II SA/Op 626/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego oddala skargę. Wnioskiem z 25 marca 2016 r., złożonym w Urzędzie Miejskim w Nysie w tym samym dniu, a przekazanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w dniu 31 marca 2016 r., J. M. zwróciła się o przyznanie dodatku energetycznego. W treści formularza wniosku oświadczyła, że: prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przyznano jej dodatek mieszkaniowy, jest stroną umowy kompleksowej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej, tj. w lokalu położonym w [...] przy ul. [...]. Natomiast w części formularza wniosku wypełnianej przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej podano, że wnioskodawczym odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie pismem z 6 kwietnia 2016 r. wezwał J. M. do uzupełnienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. W odpowiedzi J. M. w dniu 22 kwietnia 2016 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Nysie oświadczenie własne z 2 kwietnia 2016 r., w którym podała, że nie dysponuje umową najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...], ponieważ administrator nie chce wydać takiej umowy mimo, iż na zajmowany lokal mieszkalny dostała skierowanie z Gminy [...] w 2012 r. oraz że na tej podstawie zakład energetyczny zawarł z nią umowę na dostawę energii do tego lokalu. Do oświadczenia dołączyła kserokopię umowy kompleksowej z 5 kwietnia 2013 r. Nr [...], zawartą pomiędzy nią a "A" Spółka z o.o. z siedzibą w [...] o dostarczanie energii elektrycznej do lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...]. Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, upoważniony przez Burmistrza Nysy, decyzją z 24 maja 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm., dalej: ustawa) oraz art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm., dalej: K.p.a.), odmówił J. M. przyznania dodatku energetycznego. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowanie w sprawie. Jednocześnie wskazał, że z treści posiadanych dokumentów wynika, iż J. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada umowę na dostawę energii elektrycznej zawartą z przedsiębiorstwem energetycznym na lokal przy ul. [...] w [...]. Następnie organ podał, że odrębną decyzją z dnia 23 maja 2016 r. nr [...], odmówiono J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego, wobec tego nie legitymuje się statusem odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, o którym mowa w art. 3 pkt 13c ustawy, a to z kolei oznacza, że nie przysługuje jej dodatek energetyczny. Powołując się na treść art. 3 pkt 13c powołanej ustawy organ wskazał, że odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wskazała, że istnieje sprzeczność pomiędzy ustaleniami Ośrodka Pomocy Społecznej a treścią zebranego materiału dowodowego. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wyrównania zaległych świadczeń z tytułu dodatku energetycznego oraz zasądzenie kosztów odwoławczych. W uzasadnieniu odwołująca zaakcentowała, że organ nie odniósł się do tez i konkluzji wynikających z wyroków sądowych: z 16 czerwca 1992 r., sygn. akt II SA 99/92; z 16 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 672/11; i z 14 października 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1179/98. Zdaniem odwołującej, nadal jest najemcą lokalu mieszkalnego, gdyż stosunek umowny wiąże strony mimo upływu terminu (w tym przypadku umowy najmu), co wynika z treści art. 674 K.c., a to oznacza, że jest związana umową zakupu energii elektrycznej. Zarzuciła również, iż działania organu są sprzeczne z orzecznictwem sądowym, "wręcz dokonują zmian ustawodawczych i orzeczniczych". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie odmawiającą J. M. przyznania dodatku energetycznego. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania administracyjnego i przywołało mające zastosowanie w sprawie przepisy. Następnie stwierdziło, że J. M. zwróciła się do Burmistrza Nysy o przyznanie dodatku energetycznego, wskazując, że przyznano jej dodatek mieszkaniowy, podczas gdy z adnotacji pracownika Ośrodka Pomocy Społeczne w Nysie zawartej na formularzu wniosku wynika, iż wnioskodawczyni odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W odniesieniu do tego wywiodło, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni nie posiada prawa do dodatku mieszkaniowego, bowiem Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie decyzją z dnia 23 maja 2016 r., nr [...], odmówił J. M. dodatku mieszkaniowego z powodu nieposiadania tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje oraz z uwagi na fakt, że nie jest osoba oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny lub zamienny. Kolegium wyjaśniło, że w wyniku rozpatrzenia odwołania J. M. decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zatem