II SA/Op 631/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 631/14 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący J. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł w dniu 5 czerwca 2015 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 631/14, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 października 2014 r., nr [...], w przedmiocie płatności bezpośrednich w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Wraz ze skargą kasacyjną skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którym wyjaśnił, że w celu wysłania skargi kasacyjnej w dniu 3 czerwca 2015 r. udał się z żoną do najbliższej placówki pocztowej w Opolu, czynnej całodobowo, ponieważ poczta w [...], gdzie mieszka, jest czynna w dni robocze do godziny 18.00. Po dotarciu do Opola, około godz. 23.15, okazało się, że Urząd Pocztowy Opole 1, przy ul. Krakowskiej 46, jest zamknięty, a na drzwiach wejściowych znajduje się - oprócz standardowej informacji o godzinach pracy (w dni robocze - całodobowo) - kartka bez urzędowej pieczęci z informacją, że w okresie świątecznym placówka będzie czynna: 3.06.2015 r. do godziny 22.00., 4.06.2015 r. nieczynna, 5.06.2015 r. od godziny 6.00. Na dowód powyższego skarżący załączył dokumentację zdjęciową i płytę CD, wydruki z Internetu dotyczące godzin otwarcia placówki pocztowej przy ul. Krakowskiej w Opolu, a także podał, że na tę okoliczność można ewentualnie przesłuchać jego żonę. Dodał również, że w dniu 25 maja 2015 r. przebywał w Opolu, sprawdzał wówczas godziny otwarcia wskazanej placówki pocztowej i w tym dniu nie było wywieszki o zmianie godzin urzędowania, a widniała jedynie informacja o całodobowym otwarciu placówki. W zaistniałej sytuacji skarżący próbował znaleźć sposób na potwierdzenie nadania przesyłki. W tym celu rozmawiał ze strażnikiem budynku Poczty, który odmówił przyjęcia przesyłki i potwierdzenia przybycia do placówki. Rozmawiał też z funkcjonariuszem Komendy Wojewódzkiej Policji, a następnie z funkcjonariuszami Komendy Miejskiej Policji, którzy wyjaśnili, że nie są uprawnieni do przyjęcia skargi kasacyjnej; potwierdzili jedynie na kopercie fakt przybycia skarżącego w dniu 3 czerwca 2015 r. o godz. 23.50. Z uwagi na te okoliczności, zdaniem skarżącego, uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, zaś przyczyna uchybienia została uprawdopodobniona. W odpowiedzi na pytanie Sądu, pismem z dnia 2 lipca 2015 r. Poczta Polska - Region Sieci w Opolu wyjaśniła, że informacja o zmienionych w dniu 3 czerwca 2015 r. godzinach urzędowania Urzędu Pocztowego Opole 1, zlokalizowanego przy ul. Krakowskiej 46, była wywieszona na drzwiach placówki najprawdopodobniej od dnia 20 maja 2015 r., a na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A. była umieszczona od dnia 19 maja 2015 r. Informacja o zmianie godzin urzędowania ww. placówki pocztowej w dniu 25 maja 2015 r. była zatem dostępna dla klientów zarówno na stronie internetowej, jak i na drzwiach wejściowych do placówki. Jednocześnie Poczta poinformowała, że na terenie województwa opolskiego nie funkcjonuje inna placówka świadcząca usługi pocztowe przez całą dobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami warunkującymi przywrócenie terminu jest zatem stwierdzenie przez sąd - po pierwsze - zachowania terminu do złożenia wniosku, po wtóre - dokonania czynności, a po trzecie - uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, co oznacza, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia. W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie sądowym słusznie wskazuje się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni zaprezentowaną argumentacją brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie, o jakim mowa w omawianym przepisie, jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym; nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie; jest dopuszczalne, gdy przewidują go przepisy szczegółowe. Przy uprawdopodobnieniu dopuszcza się ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego, także odnośnie braku winy osoby, która uchybiła terminowi. