II SA/Op 557/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: odrzucić skargę. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...], Nr [...], Wojewoda Opolski stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w B. – J. P. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał przepis art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, powołując się jednocześnie na bezskuteczny upływ terminu 30 dni od wezwania Rady Miejskiej w B. do podjęcia odpowiedniej uchwały, jak również na fakt powiadomienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (tekst jedn. Dz. U z 2003 r., Nr 159, poz. 1547 ze zm.) nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego – przesłanka ta stanowi w oparciu o przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji podstawę wygaśnięcia mandatu. Dalej Wojewoda wskazał, że wobec radnego J. P. zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, który uprawomocnił się w dniu 13 sierpnia 2007 r. Następnie wyjaśnił, że do wygaśnięcia mandatu potrzebne jest podjęcie, w terminie 3 miesięcy od zaistnienia przyczyny, stosownej uchwały przez radę miejską. Zaznaczył, iż wzywał Radę Miejską w B. do podjęcia wskazanej uchwały, jednakże 3-miesięczny termin upłynął bezskutecznie, gdyż projekt uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego był umieszczony w porządku obrad sesji Rady Miejskiej z dnia 23 czerwca 2008 r., jednak uchwała nie została podjęta. Zarządzenie zastępcze wraz z pouczeniem o prawie jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - za pośrednictwem Wojewody Opolskiego - w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania, zostało doręczone J. P. w dniu 26 sierpnia 2008 r., o czym świadczy stosowna adnotacja na kserokopii pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującej się w aktach sprawy (k. 20 akt sąd.) W dniu 26 września 2008 r. (data oddania przesyłki w polskim urzędzie pocztowym) J. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu za pośrednictwem Wojewody Opolskiego skargę na wskazane powyżej zarządzenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, a razie nieuwzględnienia tego wniosku, o oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Od razu podnieść trzeba, iż w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Odrzucenie skargi następuje postanowieniem, które może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3). Zważywszy na rodzaj aktu stanowiącego przedmiot skargi, odnotowania wymaga okoliczność, że na podstawie przepisu art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) wojewoda posiada upoważnienie do wydawania zarządzenia zastępczego w wypadku bezczynności rady gminy, zobowiązanej do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Zarządzenie to stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego i ma na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania odpowiedniego organu samorządowego. Jeżeli chodzi o legitymację do zaskarżenia zarządzenia zastępczego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podać należy, iż stosownie do treści art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym przysługuje ona gminie oraz związkowi międzygminnemu, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały przez nie naruszone w terminie 30 dni od dnia doręczenia. Odnośnie możliwości zaskarżenia zarządzenia zastępczego przez samego radnego, którego zarządzenie to dotyczy, zaznaczyć przyjdzie, że kwestia ta stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego na skutek rozpoznania pytania prawnego o zgodność art. 98 a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok TK z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt P 19/04, OTK-A 2007 nr 7, poz. 78). W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, iż przepis art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, w zakresie, w jakim uniemożliwia radnemu zaskarżenie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał wyraźnie wskazał, iż stwierdzenie niekonstytucyjności w tym zakresie ma znaczenie dla ustalenia legitymacji procesowej radnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż J. P. przysługiwała legitymacja do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu. Dopiero poczynienie powyższych uwag umożliwiało przejście do następnego etapu badania wniesionej skargi zmierzającego do dokonania oceny, czy skargę złożono skutecznie. W związku z tym wskazać przyjdzie, że podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest wniesienie jej w ustawowym terminie. W myśl art. 53 § 1 P.p.s.a., a także art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ostatnio powołany przepis, określając termin do wniesienia skargi, formułuje początek jego biegu w przypadku doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia (m.in. zarządzenia zastępczego) w sprawie. Początkową datą wskazanego terminu będzie - zgodnie z art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 83 § 1 P.p.s.a. - dzień następny po dniu, w którym stronie zostało doręczone rozstrzygnięcie podlegające zaskarżeniu. Podkreślić jeszcze przyjdzie, iż termin do wniesienia skargi jest terminem prekluzyjnym, którego dochowanie sąd ocenia z urzędu. Oceniając skargę J. P. w tym aspekcie wskazać należy, zarządzenie zastępcze doręczone zostało skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2008 r., przypadający na dzień tygodnia wtorek, zatem trzydziestodniowy termin do złożenia skargi - liczony kalendarzowo - rozpoczął bieg w dniu 27 sierpnia 2008 r. i upłynął z dniem 25 września 2008 r., przypadający na dzień tygodnia czwartek. Tymczasem skarżący wniósł skargę, nadając przesyłkę w polskim urzędzie pocztowym, w dniu 26 września 2008r., a zatem uchybił ustawowemu terminowi do jej wniesienia, co powoduje bezskuteczność skargi. Zauważyć przy tym trzeba, że w kwestionowanym zarządzeniu zastępczym zamieszczone zostało prawidłowe pouczenie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a także o sposobie i terminie jej wniesienia. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skoro skarga J. P. - jak wykazano wcześniej - została wniesiona z uchybieniem ustawowo określonego, trzydziestodniowego terminu, należało ją odrzucić, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.