II SA/Op 63/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w całości postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. K. G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu. W związku z tym została wezwana w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych. Odpowiadając na to wezwanie skarżąca złożyła do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawo pomocy na wymaganym urzędowym formularzu, wnosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że aktualnie nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, ani innych dóbr materialnych. Ponadto wychowuje córkę oraz kontynuuje naukę w Wyższej Szkole Bankowej we Wrocławiu oddział w Opolu, utrzymuje się jedynie ze stypendium socjalnego oraz świadczenia rodzinnego. Podniosła też, że z uwagi na bezprawne działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu polegające na zwlekaniu doręczenia decyzji, grunt, którego jest współwłaścicielką został objęty planem zagospodarowania przestrzennego i całkowicie stracił na wartości. Skarżąca, jako osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym podała małoletnia córkę R., swoją matkę i ojca oraz swoich dwóch braci, pełnoletniego B. i małoletniego T. Skarżąca oświadczyła, że jedyny majątek jaki posiada to nieruchomość rolna o powierzchni 0,9710 ha we współwłasności po 1/2 oraz wyposażenie mieszkania, artykuły i sprzęty gospodarstwa domowego. Dochody członków gospodarstwa domowego są następujące: stypendium skarżącej i zasiłek rodzinny z MOPS łącznie - 697 zł, renta B. S., który jest niepełnosprawny i kontynuuje naukę - 520 zł, zasiłek pielęgnacyjny ojca skarżącej Z. S. - 150 zł. Skarżąca poinformowała też, że obecnie nie zamieszkuje z mężem, nie otrzymuje od niego pomocy finansowej, a Z. i B. S. legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności i z tego powodu ponoszą znaczne koszty leczenia i rehabilitacji. Skarżącą wezwano w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień i dokumentów, tj. - wskazanie jakiej wysokości są koszty utrzymania lokalu mieszkalnego (domu), w którym mieszka wraz z córką i innym wskazanymi we wniosku członkami gospodarstwa domowego, poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości za czynsz, energię elektryczną, wodę itp., - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, przed złożeniem wniosku, - nadesłanie jej zeznania podatkowego za rok 2011 lub 2012 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - przesłania zaświadczenia o wysokości pobieranych przez nią świadczeń z uczelni, - wyjaśnienia kwestii nieruchomości rolnej o powierzchni 0,9710 ha we współwłasności, czy obecnie stanowi ona źródło dochodu, np. z tytułu upraw lub najmu, albo też dopłat unijnych, jeśli tak to jaka jest wysokość tego dochodu, - nadesłania zaświadczenia lub innego dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność Z. S. i B. S., nadesłanie dowodów ponoszenia przez nią kosztów ich leczenia i rehabilitacji, - wskazanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie korzystają w okresie ostatnich 3 miesięcy ze świadczeń z pomocy społecznej jeśli tak to jakich i w jakiej wysokości, - zaświadczenia aktualnego o zarejestrowaniu L. S. w urzędzie pracy, jako osoba bezrobotna, - złożenie dokumentu potwierdzającego formalną sądową separację z mężem lub wniesienie pozwu o rozwód lub wniosku o separację przez skarżącą lub męża (wówczas otrzymuje ona odpis), - złożenie dokumentu potwierdzającego, że stara się ona o uzyskanie od męża alimentów na dziecko np. potwierdzenie wniesienia pozwu, albo też dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów od męża, ewentualnie w razie ich nieściągalności dokumentu urzędowego potwierdzającego ten fakt (np. postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji, zaświadczenie o prowadzeniu przez niego egzekucji itp.), - o ile w chwili obecnie zamieszkuje z mężem lub nie pozostaje z nim w formalnej separacji, ani też nie toczy się postępowanie rozwodowe, o nadesłanie dokumentów potwierdzających dochody męża np. zaświadczenie z pracy o zarobkach, czy deklaracje podatkowe za 2011 r. lub 2012 r. potwierdzone, że złożył je w urzędzie skarbowym, lub inne urzędowe zaświadczenie o aktualnej wysokości jego dochodów lub ich braku (np. o statusie osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku z urzędu pracy). Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w części dotyczącej złożenia wyjaśnień i nadesłania dokumentów w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Wezwanie zawarte w piśmie z 19 lutego 2013 r., zostało doręczone skarżącej 22 lutego 2013 r. Skarżąca 27 lutego 2013 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), złożyła w tut. Sądzie odpowiedź na nie, zawartą w piśmie z 26 lutego 2013 r., wraz z załączonymi dokumentami: oświadczeniem o kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego, wyciągami z kont bankowych K. G. i B. S., zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w Oleśnie dla K. G., L. S., B. S., zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w Kluczborku dla P. G., zaświadczeniem szkolnym B. S., zaświadczeniem Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny, orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności B. S. i Z. S., decyzją Komisji