wnioskodawczyni nie dysponuje aktem administracyjnym przyznającym jej dodatek mieszkaniowy. Wskazało, ze wbrew zarzutom odwołania organ pierwszej instancji nie miał żadnych podstaw prawnych by w postępowaniu o przyznanie dodatku energetycznego prowadzić postępowanie w zakresie posiadania przez stronę, bądź nie, tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, do którego ubiegała się o dodatek mieszkaniowy. Istotnym jest bowiem w sprawie o dodatek energetyczny fakt, iż decyzja odmawiająca przyznania jej dodatku mieszkaniowego ma walor decyzji ostatecznej. Organ odwoławczy zaznaczył, że bez znaczenia dla odmowy przyznania dodatku energetycznego pozostaje fakt, iż J. M. spełnia pozostałe warunki przewidziane ustawą do otrzymania dodatku energetycznego, tj. jest stroną umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z A sp. z o.o. z siedzibą w [...] (umowa nr [...]. z dnia 5 kwietnia 2013 r.) i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej, ponieważ osoba, która chce otrzymać dodatek energetyczny musi spełniać kumulatywnie (łącznie) wszystkie warunki określone w art. 3 pkt 13c ustawy. Dodał, iż dodatek energetyczny przysługuje osobie, która posiada prawo do dodatku mieszkaniowego, co oznacza, że prawo do dodatku energetycznego pozostaje w ścisłym związku z prawem do dodatku mieszkaniowego, który przyznawany jest na czas oznaczony, tj. na okres 6 miesięcy, więc odwołująca nie mogła być uznana za odbiorcę wrażliwego energii elektrycznej, stąd nie przysługuje jej dodatek energetyczny. Odnosząc się do wniosku o "zasądzenie" kosztów odwoławczych Kolegium odnotowało, że sprawa z wniesionego odwołania toczyła się na posiedzeniu niejawnym, bez osobistego stawiennictwa J. M. w organie odwoławczym, dlatego nie było podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania. W skardze na powyższą decyzję J. M., wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 10 § 1 K.p.a. oraz w związku z art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu pobieżnego postępowania dowodowego oraz nieuwzględnienie zarzutów podniesionych w odwołaniu, a nadto naruszenie art. 6 w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, którą powinien kierować się organ drugiej instancji oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 5c oraz art. 5d w związku z art. 3 pkt 13c ustawy poprzez ich błędna wykładnię. W uzasadnieniu podniosła, że Kolegium, rozpoznając sprawę oparło się wyłącznie na kryterium formalnym braku decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, nie przeprowadzając ani we własnym zakresie ani w ramach kontroli postępowania organu pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego związanego z uprawnieniem skarżącej do dodatku mieszkaniowego. Konsekwencją zaś odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego była odmowa przyznania dodatku energetycznego. W ocenie skarżącej, organ powinien w tym zakresie przeprowadzić w całości rzetelne postępowanie dowodowe, w tym wyjaśnić oraz następnie odnieść się w zaskarżonej decyzji do kwestii uprawnienia skarżącej do dodatku mieszkaniowego, z uwzględnieniem podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących statusu zajmowanego przez skarżącą mieszkania i istniejącego co do tego sporu pomiędzy skarżącą a Gminą [...]. Sprawa w tym kontekście nie została wyjaśniona, tj. z prawem najmu skarżącej do lokalu w świetle art. 674 K.c., brak zaś wyjaśnia podstawy faktycznej i stanu sprawy przesądza o naruszeniu wskazanych powyżej przepisów postępowania. Według skarżącej, zaskarżona decyzja narusza także przepisy ustawy poprzez ich błędną wykładnię, albowiem nie do przyjęcia jest pogląd, że dodatek energetyczny przysługuje jedynie osobie posiadającej formalną decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy. Na równi z taką osobą prawo do dodatku energetycznego powinno być przyznane także osobie spełniającej warunki do uzyskania dodatku mieszkaniowego, w tym chociażby osobie bezzasadnie pozbawionej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zaskarżona decyzja nawiązuje zatem jedynie do samego brzmienia mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy Prawo energetyczne, ale nie uwzględnia wykładni tychże przepisów, która powinna być prowadzona w kierunku jak najszerszego uwzględnienia interesu społecznego, bo taki też był niewątpliwie cel wprowadzenia przez ustawodawcę pomocy dla osób ubogich w formie dodatku energetycznego. Niezależnie od tego zauważyła, iż sytuacja osób dysponujących bardzo niskimi dochodami i przy tym pozbawionych tytułu prawnego do lokalu jest niewątpliwie gorsza niż takich osób, które prawem do lokalu dysponują, co tym bardziej przemawia za uznaniem ich prawa do dodatku energetycznego jako świadczenia mającego wspierać osoby najgorzej sytuowane. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawienie powodów, które przesądziły o takiej ocenie kontrolowanej sprawy, rozpocząć należy od przypomnienia, że kontroli poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 24 maja 2016 r. o odmowie J. M. przyznania dodatku energetycznego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 3 pkt 13c, art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r. poz. 1059, z późn. zm., dalej: również ustawa). Z przepisów tych wynika, że dodatek energetyczny przysługuje tzw. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, zdefiniowanemu w art. 3 punkt 13c ustawy i jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem miesiąca stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie art. 5c ust. 4 ustawy. Nadto analiza przepisów ustawy Prawo energetyczne dotyczących dodatku energetycznego wskazuje, że dodatek energetyczny jest świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem, inicjując w ten sposób osobne postępowanie w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Otrzymanie powyższych dodatków wymaga oddzielnych wniosków i spełnienia różnych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach. Nie istnieje zatem automatyzm w przyznawaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. Dodatek energetyczny jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku (por. m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2015r., II SA/Bk 1130/14 - opublikowany na stronach internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl), po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w ustawie, w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. W celu przyznania dodatku energetycznego organ zobligowany jest ustalić czy: wnioskodawcy przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wnioskodawca jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym oraz zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Jak trafnie zauważyło Kolegium, przyznanie dodatku mieszkaniowego jest jedynie jednym z warunków przyznania dodatku energetycznego, zatem bez znaczenia dla odmowy przyznania dodatku energetycznego pozostaje fakt, iż J. M. spełnia pozostałe warunki przewidziane ustawą do otrzymania dodatku energetycznego. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie miał podstaw do przyznania skarżącej dodatku energetycznego, ponieważ nie posiadała ona statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Przyjdzie dostrzec, że organy administracyjne rozstrzygają sprawy administracyjne na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia orzekania. Jak wynika z lektury akt decyzją z dnia 23 maja 2016 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie odmówił J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...]. Skoro skarżąca w dniu wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, tj. 29 sierpnia 2016 r. nie spełniała warunku w postaci przyznanego jej prawa do dodatku mieszkaniowego, to niemożliwe było przyznanie jej dodatku energetycznego. Skarżąca nie spełniała bowiem ustawowego warunku w postaci przyznania dodatku mieszkaniowego, od którego uzależniono prawo do otrzymania dodatku energetycznego. Prawidłowo zatem odmówiono skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności podnoszone w skardze. Przytoczone powyżej przepisy ustawy w sposób jednoznaczny stanowią, że wnioskodawczyni w sprawie o przyznanie dodatku energetycznego powinna wykazać, że jest odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej, a skarżąca wymogu tego nie spełniała. W świetle powyższych konstatacji, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, organ nie miał podstaw prawnych do prowadzenia w niniejszym postępowaniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego związanego z uprawnieniem skarżącej do dodatku mieszkaniowego. Jedynym obowiązkiem Kolegium w powyższej kwestii było ustalenie czy ostatecznie rozstrzygnięto sprawę odmowy dodatku mieszkaniowego. Poza tym podkreślenia wymaga, że zasadnie zaskarżona decyzja nawiązuje jedynie do samego brzmienia obowiązujących w tym zakresie przepisów, gdyż w kontrolowanej sprawie nie istnieją wątpliwości co do sensu stosowanej normy prawnej. Zastosowane przepisy są jasne i precyzyjne. Nie ma rozbieżności między gramatycznym sformułowaniem przepisów, a celem, do którego realizacji jest powołana ta regulacja prawna. Reasumując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie zgromadziły niezbędny materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo również odmówiły skarżącej przyznania dodatku energetycznego. Natomiast wydane akty zostały wyczerpująco uzasadnione, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Nie doszło również do naruszenia art. 10 K.p.a. Zdaniem Sądu, organom obu instancji nie można również postawić zarzutu przekroczenia prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.