanie Wojewody, a zarządzenie wydane zostało z zachowaniem trybu określonego w art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym. Odnosząc się do zarzutów skargi, nie można przy tym zarzucić organowi wydania zarządzenia z naruszeniem zasad konstytucyjnych. Zauważyć trzeba, iż w myśl art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej obowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie zaś z obowiązującym porządkiem prawnym, na mocy powołanych powyżej przepisów, Wojewoda upoważniony został do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego, w przypadku wygaśnięcia tego mandatu z mocy prawa i niezrealizowania przez radę gminy obowiązku określonego w art. 190 ust. 6 Ordynacji. Wyrażona w art. 8 Konstytucji RP zasada bezpośredniego stosowania jej przepisów, nie może być natomiast rozumiana jako samodzielna podstawa dokonywania przez każdy organ, stosujący prawo, oceny zgodności z ustawą zasadniczą przepisów powszechnie obowiązujących i odmowy ich stosowania, jeżeli uzna je za stojące w kolizji z Konstytucją. Jak słusznie dostrzegł Wojewoda, w myśl art. 188 Konstytucji, kontrola konstytucyjności przepisów prawa zastrzeżona została do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Dopóki zaś przepis prawa obowiązuje i nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, wiąże on organy administracji i podlega stosowaniu. Jednocześnie wskazać trzeba, iż także Sąd nie może odmówić zastosowania obowiązującego przepisu ustawy, uznając go za niezgodny z Konstytucją. Jeżeli bowiem Sąd ma przekonanie co do niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją lub ma wątpliwości w tym względzie, to - na podstawie art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym - ma obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym. Dopiero stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją otwiera możliwość niezastosowania przez sąd tego przepisu (por. wyrok SN z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt III CK 536/2002, System Informacji Prawnej LEX nr 172784). W odniesieniu do przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie skład orzekający nie podziela przekonania strony skarżącej o niekonstytucyjności przepisów art. 190 ust. 1 pkt 2 a, ust. 5 i ust. 6 Ordynacji. Dlatego też, nie zaistniały zdaniem Sądu podstawy przedstawienia w tym zakresie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnego. Na marginesie, nie rozstrzygając o konstytucyjności powyższych przepisów, zaznaczyć przyjdzie, iż stosownie do art. 24 f ust. 1 i 1a ustawy o samorządzie gminnym, ograniczenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych ustanowione zostało w przepisach rangi ustawowej. Uzasadnia je przy tym zapobieganie nadużyciom mandatu radnego do osiągania osobistych korzyści. Dodatkowo zauważyć również należy, iż realizacja obowiązku zaprzestania, w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania, prowadzenia określonej przez ustawodawcę działalności, stanowi wymóg konieczny do sprawowania mandaty radnego po tym terminie, a nie do jego uzyskania. Pomimo zakazu określonego w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, prowadzenie wymienionej w tym przepisie działalności, bądź sprawowanie określonej w nim funkcji, nie stanowi bowiem przesłanki wyłączającej bierne prawo wyborcze kandydata na radnego oraz czynne prawa wyborców, lecz stanowi przesłankę wygaśnięcia uzyskanego w wyniku wyborów mandatu, po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia przez radnego ślubowania. Pomimo zatem prowadzenia działalności, lub sprawowania funkcji wskazanej w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, kandydatowi spełniającemu ustawowe warunki przysługuje bierne prawo wyborcze i może mu zostać powierzony mandat radnego. Aby jednak po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania mandat ten nie wygasł musi on zaprzestać prowadzenia działalności, bądź sprawowania funkcji określonej w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Na zakończenie, w zakresie oceny legalności zaskarżonego zarządzenia zastępczego koniecznym jest wskazać, iż organ nadzoru stwierdzając wygaśnięcie mandatu radnego błędnie w wydanym akcie powołał się na przepis art. 24 f ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Obowiązek zaprzestania aktywności gospodarczej określonej w art. 24 f ust. 1 w terminie 3 miesięcy od dnia ślubowania oraz sankcja za jego niezrealizowanie, uregulowana bowiem została w art. 24 f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym. Skoro jednak organ powołując w swym akcie treść art. 24 f ust. 1 a tej ustawy, oparł swoje rozstrzygnięcie na jego regulacji, w zaistniałym stanie faktycznym uznać należało, iż błędne oznaczenie jednostki redakcyjnej zawierającej regulację stosowaną w niniejszej sprawie, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzenia, iż zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało zgodnie z przepisami prawa, Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a., postanowił wniesioną skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło