II SA/Op 596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 596/21 o odrzuceniu sprzeciwu J. D. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany użytkowania obiektu postanawia 1) uwzględnić zażalenie J. D. i uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 596/21, 2) zwrócić skarżącemu J. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia. J. D. (dalej zwany jako: "skarżący") wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...], wydanej na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) - zwanej dalej "K.p.a." Na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II WSA w Opolu z dnia 30 grudnia 2021 r., wezwano skarżącego pod rygorem odrzucenia sprzeciwu, do uiszczenia wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało przesłane na adres skarżącego podany w sprzeciwie i pod tym adresem doręczone upoważnionemu pracownikowi skarżącego J. T., w dniu 7 stycznia 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia przesyłki pocztowej (por.: k-27 akt sądowych). Z wyciągu bankowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący uiścił wpis od sprzeciwu w wysokości 500 zł, w dniu 20 stycznia 2022 r. (por. k-30 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę (punkt 1 sentencji postanowienia) oraz zwrócił skarżącemu kwotę 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od sprzeciwu (punkt 2 sentencji postanowienia). Odpis postanowienia został doręczony stronom, a skarżącemu w dniu 3 lutego 2022 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, k-43 akt). Odrzucając sprzeciw Sąd uznał, że pomimo skutecznego wezwania do uiszczenia wpisu od sprzeciwu, skarżący tego wpisu w wyznaczonym terminie nie uiścił. Sąd podniósł, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu zostało doręczone skarżącemu na adres wskazany w sprzeciwie - w dniu 7 stycznia 2022 r., do rąk jego upoważnionego pracownika. Wezwanie zostało doręczone zatem w tzw. trybie zastępczym, wynikającym z art. 72 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, pismo można doręczyć osobie upoważnionej do odbioru pism. Zdaniem Sądu, skoro doręczenie dokonane w dniu 7 stycznia 2022 r. należało uznać za skuteczne, to siedmiodniowy termin do dokonania żądanej czynności rozpoczął bieg w dniu 8 stycznia 2022 r. i upłynął z dniem 14 stycznia 2022 r. Pomimo upływu terminu, wpis od sprzeciwu nie został jednak uiszczony. Nie godząc się z zapadłym rozstrzygnięciem Sądu, skarżący działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika - pismem z dnia 10 lutego 2022 r., złożył zażalenie na postanowienie z dnia 27 stycznia 2022 r. Zażalenie zostało wniesione przesyłką pocztową w dniu 10 lutego 2022 r. (por. stempel na kopercie, k-59 akt). W zażaleniu żądano uchylenia przedmiotowego postanowienia Sądu, a także zaliczenia uiszczonej kwoty 500 zł na poczet wpisu od sprzeciwu w kwocie 100 zł. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 72 i 73 p.p.s.a. i art. 220 § 3 p.p.s.a., przez uznanie, że doszło do skutecznego wezwania skarżącego do dokonania wpisu, a tak w istocie nie było. Uzasadniając ten zarzut wskazano na zbieg okoliczności, które w konsekwencji doprowadziły do zaistniałej sytuacji. Przede wszystkim, listonosz doręczający korespondencję sądową powinien pod nieobecność skarżącego przebywającego w podróży służbowej, pozostawić ww. korespondencję u dorosłego domownika, którym jednak nie była podpisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki – J. T. - określona na potwierdzeniu jako upoważniony pracownik. W rzeczywistości jednak, osoba ta dopiero rozpoczęła pracę w firmie skarżącego na okres próbny i w okresie tym nie była upoważniona do podejmowania korespondencji sądowej. Podniesiono, że J. T. została zatrudniona na stałe dopiero od lutego 2022 r. i dopiero wówczas mogła odbierać całą korespondencję kierowaną do firmy. Natomiast, odbierając przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od sprzeciwu, odłożyła je i nie powiedziała, że odebrała je w dniu 7 stycznia 2022 r. po wolnym dniu i przed wolnym weekendem. Dopiero w dniu 20 stycznia 2022r. córka skarżącego przeglądając korespondencję spostrzegła list sądowy i natychmiast dokonała opłaty. W zażaleniu wskazano także, że na stanowisku administracyjnym firmy nastąpiła zmiana personalna, bowiem do końca października 2021 r. pracowała inna osoba, a od stycznia została zatrudniona nowa osoba. Na poparcie podnoszonych okoliczności załączono do akt sprawy odpis umowy o pracę J. T., zakres jej czynności, opis procedury dotyczącej korespondencji wychodzącej i przychodzącej w firmie, świadectwo pracy poprzednio zatrudnionego pracownika. Jednocześnie wraz z zażaleniem uiszczony został wpis od tego zażalenia w wysokości 100 zł (por. k-44 akt). Na skutek zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 21 lutego 2022 r. zwrócono się do Urzędu Pocztowego w Ł. o wyjaśnienie, czy osoba dokonująca w dniu 7 stycznia 2022 r. doręczenia korespondencji z WSA w Opolu w miejscu pracy dla strony – J. D., przed uczynieniem adnotacji o odbiorze przez uprawnionego pracownika (na ZPO - adnotacja o doręczeniu upoważnionemu pracownikowi – T. J.) i pozostawieniem przesyłki dokonała zweryfikowania czy J. T. legitymowała się upoważnieniem do odbioru korespondencji, wystawionym przez adresata pisma, tj. J. D. lub czy UP dysponuje kopią takiego upoważnienia. W odpowiedzi na powyższe, operator w piśmie z dnia 7 marca 2022 r. wyjaśnił, że przedmiotowa przesyłka została odebrana przez osobę stale odbierająca przesyłki pod adresem ul. [...], [...] J. Natomiast adres zamieszkania i siedziba firmy adresata mieszczą się pod tym samym adresem. Osoba doręczająca zaznaczyła omyłkowo pozycję w ZPO - upoważnionemu pracownikowi, którą następnie poprawiła na przesyłka doręczona - dorosłemu domownikowi. Jednocześnie wskazano, że UP w Ł. nie posiada upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do J. D. przez osoby trzecie. Na wezwanie sądowe, J. T. oświadczyła w piśmie z dnia 28 marca 2022 r., że nie zamieszkuje i nie jest zameldowana pod adresem skarżącego: ul. [...], [...] J. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W świetle art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 176 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od sprzeciwu z dnia 30 grudnia 2021 r. zgodnie z treścią art. 72 § 1 p.p.s.a. Tym samym bieg wyznaczonego terminu 7 dni do uiszczenia wpisu od sprzeciwu nie zaczął biec i nie zaistniały przesłanki do jego odrzucenia z powodu nieuiszczenia wpisu od sprzeciwu. W tym zakresie wyjaśnienia wymaga tryb doręczania pism sądowych, który został uregulowany w rozdziale 4 działu III p.p.s.a. Zawarto w nim regulację dotyczącą doręczania pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która stanowi przede wszystkim, że sąd doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie albo działającemu za nią przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi. W myśl art. 69 p.p.s.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu, miejscu pracy lub tam gdzie się adresata zastanie. Z przytoczonego przepisu, określającego miejsca i sposoby doręczenia osobom fizycznym pism w postępowaniu sądowym, wynika reguła, zgodnie z którą zarówno w miejscu zamieszkania, miejscu pracy, jak i w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie, doręczenie dokonywane jest bezpośrednio temu adresatowi za jego pokwitowaniem. Podkreślenia jednak wymaga, że ustawodawca przewidując jako regułę bezpośrednie doręczanie pism osobom fizycznym, dopuszcza także możliwość ich doręczenia za pośrednictwem innych osób, tj. dorosłego domownika, administracji domu, dozorcy domu czy jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy osobie upoważnionej do odbioru pism, gdy sam adresat jest nieobecny a osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Dokonane w taki sposób doręczenie pisma adresatowi uznaje się za skuteczne z chwilą jego doręczenia za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, administracji domu, dozorcy domu lub w miejscu pracy osobie upoważnionej do odbioru pism. Doręczenie takie skutkuje domniemaniem, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało prawidłowo dokonane. Doręczenie dokonane w trybie art. 72 p.p.s.a. traktuje się na równi z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - zwany: "NSA" z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 828/10; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1316/10). Istotne znaczenie w takim przypadku ma pocztowy dowód doręczenia przesyłki, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 4015/06, zbiór LEX nr 345902). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to jednak może zostać obalone przeciwdowodem. W niniejszej sprawie domniemanie to zostało obalone przez skarżącego, który przedstawił wiarygodne dowody na potwierdzenie, że osoba, która odebrała przesyłkę nie była ani osobą upoważnioną do odbioru w jego imieniu korespondencji, ani dorosłym domownikiem, a także, że nie przekazała pisma skarżącemu we właściwym terminie. Dowodem takim jest nie tylko samo oświadczenie strony, ale także przedłożone umowy o pracę osoby, która odebrała przesyłkę. Dodatkowo, w wyniku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez tut. Sąd uzyskano informacje od placówki pocztowej, podważające prawidłowość doręczenia przedmiotowej przesyłki do rąk J. T., która jak wykazano, nie była w dniu doręczenia przez listonosza przedmiotowej przesyłki, osobą upoważnioną do odbioru w imieniu skarżącego przesyłek sądowych. Ponadto, J. T. nie była także dorosłym domownikiem zamieszkującym pod wspólnym adresem ze skarżącym, ani pod tym adresem zameldowanym, co jednoznacznie oświadczyła w piśmie z dnia 28 marca 2022 r. W tym stanie sprawy należało uznać, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione. W świetle powyższego zaistniały podstawy do uchylenia postanowienie Sądu z dnia 27 stycznia 2022 r., gdyż nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu od sprzeciwu, a w konsekwencji nie zaistniały przesłanki do odrzucenia sprzeciwu z powodu nieuiszczenia tego wpisu. O powyższym orzeczono na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji. Zasadnym było również zwrócenie skarżącemu kwoty 100 złotych uiszczonej tytułem wpisu od zażalenia, ponieważ uznanie zażalenia za "oczywiście uzasadnione" oznacza brak podstawy do uiszczenia opłaty, a opłata pobrana wcześniej podlega zwrotowi na podstawie art. 225 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 374/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.pl). Zgodnie z tym przepisem prawa, opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.