stypendialnej WSB Wrocław, decyzją MOPS [...] z dnia 4 stycznia 2013 r. i z dnia 11 lutego 2013 r., potwierdzeniem wniosku o rentę dla Z. S., potwierdzeniem przyjęcia wniosku o zmianę CEIDG. W piśmie z 26 lutego 2013 r. K. G. oświadczyła, że nieruchomość rolna, której jest właścicielką w połowie, składa się z użytków rolnych o powierzchni 0,2990 ha w klasie VI i nie użytkowanych rolniczo, tym samym nie przysługują dopłaty unijne oraz użytków leśnych, z drzewostanem nie nadającym się do wycinki z uwagi na wiek 60 lat. Matka L.S. utraciła status osoby bezrobotnej wobec wydania decyzji MOPS z 6 lutego 2013 r., o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki na synem B. Oświadczyła, że nie zbierali żadnych rachunków dokumentujących koszty leczenia, czy rehabilitacji ojca i brata. Koszty, które ponoszą wspólnie wynikają z częstych dojazdów do poradni specjalistycznych w Opolu, Wrocławiu, zakupu leków kadriologicznych i neurologicznych, są one oczywiste i dość wysokie. Ojciec skarżącej przeszedł w roku 2012 i 2013 operacje neurochirurgiczne w WCM Opole w liczbie 3. Poinformowała też, że ojciec stara się o rentę z uwagi na niezdolność do pracy, zawiesił wobec tego prowadzoną działalność na okres dwóch lat, a co za tym idzie utracił dochód, obecnie utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Działając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a, referendarz sądowy zważył, co następuje: Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych, czyli stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istota instytucji procesowej prawa pomocy przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a.). Zaznaczenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a. ). Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Wobec tego, iż zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, o czym stanowi o tym art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o treści: "Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.", wobec tego skarżąca została wezwana do wykazania jakie aktualnie dochody osiąga jej mąż i czy w jakiś sposób przyczynia się do utrzymania ich rodziny np. poprzez płacenie alimentów. Ponadto, oprócz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, za przyjęciem przez orzecznika, że sytuacja finansowa męża skarżącej ma wpływ na kwestię przyznania jej prawa pomocy przemawia to jak tłumaczone jest pojęcie "stan majątkowy strony" na tle orzecznictwa związanego z prawem pomocy. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. ,sygn. I OZ 657/0, teza 1, System Informacji Prawnej Lex nr 181557, orzeczono, że "Art. 252 § 2 P.p.s.a., nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Niewątpliwie wpływa na sytuację skarżącej i jej dziecka ma zatem sytuacja majątkowa jej męża, pomimo, że skarżąca wskazała, iż ten z nią nie zamieszkuje, stąd orzecznik poczynił próby jej ustalenia. Tym bardziej, że skarżąca nie wskazała, aby była w sytuacji osobistej mogącej powodować trudności w uzyskaniu od męża środków na utrzymanie swoje i dziecka. Odpowiadając na wezwanie orzecznika skarżąca wskazała, że jedynym powodem zamieszkiwania męża osobno, jest brak zgody na zamieszkanie z nimi właściciela domu, w którym mieszka ona wraz z rodziną. Przesłała też zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w Kluczborku wydawane dla celów zasiłkowych, o braku dochodu męża w 2011 r. Skarżąca wskazała, że całkowity dochód rodziny z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wynosi 1367 zł miesięcznie. Na podstawie nadesłanych przez nią dokumentów ustalono, że dochód ten obecnie wynosi 1972,23 zł, składają się na niego stypendium socjalne skarżącej 625 zł, zasiłek rodzinny 77 zł, świadczenie pielęgnacyjne Z. S. 153 zł, świadczenie pielęgnacyjne L. S. 520 zł, renta B. S. 597,23 zł. Ponadto, jak wynika z rachunku bankowego skarżącej w dniu w dniu 28 listopada 2012 r. i 20 grudnia 2012 r. otrzymała z pomocy społecznej po 70 zł tytułem zasiłku na zakup żywności, a jej bracia korzystają z pomocy społecznej w formie posiłków w szkole. Reasumując skarżąca przedłożyła w ocenie orzecznika dokumenty uprawdopodabniające, że spełnia ona przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wprawdzie na koncie skarżącej widoczne są jej wpłaty własne: w wysokości z 54,23 zł z 22 grudnia 2012 r., 850 zł z 20 listopada 2012 r., 250 zł z 23 listopada 2012 r., 250 zł z 3 grudnia 2012 r., których pochodzenie nie do końca orzecznik jest w stanie w chwili wydawania postanowienia ustalić, ale z drugiej strony skarżąca przedstawiła szereg aktualnych decyzji zasiłkowych z opieki społecznej. Decyzje te opisując dochód rodziny skarżącej, uprawdopodabniają, że jest on niski, albowiem kwalifikujący ją do świadczeń z pomocy społecznej. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że z uwagi na fakt, iż wobec niepełnosprawności ojca skarżącej i jej brata, którym musi opiekować się matka skarżącej, małoletniości jej drugiego brata, uprawdopodobnieniu braku dochodów męża skarżącej, rodzina K. G. utrzymuje się właściwie jedynie z pomocy społecznej, nie stać jej zatem na ponoszenie dodatkowych wydatków. Wobec powyższego, zdaniem referendarza sądowego należało skarżącej na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym i orzeczono jak w sentencji.