II SA/Op 594/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi Z. K. na Dyrektora Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Z. K. zwrócił się pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r. do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu o wydanie, m.in. kserokopii dokumentów po zmarłej E. M. i uznanie za bezprawne przekazanie rzeczy stanowiącej własność ww., osobie obcej i niespokrewnionej. Pismem z dnia 26 października 2017 r., Dyrektor Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu odmówił Z. K. udostępnienia żądanych dokumentów, informując jednocześnie, że zostaną one udostępnione na żądanie sądu prowadzącego postępowanie spadkowe po zmarłej. Następnie, Z. K. złożył bezpośrednio w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 15 listopada 2017 r., pismo nazwane: "pozew", co potwierdza prezentata tut. Sądu złożona na przedmiotowym piśmie. Z. K. powtórzył w nim żądanie wydania kserokopii dokumentów po zmarłej E. M., uznania za bezprawne przekazanie rzeczy stanowiącej własność ww. - osobie obcej i niespokrewnionej, a także ustanowienia pełnomocnika i pokrycia kosztów postępowania sądowego przez Dyrektora Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010, s. 573), w tym również wówczas, gdy rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. B.Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w której przedmiotem postępowania sądowego Z. K. uczynił żądanie wydania kserokopii dokumentów po zmarłej E. M. i uznania za bezprawne przekazanie rzeczy stanowiącej własność ww., osobie obcej i niespokrewnionej. Wskazane żądanie dotyczy zatem w istocie kwestii należących do kategorii spraw spadkowych i majątkowych, do rozpoznania których powołane są sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. Przedstawione kwestie związane są z postępowaniem spadkowym, które obejmuje sprawy z zakresu prawa spadkowego, rozpoznawane w trybie postępowania nieprocesowego, wymienione w dziale IV ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 z późn. zm.) – zwanej dalej: "K.p.c.". Pozostałe sprawy spadkowe - w myśl zasady wymienionej w art. 13 § 1 - sąd rozpoznaje w procesie. Postępowanie spadkowe należy, jak stanowi art. 627 K.p.c., do zakresu działalności sądów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 628 K.p.c. do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). Oczywistym jest, że kodeks postępowania cywilnego reguluje postępowanie sądowe przed sądami powszechnymi. Tym samym właściwym w sprawie żądania Z. K. nie jest sąd administracyjny. W świetle przedstawionych okoliczności i rozważań prawnych należało uznać, że żądanie skargi Z. K. nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzić zatem trzeba, że w sytuacji gdy przedmiotem skargi strona czyni akt, bądź czynność niepodlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego - tak jak w niniejszej sprawie - skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższych względów uznać należało wniesioną do sądu administracyjnego przez skarżącą skargę za oczywiście bezzasadną. Odmowa udzielenia stronie prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. jest zatem zgodna z prawem (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 559/08, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, na mocy art. 247 P.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.