II SA/Op 6/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku z dnia 4 października 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 3 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze postanawia odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę T. B., reprezentowanego podczas całego procesu sądowoadministracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika K. D. oraz przez Przewodniczącego [...] - J. G., na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 3 listopada 2010 r., Nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 września 2011 r., zapadłym w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną T. B. z dnia 11 sierpnia 2011 r., sporządzoną i podpisaną przez w/w radcę prawnego, jako złożoną z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Powyższe postanowienie doręczone zostało na adres kancelarii radcy prawnego w dniu 2 października 2011 r. (k. akt - 138). Pismem z dnia 4 października 2011 r. (złożonym do tut. Sądu w dniu 5 października 2011 r.), określonym jako zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2011 r. odrzucające skargę kasacyjną, skarżący oświadczył, że wnosi zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 23 września 2011 r. z powodu niezawinionego przez niego niedotrzymania terminu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Opolu z dnia 19 maja 2011 r. i wskazał, że domaga się przywrócenia uchybionego terminu. W uzasadnieniu skarżący podał, że niedotrzymanie przez niego terminu nie zostało zawinione przez niego, albowiem obsługę kancelarii radcy prawnego w Opolu prowadził Związek Zawodowy, którego przewodniczącym jest J. G., jego drugi ustanowiony w sprawie reprezentant (pełnomocnik). Jednocześnie wyjaśnił, że z treści postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej wynika, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej, odmiennie od przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, wynosi nie 60 dni, a 30 dni, od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, z winy reprezentującego go związku zawodowego obsługującego administracyjnie kancelarię radcy prawnego w Opolu, nastąpiło omyłkowe przeoczenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe dowodził, iż skoro uchybienie terminu nastąpiło z przyczyny niezależnej od niego, a winę ponosi ustanowiony przez niego pełnomocnik, może on zasadnie wnosić o przywrócenie terminu. Pismo zostało sporządzone i wniesione osobiście przez skarżącego. Z uwagi na treść powyższego pisma, zarządzeniem z dnia 12 października 2011 r. Sąd wezwał skarżącego do oświadczenia czy pismo z dnia 4 października 2011 r. należy traktować jako zażalenie na postanowienia z dnia 23 września 2011 r. czy jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie profesjonalny pełnomocnik skarżącego wezwany został do wskazania w terminie 7 dni, daty ustalenia przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wyjaśnienia czy zlecił on związkowi zawodowemu obsługę własnej kancelarii na adres, której doręczony został odpis wyroku z uzasadnieniem, w dniu 15 czerwca 2011 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, skarżący pismem z dnia 20 października 2011 r., oświadczył, że pismo z dnia 4 października 2011 r. należy potraktować jako zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2011 r. odrzucające skargę kasacyjną z elementem wniosku o przywrócenie terminu wniesienia skargi kasacyjnej. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia 25 października 2011 r., poinformował, iż w niniejszej sprawie, na prośbę Przewodniczącego [...] udzielał członkom tego związku pomocy prawnej "pro bono", natomiast w/w związek zobowiązał się być pomocnym w prowadzeniu spraw swoich członków w postaci udzielania niezbędnych informacji, dokumentów, a w szczególności do obsługi kancelaryjnej, w tym opracowywanie niezbędnej korespondencji sądowej. Jednocześnie pełnomocnik w przedmiotowym piśmie wskazał, iż datę ustania przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu uzasadni po przesłuchaniu Przewodniczącego tego związku. Pismem z dnia 7 listopada 2011 r. Przewodniczący [...] wniósł o jego przesłuchanie w przedmiotowej sprawie, uzasadniając to tym, że osobiście wykonywał czynności przy załatwianiu "zażaleń". Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011r., tut. Sąd odrzucił zażalenie T. B. na postanowienie z dnia 23 września 2011r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jako sporządzonego przez osobę nieuprawnioną, a orzeczenie to stało się prawomocne, wobec oddalenia zażalenia, przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 stycznia 2012r. (sygn. akt I OZ 23/12). W dniu 30 grudnia 2011r. wpłynęło do Sądu pismo J. G. – Przewodniczącego [...], w którym oświadczył, iż przeoczył datę wniesienia skargi kasacyjnej przez mylne odnotowanie jej w kalendarzu. Spowodowane to było nadmiarem spraw prowadzonych w sądach, łączonych z pracą działacza związkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że z uwagi na treść pisma skarżącego z dnia 4 października 2011r. oraz jego oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 20 października 2011 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu, należało uznać, iż poza zażaleniem na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżący wniósł w tym piśmie również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną: "P.p.s.a.", Sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zapis tego ostatniego przepisu oznacza, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Sąd, badając w pierwszej kolejności, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a., stwierdził, że należy przyjąć, iż skarżący uzyskał informację o wniesieniu skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu w dniu 2 października 2011 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej (k. akt - 138). Skoro zatem wniosek o przywrócenie terminu złożono w dniu 5 października 2011 r. (k. akt - 139), to należy uznać, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. Co do braku natomiast dokonania czynności, której strona uchybiła (a więc wniesienia skargi kasacyjnej) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności na co wskazuje art. 87 § 4 P.p.s.a., należy mieć na uwadze, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarga kasacyjna została już przez skarżącego we właściwej formie, a więc przez pełnomocnika profesjonalnego sporządzona, i nie zachodziła potrzeba jej ponownego składania. Okoliczność, że