II SA/Op 618/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...], Nr [...] , wydaną na podstawie art. 145 § 1, w związku z art. 149 § 3 K.p.a., wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 1795/03, odmówił ponownie J. K. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 1 października 2001 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie nie powołaniem się strony na żadną z podstaw wznowienia postępowania, wymienioną w art. 145 § 1 K.p.a. J. K. w ustawowym terminie wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z wydaną decyzją, wnosząc o jej zmianę i przyznanie uprawnień kombatanckich. Na skutek tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., Nr [...], uchylił ww decyzję własną z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w sprawie prowadzonej pod sygnaturą – II SA/Op 20/06, uchylił kasacyjną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 grudnia 2005r. uznając, że nie odpowiada ona prawu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że w tym postępowaniu sądowym kontroli została poddana decyzja, którą organ, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił własną decyzję z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Sąd wskazał, iż organ dokonał niewłaściwej interpretacji wyroku WSA z dnia 26 kwietnia 2005 r. W ww wyroku Sąd przesądził, bowiem, iż przedmiotowe postępowanie powinno się toczyć w trybie wznowienia postępowania, przeto brak było podstaw do obligowania organu I instancji do wzywania strony do jednoznacznego sprecyzowania wniosku, tym samym sugerując mu, że w tym postępowaniu może przekwalifikować wniosek strony i prowadzić postępowanie, co do ostatecznej decyzji w innym nadzwyczajnym trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, spowodowało zdaniem Sądu, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby organ zastosował się do nich, to mógłby wydać rozstrzygnięcie sprzeczne ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 26.04.2005 r. W uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2006 r. Sąd dodał, że w świetle art. 138 § 2 K.p.a., wydając decyzję kasacyjną i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy może jedynie udzielić wskazówek, co do zakresu postępowania dowodowego w pierwszej instancji, nie może natomiast ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez ten organ. Taka ingerencja, w postaci poleceń i zaleceń, co do sposobu załatwienia konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w decyzji nie znajdowała uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a tak uczynił organ w przedmiotowej sprawie, nakładając na organ I instancji obowiązek przeanalizowania jedynie pism skarżącego i wywiedzenie z nich jego intencji. Oceny pod tym kątem mógł dokonać organ odwoławczy, bowiem wskazane pisma znajdowały się w aktach sprawy. W konsekwencji, Sąd uznał, że naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 ze zm.) powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r. Realizując zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 8 czerwca 2006r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...] decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że J. K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przewidzianego w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, po. 950 ze zm.). Organ przypomniał, że Kierownik Urzędu decyzją z dnia 26 października 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 1 października 2001 r., odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich, wskazując, że strona nie udokumentowała podstawy faktycznej swojego wniosku. Po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., aktualne stało się rozpoznanie wniosku J. K. z 20 marca 2002 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] Organ stwierdził, że wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie i podkreślił, że w sprawie nie zostało zakwestionowane zakwalifikowanie wniosku J. K., jako wniosku o wznowienie postępowania. Jednocześnie organ wyjaśnił, że J. K. żądając wznowienia postępowania nie wskazał na żadną z przesłanek wznowienia, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podniósł, iż tylko w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a., organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania, na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 1996r. (sygn. akt SA/Wr 1625/95, LEX 26621). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. zarzucił, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji odmawiającej przyznania mu uprawnień kombatanckich jest dla niego wysoce krzywdzące i niezrozumiała, dodając, że status kombatanta należy mu się od ponad czterdziestu lat z tytułu prowadzonej walki ze "zdrajcami Polski i kolaborantami sowieckimi ZSRR". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że skarga nie jest zasadna. Organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że przystąpienie do rozpoznania żądania J. K. jako wniosku o wznowienie postępowania znalazło aprobatę Sądu Administracyjnego, co znalazło wyraz w wyrokach wydanych w sprawach prowadzonych pod sygnaturą IISA/Wr 1795/03 i IISA/Op 20/06, i skutkowało wydaniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 i art. 149 § 1 K.p.a. LEX 47878, 47857 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga J. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja tegoż organu z dnia [...], odmawiająca wznowienia postępowania administracyjnego - nie narusza prawa, w tym w szczególności przepisu art. 149 § 3 K.p.a. Należy na wstępie podkreślić, że decyzja dnia 1 października 2001 r., jest decyzją ostateczną i mają w stosunku do niej w całej rozciągłości zastosowanie przepisy art. 16 § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego jest zaś jednym z trybów nadzwyczajnych, umożliwiających zmianę decyzji ostatecznych w przypadkach ściśle określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. § 2. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. § 3. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Strona żądając wznowienia postępowania winna wskazać jedną z przyczyn wznowienia określonych w tym przepisie, uzasadniając to na tyle precyzyjnie, aby organ miał możliwość podjęcia postanowienia na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. Nie chodzi tu rzecz jasna o to, aby organ mógł ocenić, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania, gdyż ocena taka może być dokonywana na dalszym etapie postępowania, nie zwalnia to jednak strony w ogóle od jakiegokolwiek uzasadnienia. Należy, bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 7, 8 i 9 K.p.a. na organie ciążą określone obowiązki, a w szczególności organ winien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i powinien w tym celu udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nade wszystko jednak należy pamiętać, że w toku postępowania organ stoi na straży praworządności. Na podstawie podań, wniosków strony organ musi ustalić istotę żądań tam zawartych, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jednakże podanie skarżącego z dnia 20 marca 2002 r. poza wyrażeniem niezadowolenia z dotychczasowych działań Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz żądaniem wznowienia postępowania i przyznania skarżącemu statusu kombatanta, nie odwołuje się do żadnych faktów, które by uzasadniały zastosowanie tego środka. Trudno, bowiem, uznać za takie przywołanie przez skarżącego stanu swojego zdrowia i powołanie się na "prowadzoną walkę z ludobójcami terroru państwowego PRL" niejako na potwierdzenie tego, że strona może żądać wznowienia postępowania właściwie bez podania przyczyny. Nie można, bowiem przyjąć takiej wykładni przepisów postępowania, zgodnie, z którą każde żądanie strony obliguje organ do działań zgodnych z tymi żądaniami, gdyż to naruszałoby zasady ogólne postępowania, a w szczególności zasadę praworządności. Niekiedy żądania takie mogą być wynikiem braku znajomości prawa w innym przypadku celowe, zmierzające do przeciągania postępowania bądź odwleczenia wykonania decyzji. Trafna, więc jest decyzja z dnia [...] odmawiająca wznowienia postępowania oraz zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy tę pierwszą decyzję. Treść pisma skarżącego z dnia 20 marca 2002 r. jednoznacznie wskazuje, że celem jego było doprowadzenie do ponownego przeprowadzenie postępowania administracyjnego i uzyskanie statusu kombatanta. Potwierdzeniem tego jest również treść skargi wniesionej do Sądu. Sąd nie jest uprawniony w ramach niniejszego postępowania rozpatrywać przesłanek, jakie legły u podstaw decyzji administracyjnych z dnia 26 października 2000 r., oraz z dnia 1 października 2001 r. – odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. W kontekście zarzutów skargi należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie załatwia sprawy merytorycznie, nie może zastępować organów właściwych do ich załatwienia. Powołany jest tylko do kontroli zgodności działań administracji publicznej z prawem w odniesieniu do konkretnego aktu lub czynności. Przedmiotem niniejszego postępowania może być tylko kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym. Kierując się powyższą zasadą, należy stwierdzić, że decyzja z [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] zostały wydane zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.