II SA/Op 627/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. M. o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Opolu grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt II SA/Op 24/04 w przedmiocie mianowania funkcjonariusza Służby Więziennej wymierza Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Opolu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. Wyrokiem z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt II SA/Op 24/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu, z dnia [...], nr [...], oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Opolu z dnia [...], nr [...], o mianowaniu W. M., z dniem 11 czerwca 2003 r., na stanowisko starszego inspektora w dziale [...] w O. z prawem do uposażenia z dniem 22 września 2003 r., i przyznającą W. M. na dzień 22 września 2003 r. uposażenie zasadnicze w wysokości 1 529 zł oraz dodatek służbowy w wysokości 350 zł. Uzasadniając orzeczenie Sąd jako błędne uznał ustalenie w decyzji o mianowaniu jedynie niektórych składników uposażenia. Powołując art. 28 ust.5, art.97 oraz art. 100 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), wskazał w tym zakresie, iż każda decyzja o mianowaniu, niezależnie od powodów czy okoliczności w jakich dochodzi do jej wydania, winna zawierać wszystkie składniki uposażenia, przy czym dotyczy to także postępowania prowadzonego na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Pismem z dnia 28 września 2006 r. W. M., na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Opolu grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt II SA/Op 24/04. Uzasadniając skargę, skarżący wskazał, że w dniu 16 września 2006 r. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w Opolu z wnioskiem o wydanie nowej decyzji personalnej zmieniającej wcześniej wydaną decyzję z dnia 6 listopada 2003 r., nr [...], a tym samym o realizację wyroku WSA w Opolu, którym uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...], nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza Służby Więziennej – mianowania w trybie art. 45. Na powyższe wezwanie otrzymał odpowiedź organu w dniu 27 września 2006 r. Skarżący, kwestionując wyrażone w tym piśmie stanowisko Dyrektora Aresztu Śledczego w Opolu, według którego zmiana uprzedniej decyzji personalnej jest zależna od wydania nowej opinii lekarskiej stwierdził, iż zmiana decyzji personalnej z listopada 2003r., nr [...] nie ma nic wspólnego z obecnym orzeczeniem lekarskim o jego stanie zdrowia i powinna być zmieniona w listopadzie 2005, po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Opolu. Ponieważ jednak zobowiązany organ nie wydał w sprawie nowej decyzji, skarżący wniósł o zastosowanie art. 154 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Opolu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wyeliminowane w dniu 3 października 2005 r. przez WSA w Opolu decyzje personalne wydane zostały w związku z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA 3246/02, uchylającym decyzje w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby z dniem 31 lipca 2001 r. Jednocześnie stwierdził, że decyzje uchylone wyrokiem z dnia 3 października 2005 r. zostały zrealizowane w całości, przed datą wyrokowania w sprawie w dniu 7 listopada 2003 r., poprzez wypłatę uposażenia za okres od 22 września do 30 listopada 2003 r., w łącznej kwocie brutto 5 774,18 zł. Nadto organ wskazał, że skarżący był ponownie zwolniony ze służby z dniem 30 listopada 2003 r., lecz i te decyzje o zwolnieniu skarżącego wyeliminowano z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04. Następnie, powołując się na stanowisko WSA w Opolu, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 października 2005 r. organ wywiódł, że mianowanie na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, także powinno być poprzedzone oceną zdolności psychicznej i fizycznej do służby, w trybie określonym ustawą. W tej sytuacji, zdaniem organu, do czasu orzeczenia przez komisję lekarską o zdolności skarżącego do służby, nie zachodzą podstawy do wszczynania z urzędu postępowania w sprawie mianowania skarżącego w trybie art. 45 ustawy. Poza tym organ zauważył, że skarżący nie pełnił służby od 1 sierpnia 2001 r., zaś w listopadzie 2002 r. orzeczono jego całkowitą niezdolność do służby w więziennictwie. Od 1 sierpnia 2001 r. do 31 października 2003 r. pobierał emeryturę SW z Biura Emerytalnego SW w Warszawie. Emeryturę przyznano mu ponownie, na jego wniosek, od dnia 1 grudnia 2004 r. i pobiera ją nadal. Nadmienił, że w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Opolu z dnia 15 listopada 2002 r., stwierdzające w pkt 17 całkowitą niezdolność skarżącego do służby w więziennictwie, które wydane zostało na wniosek Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej, w związku z prośbą skarżącego o poddanie go takiemu badaniu. Dalej organ przedstawił postępowanie zmierzające do ustalenia zdolności skarżącego do służby. Jak wskazał, w celu określenia jego