II SA/Op 63/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu postanawia: 1. przyznać radcy prawnemu J. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej K. G. w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającej podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca K. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r., referendarz sądowy WSA w Opolu zwolnił stronę od kosztów sądowych i ustanowił dla niej radcę prawnego z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła w niniejszej sprawie radcę prawnego z urzędu w osobie J. J., wykonującego zawód w Kancelarii Radcy Prawnego w [...] Radca prawny J. J. w dniu 22 kwietnia 2013 r. (data nadania przesyłki), przesłał do Sądu pismo procesowe, uzupełniające skargę oraz zawierające wniosek o przywrócenie terminu do jej podpisania, w którym wniósł także o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot wydatków w kwocie 20 zł, oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone. Do wniosku tego załączył fakturę z dnia 17 kwietnia 2013 r., wystawioną na K. G., w której wyszczególnił wynagrodzenie i poniesione wydatki. Wnioskował o wynagrodzenie 360 zł netto (brutto 442,80 zł), oraz o zwrot wydatków: za odpisy dokumentów do skargi (18 sztuk x 20 groszy łącznie 3,60 zł), kopert do korespondencji (2 sztuki x 0,45 zł, łącznie 0,90 zł), przesłanie dokumentów do Sądu i klienta 2 listy (priorytety polecone x 4,20 zł, łącznie 8,40 zł) oraz dojazdu dwukrotnego w celu badania akt (10 km po 0,83 zł, łącznie 8,30 zł). Pełnomocnik do wydatków doliczył podatek od towarów i usług w stawce 23% i podał łączną wartość faktury VAT na 468,88 zł. Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. G. Ponieważ pełnomocnik strony nie był obecny na rozprawie pisemnie został wezwany 27 września 2013 r. między innymi do złożenia oświadczenia czy koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone przez stronę, a zatem czy jego oświadczenie z 17 kwietnia 2013 r. jest w tej części nadal aktualne. Pismem z dnia 2 października 2013 r. (data nadania przesyłki), błędnie oznaczonym datą 17 kwietnia 2013 r., pełnomocnik z urzędu oświadczył, że podtrzymuje wniosek z dnia 17 kwietnia 2013 r., wnosząc nadto o zwrot wydatków w kwocie 23,84 zł. Domagał się uzupełnienia w tym zakresie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 63/13. Wniosek z dnia 2 października 2013 r. o uzupełnienie wyroku o koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i poniesione w związku z tym wydatki, został potraktowany jako wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z § 15 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Trzeba zważyć, iż w wypadku oddalenia skargi pełnomocnikowi urzędu ustanowionemu dla strony skarżącej nie przysługuje roszczenie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od strony przeciwnej, lecz żądanie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Wyznaczony z urzędu radca prawny ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 15 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zwanego dalej rozporządzeniem, opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 rozporządzenia oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia – stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji za udział w innej sprawie, niż te, w których zaskarżona jest należność pieniężna (lit. a) i w sprawie skarg na decyzję i postanowienia Urzędu Patentowego (lit. b), wynoszą 240 zł. Przy przyznaniu przez Sąd wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu Sąd z mocy odpowiednio stosowanego § 2 ust. 1 rozporządzenia bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia. Zdaniem Sądu, brak zawiłości sprawy i faktyczne czynności pełnomocnika z urzędu uzasadniają wynagrodzenie radcy prawnego tylko w stawce minimalnej, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Przychodzi w tym miejscu zauważyć, że wynagrodzenie przyznaje się za pomoc faktycznie udzieloną stronie, a zatem należy ocenić, czy pełnomocnik podjął czynności stanowiące taką pomoc. Pełnomocnik z urzędu, sporządził pismo uzupełniające skargę i złożył wniosek o przywrócenie terminu do podpisania skargi przez stronę. Podjął więc czynności mające na celu skuteczne wniesienie sprawy i umożliwienie merytorycznej oceny skargi przez Sąd, ale ich zakres i rodzaj nie stwarza w ocenie Sądu przesłanek do podwyższenia wynagrodzenia ponad minimalne. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, sąd podwyższa opłatę za udzielenie pomocy prawnej z urzędu o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, która obecnie wynosi 23 %. Wynagrodzenie wynoszące netto 240 zł, podwyższono zatem o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o kwotę 55,20 zł. Jak bowiem powiedziano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12, (opublikowanym na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego https://cbois.nsa.gov.pl/cbois) definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, a także gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący radcą prawnym, została przedstawiona w art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 art. 205 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. NSA ocenił, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego." Sąd nie przyznał natomiast pełnomocnikowi z urzędu dochodzonych wydatków. Po pierwsze w żaden sposób nie udokumentowano ich poniesienia, a po drugie odnośnie kosztów nadania przesyłek do Sądu, sporządzania odpisów dokumentów do skargi w kwocie 3,60 zł oraz kopert w łącznej kwocie 0,90 zł, to w ocenie Sądu są to właśnie wyżej wspomniane "drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego wydatki", które pokrywa przyznane pełnomocnikowi wynagrodzenie. Nieudokumentowane są też wydatki w kwocie 8,30 zł z tytułu dojazdów do Sądu w celu przeglądania akt. Jak ustalono w "Rejestrze udostępnianych akt" Wydziału Informacji Sądowej WSA w Opolu, pełnomocnik przeglądał akta dwukrotnie. Było to w dniach 15 kwietnia 2013 r. i 16 kwietnia 2013 r., ale nie podał na jakiej trasie odbył podróż w tym celu i jakim środkiem lokomocji. Nieuzasadnione jest też żądanie dodania przez pełnomocnika kwoty podatku od towarów i usług do wydatków. Podatek VAT jest bowiem naliczany przy dokonywaniu obrotu towarami lub usługami, czyli generalnie przy ich sprzedaży. Pełnomocnik skarżacej nie świadczy sprzedaży wydatków. Dlatego fakturę z dnia 17 kwietnia 2013 r., wystawioną na K. G., Sąd potraktował jedynie jako stanowiący załącznik do wniosku pełnomocnika, spis kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i wydatków. W związku z powyższym na podstawie art. 250 P.p.s.a., w związku z § 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 rozporządzenia, orzeczono, jak w sentencji.