Sąd skargę kasacyjną odrzucił, sytuacji nie zmienia. Wprawdzie prawomocne odrzucenie pisma niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jego wcześniejszym wniesieniem, jednakże, jak przyjmuje się w orzecznictwie (por. post. NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1260/08, LEX nr 533169; post. NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 646/07, ONSAiWSA 2008/6/96, OSP 2008/7-8/86), w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego uprzednio odrzuconego (w tym przypadku skargi kasacyjnej), sam wniosek "zawiera" niejako w sobie założenie, że strona podtrzymuje środek wcześniej złożony. Jest to założenie praktyczne i zgodne z intencją wnioskodawcy. Co więcej, pozwala uniknąć irracjonalnych czynności, takich jak wzywanie strony do złożenia czegoś, co Sąd już posiada w aktach sprawy. Przechodząc do oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że we wniosku skarżącego nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, jako przyczyna uchybienia terminu, a mianowicie zaniedbanie ze strony drugiego reprezentującego skarżącego pełnomocnika: Przewodniczącego [...] - J. G., który - jak wskazał skarżący oraz oświadczył reprezentujący go radca prawny w piśmie z dnia 25 października 2011r. i sam Przewodniczący Związku w piśmie z dnia 28 grudnia 2011r. - zobowiązał się do obsługi kancelaryjnej kancelarii w/w radcy prawnego, nie jest przesłanką uzasadniającą przyjęcie braku winy strony. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami w literaturze, jak i orzecznictwie, co do skutków udzielenia pełnomocnictwa, należy przyjąć, posiłkując się prawem cywilnym, że czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 § 2 Kodeksu cywilnego), patrz (por. [w:] B. Dauter. B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 109). W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., I SA/Gd 1676/99, LexPolonica nr 359110, POP 2002, nr 12, poz. 148). Pełnomocnik odpowiada natomiast za winę osób, którymi się posługuje, w szczególności zaniedbanie przez personel administracyjny kancelarii adwokackiej czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego zleconej przez adwokata będącego pełnomocnikiem strony nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09, LexPolonica nr 2264637, Lex nr 552798). Jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LexPolonica nr 2178131, Lex nr 565711). Taką linię orzecznictwa prezentuje również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2004 r. (FZ 7/04, LexPolonica nr 2399400, niepubl.): "mocodawca (strona) ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Pełnomocnik nie może wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, powołując się na brak winy strony w błędach popełnianych przez pełnomocnika. Na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Nie może zatem pełnomocnik powoływać się na niedbalstwo, nieuwagę, czy też brak należytej staranności w wykonaniu poruczonej czynności ze strony osoby, której zlecił nadanie odpisu skargi kasacyjnej do Sądu, gdyż jest to jego zaniedbanie. Od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym mieści się także odpowiednie zorganizowanie kontaktów pomiędzy mandatem a jego pełnomocnikami, a także pomiędzy tylko pełnomocnikami. W przedmiotowej sprawie radca prawny, który sporządził skargę kasacyjną powinien był zadbać o jej terminowe i skuteczne przekazanie do sądu. W ocenie Sądu, nie stanowi usprawiedliwionej okoliczności fakt, iż drugi ustanowiony w sprawie pełnomocnik, którym był Przewodniczący Międzyzakładowego Związku Zawodowego, zobowiązał się do obsługi kancelaryjnej kancelarii profesjonalnego pełnomocnika, w tym do nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną. Radca prawny godząc się bowiem na powierzenie mu tej funkcji nie zwolnił się z rzetelnego świadczenia pomocy prawnej na rzecz skarżącego. Pojęcie winy strony (pełnomocnika strony) w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona (pełnomocnik strony) upoważniła do dokonania określonej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Pełnomocnik profesjonalny powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. FZ 110/04 i FZ 133/04, niepublikowane). Wskazać także należy, iż tłumaczenia profesjonalnego pełnomocnika, że działał on na rzecz skarżącego "pro bono" nie mają w sprawie najmniejszego znaczenia. Działanie pełnomocnika bezpłatnie na rzecz swojego mocodawcy nie zwalnia go bowiem ze świadczenia przez niego profesjonalnej pomocy prawnej, z takim samym miernikiem staranności, do której zalicza się również terminowe złożenie środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej). Nadto Sąd zauważa, iż upływ ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie minął w dniu 15 lipca 2011 r. (dnia 15 czerwca 2011 r. radcy prawnemu doręczony został odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, k. akt. 112) natomiast datą widniejącą na sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika skardze kasacyjnej jest data 11 sierpnia 2011 r., co wskazuje, że również jej sporządzenie nastąpiło po jego upływie. W tym stanie rzeczy powierzona przez profesjonalnego pełnomocnika czynność przekazania do Sądu skargi kasacyjnej przez drugiego ustanowionego w sprawie pełnomocnika nie ma żadnego znaczenia, skoro już w dacie jej sporządzenia skarga ta byłaby wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. Zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu jest zaliczone do okoliczności faktycznych nie uzasadniających przywrócenia uchybionego terminu (por. [w:] B. Dauter. B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 219, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 4 czerwca 2003 r., II SA/ Kr 3122/02, niepublikowane). Mając na uwadze powyższe okoliczności, na które powołuje się skarżący oraz jego pełnomocnicy, Sąd uznał, że nie spełniają one warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki pozwalające na uznanie zasadności złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a tym samym brak jest podstaw do przywrócenia terminu. Odnosząc się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 7 listopada 2011r. o przesłuchanie w sprawie Przewodniczącego [...], wyjaśnić należy, iż na gruncie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd nie przeprowadza postępowania wyjaśniającego w sprawach sądowoadministracyjnych, w związku z czym wniosek ten jest bezzasadny. Z tych przyczyn Sąd, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.