II SA/Op 575/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 4 sierpnia 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) M. M. reprezentowany, jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona, przez kuratora J. M., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego kolegium odwoławczego w Opolu z dnia 23 maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 61/14, referendarz sądowy ustanowił skarżącemu radcę prawnego, wyjaśniając, że złożony wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Pismem z dnia 9 września 2014 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11 września 2014 r., co potwierdza data prezentaty (k. 28 akt sąd.), Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu dla skarżącego w osobie radcy prawnego A. C. W dniu 16 października 2014 r. (data stempla pocztowego), pełnomocnik M. M. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję z dnia 23 maja 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie dowiedział się w dniu 10 września 2014 r. Wówczas chciał w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu zapoznać się z aktami sprawy, ale te zostały przesłane do organu wykonawczego, to jest Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie, skoro pełnomocnik nie wniósł skargi w terminie 30 dni od daty dowiedzenia się o ustanowieniu go pełnomocnikiem, a w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi – o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu, jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że kurator skarżącego zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 4 sierpnia 2014 r., czyniąc to zatem niezwłocznie po otrzymaniu decyzji w dniu 1 sierpnia 2014 r. Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazał, że w dniu 10 września 2014 r. dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji, a w dniu 16 października 2014 r. złożył wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Rozpoznając wniosek Sąd zważył, że pełnomocnik M. M. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 16 października 2014 r., uzasadnił tym, że wcześniej nie było to możliwe ze względu na konieczność zapoznania się z aktami i dokumentami do sprawy, a dostęp do nich okazał się utrudniony z uwagi na przesłani ich do organu I instancji. Należy mieć na uwadze, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Ustanowienie pełnomocnika nastąpiło zatem przed wniesieniem skargi, w związku z czym w dacie ustanowienia pełnomocnika Sąd nie był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy, której miała dotyczyć skarga, gdyż znajdowały się one w dyspozycji organów pierwszej i drugiej instancji. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Takie stanowisko jest zbieżne z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a., jak to wywiodło Kolegium w odpowiedzi na skargę, oznaczałoby, iż termin do dokonania przez adwokata ustanowionego z urzędu czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu), powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W sytuacji ustanowienia adwokata w trybie art. 244 P.p.s.a., zasadne jest zatem uznanie za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a), dnia, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 198/06, LEX nr 1417337). W kwestii wniesienia w rozpoznawanej sprawie skargi i wniosku w dniu 16 października 2014 r., przyjdzie odnotować, że pełnomocnik wskazał także, iż dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji w dniu 10 września 2014 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni, upływał w dniu 10 października 2014 r. W świetle powiedzianego już wyżej, dzień 10 października 2014 r. jest to dzień, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12, LEX nr 1136780). Oznacza to, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upłynął najpóźniej w dniu 17 października 2014 r. Wobec tego wniesienie wniosku wraz ze skargą, poprzez nadanie ich w dniu 16 października 2014 r., nastąpiło z zachowaniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Opierając się zatem o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest też zachowanie się samej strony, która niezwłocznie, to jest trzy dni po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że uprawdopodobnione zostało, iż zarówno po stronie skarżącej, jak i jej pełnomocnika, brak było winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zachowany został jednocześnie wymóg formalny wynikający z art. 87 § 1 i § 4 P.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.