ewentualnej zdolności do służby w dniu 2 listopada 2005 r. skarżący został skierowany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Opolu na badania lekarskie przez właściwą komisję lekarską - WKL MSWiA w Opolu. Skarżący nie stawiał się na wezwania komisji, kwestionując jej bezstronność, zatem w dniu 2 stycznia 2006 r. ponownie skierowano go do tej samej, właściwej komisji. Po wyrażeniu zgody przez Przewodniczącego CKL MSWiA na przeprowadzenie przewodu orzeczniczego u W. M. przez WKL MSWiA we Wrocławiu, w tym samym dniu, skierowano go na badania do tej komisji, jednakże do dnia skargi nie uzyskano orzeczenia komisji lekarskiej z oceną zdolności zdrowotnej do pełnienia przez skarżącego się służby w Służbie Więziennej. W tej sytuacji faktycznej, w ocenie organu, podjęcie ewentualnych decyzji personalnych w sprawie skarżącego, biorąc pod uwagę status skarżącego, pobierającego ponownie, na swój wniosek od dnia 1 grudnia 2004 r. emeryturę Służby Więziennej, powinno być warunkowane treścią aktualnego, prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej, zawierającego ocenę zdolności zdrowotnej skarżącego do służby w więziennictwie. W piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2007 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Opolu, uzupełniając odpowiedź na skargę poinformował, że w dniu 22 stycznia 2007 r. do organu wpłynęło orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej przy MSWiA w Katowicach Nr [...] z dnia 12 stycznia 2007 r., w którym stwierdzono niezdolność skarżącego W. M. do służby więziennej, co uniemożliwia organowi wydanie żądanej przez skarżącego decyzji. Ponadto organ wywiódł, iż przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie przewidują możliwości mianowania funkcjonariuszem osoby o statusie emeryta Służby Więziennej. W dniu 28 lutego 2007 r., realizując postanowienie Sądu, skarżący przedłożył trzy dokumenty mające potwierdzić zgłoszenie się przez niego do służby w więziennictwie po wydaniu wyroku przez WSA w Warszawie z 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnotować przyjdzie, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże m.in. strony postępowania sądowoadministracyjnego, w którym wydano orzeczenie, jak również sąd, który orzeczenie to wydał. Związanie stron postępowania orzeczeniem sądu oznacza konieczność uwzględnienia orzeczenia przez organ administracji publicznej, który wydał decyzję podlegającą kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjne. Jednocześnie, w sprawie w której wydano orzeczenie, zarówno sąd, jak i organ pozostaje związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zauważyć przy tym należy, iż ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 401/05, System Informacji Prawnej LEX nr 191319). Dalej idące stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA 45/03 przyjmując, iż wyrażona w orzeczeniu Sądu ocena prawna pozostaje wiążąca nawet wówczas, gdyby okazała się nietrafna. Z kolei, trzeba zauważyć, że przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawie określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2000 r., IV SA 2295/98,LEX nr 53401; wyrok NSA z 6 września 2001 r., III SA 3377/00,LEX nr 54000). Również istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować nieaktualność, i co za tym idzie, ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., I S.A./Ka 2408/98, LEX nr 44392). Reasumując tylko, jeśli zaistniały ww. okoliczności powodujące nieaktualność wyrażonej oceny w sprawie, zarówno sąd, jak i organ nie są związane tą oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. W dacie orzekania przez WSA w Opolu w przedmiocie funkcjonariusza Służby Więziennej – mianowania w trybie art. 45, skarżący został włączony do służby - wyrokiem WSA w Warszawie, i pomijając rozważania co do skuteczności zadeklarowania przez skarżącego gotowości do podjęcia służby, nie było przeszkód do zastosowania się do wskazania co do dalszego postępowania w sprawie. Wbrew twierdzeniu organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w omówionym wyroku nie zobligował go do przeprowadzenia postępowania w zakresie oceny zdolności psychicznej i fizycznej skarżącego do służby. Wiążąca ocena prawna do przeprowadzenia postępowania w tym zakresie przez organ wynika z wyroku WSA w Warszawie, natomiast w wyroku z dnia 3 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się jedynie w kwestii przestrzegania, w świetle wskazanych przepisów, obowiązku zamieszczenia w decyzji o mianowaniu wszystkich składników uposażenia przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Idąc dalej, dostrzec przyjdzie, iż stosownie do art. 153 i art. 170 P.p.s.a., orzeczenie sądowe wywołuje skutki prawne wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego. Zakres jego oddziaływania rozciąga się bowiem zarówno na postępowanie administracyjne, w którym wydano zaskarżoną decyzję jak również, w przypadku, m.in. uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, na ponowne postępowanie administracyjne. Uchylenie zaskarżonej decyzji, skutkuje wszak koniecznością kontynuacji postępowania administracyjnego oraz koniecznością ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a, rozpoznając ponownie sprawę organ administracji jest przy tym zobowiązany zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Wracając na grunt niniejszej sprawy, celowe jest przypomnienie, że wyrokiem z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt II SA/Op 24/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uchylił decyzje obu organów o mianowaniu W. M. na stanowisko starszego inspektora w dziale [...] w O. i przyznaniu mu uposażenia zasadniczego oraz dodatku służbowego. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 17 listopada 2005 r. i doręczony został Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej Opolu dnia 6 grudnia 2006 r. Ponieważ skutkował on wyeliminowaniem z obrotu prawnego rozstrzygnięć podjętych w sprawie przez oba organy, w ocenie Sądu organ I instancji, uwzględniając wyrażoną w wyroku ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania, winien ponownie w postępowaniu administracyjnym rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Zauważyć wszak należy, iż na skutek uchylenia przez Sąd decyzji rozstrzygających sprawę co do meritum powstała sytuacja, w której postępowanie administracyjne, wszczęte w przedmiocie mianowania W. M., nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem. Dlatego też, organ I instancji obowiązany był do załatwienia przedmiotowej sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Jednocześnie zakończenie ponownego postępowania winno nastąpić w stosownym terminie, określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 35 K.p.a.). Bez znaczenie przy tym pozostaje podnoszona przez organ okoliczność, iż przed uchyleniem przez Sąd decyzji, na jej podstawie, wypłacone zostało przyznane W. M. uposażenie. Fakt, iż doszło do wypłacenia skarżącemu wszystkich składników uposażenia (obowiązkowych i uznaniowych), w świetle omówionego wyroku, nie zwalnia organu z obowiązku zakończenia sprawy, w której wszczęte zostało postępowanie administracyjne. Ponieważ w określonym przepisami prawa terminie (art. 35 K.p.a.) Dyrektor Aresztu Śledczego w Opolu, nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, w której wydany został wyrok z dnia 3 października 2005 r., pismem z dnia 16 września 2006 r. W. M. wezwał organ do wykonania wyroku, poprzez rozstrzygnięcie sprawy. Pomimo wezwania organ nie wykonał wyroku, pozostając w tym zakresie do czasu wszczęcia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, w bezczynności. Dlatego też, wniesioną przez W. M., na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a, skargę uznać należało za zasadną. Jak bowiem stanowi przepis art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stosownie do wskazanej regulacji, przesłanką wymierzenia organowi grzywny jest niewykonanie wyroku sądu. Warunkiem skuteczności skargi w tym zakresie, jest zaś uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Zauważyć przy tym przyjdzie, iż Sąd nie ma wyboru w zakresie wymierzenia grzywny. Uwzględnienie skargi następuje bowiem w każdym przypadku niewykonania przez organ wyroku sądu i jednocześnie spełnienia przez skarżącego, określonego w art. 154 § 1 P.p.s.a., warunku dopuszczalności skargi. Zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu. Określenie w powołanym przepisie jedynie górnej granicy dopuszczalnej wysokości grzywny oznacza, iż Sąd może orzec grzywnę w znacznie niższej wysokości. Przy jej ustaleniu winien, bowiem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Reasumując, skoro Dyrektor Aresztu Śledczego w Opolu, po wyroku z dnia 3 października 2005 r., pozostaje do chwili obecnej w bezczynności, w zakresie działań zmierzających do załatwienia sprawy, a jednocześnie skarżący przed wniesieniem skargi wezwał pisemnie organ do wykonania wyroku, wniesioną w niniejszej sprawie skargę uznać należało za zasadną. Odnośnie wysokości grzywny wskazać natomiast przyjdzie, iż jak wynika z odpowiedzi na skargę, oraz pisma wystosowanego do skarżącego w odpowiedzi na jego wezwanie, bezczynność organu w zakresie wykonania wyroku wynika z przyjęcia przez organ, iż rozstrzygniecie sprawy w przedmiocie mianowania wymagało wcześniejszego wydania orzeczenia przez komisję lekarską. Pomijając ocenę prawidłowości stanowiska organu w tym zakresie, jako wykraczającą poza granice niniejszej sprawy, przyjąć zatem należało, iż niepodejmowanie przez organ w niniejszej sprawie stosownych działań, w celu wykonania wyroku, nie jest spowodowane zamierzonym uchylaniem się od załatwienia sprawy. Tym samym w ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest wystarczająca do osiągnięcia celu jakim jest zdyscyplinowanie organu w wykonaniu wyroku. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 154 § 6 P.p.s.a, orzeczono jak na wstępie.