II SA/Op 56/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. W., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez jej ojca i pełnomocnika – W. W., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 września 2012 r., nr [...]. W skardze zawarty został wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 4 lutego 2013 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to, zostało doręczone W. W. w dniu 11 lutego 2013 r., o czym świadczy adnotacja i podpis ww. na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pełnomocnik skarżącej zastosował się do wezwania i złożył za pośrednictwem poczty, w dniu 18 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego), wypełniony formularz wniosku, w którym zwrócił się o ustanowienie skarżącej adwokata z urzędu oraz zwolnienie jej od kosztów sądowych. Żądanie uzasadnił okolicznością, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą dwójkę dzieci, która nie pobiera żadnych świadczeń. W dalszej części wniosku podał, że skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe z dwójką niepełnoletnich dzieci (4 i 8 lat), które pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Rodzina utrzymuje się z dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącej, w wysokości 1.500 zł miesięcznie i posiada zadłużenia w banku. Wezwaniem z dnia 22 lutego 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one doręczone W. W. w dniu 4 marca 2013 r., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-22 akt). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłane zostały jednakże żądane dokumenty. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Zgodnie jednakże z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma z mocy ustawy obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem A. W., na podstawie ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą świadczeń rodzinnych, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Stąd uwzględniając przyjętą linię orzeczniczą (np. postanowienie referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Op 512/11 i z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Op 539/11 – obydwa orzeczenia dostępne na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl), referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zważyć przeto należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona winna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej A. W. Wątpliwości pojawiły się zwłaszcza w zakresie wysokości i rodzaju uzyskiwanych przez skarżącą dochodów; w kwestii wysokości wydatków, jakie ponosi na bieżące utrzymanie mieszkania, siebie oraz dzieci i czy uzyskiwany dochód wystarcza na ich pokrycie; a także rodzaju, wysokości i źródeł pokrycia zadłużenia w banku. Wobec tego, działający w jej imieniu W. W., został zobowiązany do przedłożenia: specyfikacji kosztów utrzymania mieszkania skarżącej; przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych, z okresu ostatnich 2 miesięcy; deklaracji podatkowej skarżącej za rok 2011 r. lub 2012 r., bądź zaświadczenia od pracodawcy o wysokości jej aktualnych zarobków; dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanych alimentów; dowodu na potwierdzenie nieściągalności alimentów oraz wskazania czy w utrzymaniu wnioskodawczyni partycypują osoby trzecie z uwzględnieniem rodzaju świadczonej pomocy oraz jej wysokości, w przypadku pomocy finansowej; wskazania wysokości "zadłużenia w banku", o jakim mowa w formularzu wniosku oraz celu, na jaki kredyt został zaciągnięty. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącej. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej, co orzekł jak w sentencji.