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy, traktuje się je jako surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu stwarzający tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała wymagany termin procesowy. Nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa, gdyż oznacza to brak staranności, który jest elementem winy. Zajęcie odmiennego stanowiska, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (por B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 284-285 oraz 287 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000 r., nr 19, poz. 719; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz całokształt okoliczności sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że przedstawiona przez J. K. argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi, uznając, że można mu przypisać co najmniej niestaranność w prowadzeniu własnych spraw. Skarżący odebrał wyrok Sądu wraz z uzasadnieniem w dniu 4 maja 2015 r. Wyrok został doręczony do rąk dorosłego domownika, ojca skarżącego – S. K. Doręczenie to było zatem skuteczne, bowiem po myśli art. 72 § 1 P.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta nie ma sprzecznych interesów w sprawie i podjęła się oddania pisma adresatowi. Termin 30 dni na wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczął więc dla skarżącego bieg w dniu 5 maja 2015 r. i upłynął w dniu 3 czerwca 2015 r. Na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że J. K. wiedział, iż uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej już w dniu 3 czerwca 2015 r. Składając zatem wniosek o przywrócenie terminu w dniu 5 czerwca 2015 r., zachował 7-dniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, którą było według skarżącego wcześniejsze zamknięcie w dniu 3 czerwca 2015 r. placówki pocztowej, czynnej zwykle w dni robocze całodobowo. Skarżący dopełnił także wymogu, wynikającego z art. 87 § 4 P.p.s.a., bowiem równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu nadesłał skargę kasacyjną. Jednak spełnienie warunków, w postaci zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku i dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie, jakkolwiek niezbędne w świetle powołanych przepisów przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie przesądza jeszcze o pozytywnym rozpoznaniu wniosku. Oceniając podane przez J. K. okoliczności w kontekście obowiązku uprawdopodobnienia braku po jego stronie winy w uchybieniu terminu, Sąd uznał, że z treści argumentacji zawartej w piśmie z dnia 5 czerwca 2015 r. nie wynikały obiektywne i niezależne od skarżącego przeszkody w terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej. W przekonaniu Sądu, za tego rodzaju przesłankę, wykluczającą winę w nieterminowym wniesieniu skargi kasacyjnej, nie można uznać wykazywanego przez skarżącego nagłego, bez odpowiedniego uprzedzenia o tym fakcie, skrócenia godzin otwarcia placówki pocztowej w dniu roboczym, tj. 3 czerwca 2015 r., oraz braku informacji w tym zakresie na stronie internetowej. Z pisma Poczty Polskiej z dnia 2 lipca 2015 r. wynika mianowicie, że informacja o zmianie godzin urzędowania placówki, w której skarżący chciał w dniu 3 czerwca 2015 r. nadać skargę kasacyjną, była wywieszona na drzwiach tej placówki najprawdopodobniej już 20 maja 2015 r., a na pewno była dostępna w dniu 25 maja 2015 r., zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - mógł się z nią zapoznać w tym dniu podczas pobytu w Opolu. Ze wskazanego pisma Poczty Polskiej wynika ponadto, że wspomniana informacja była uwidoczniona również na stronie internetowej Poczty, i to od dnia 19 maja 2015 r. Tym samym, przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie sposób uznać za niezależne od niego i niemożliwe do przezwyciężenia. Okoliczności te nie mogą więc usprawiedliwiać uchybienia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ wynikają wyłącznie z braku należytej staranności w prowadzeniu przez skarżącego własnych spraw. Wskazane pismo Poczty Polskiej jednoznacznie dowodzi, że J. K. miał możliwość już w dniu 25 maja 2015 r. (na tę właśnie datę wskazuje skarżący) dowiedzenia się, że w dniu 3 czerwca 2015 r., będącego dla niego ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Urząd Pocztowy Opole 1 będzie pracował krócej niż zazwyczaj. Informacja ta była również dostępna w Internecie, na oficjalnej stronie Poczty Polskiej od 19 maja 2015 r., a więc zarówno w dniu 25 maja, jak i 3 czerwca 2015 r., jednak skarżący najwyraźniej nie korzystał z tej strony, skoro do wniosku o przywrócenie terminu dołączył zdjęcie innej strony internetowej - o adresie cylex.pl, gdzie nie odnotowano zmian w godzinach urzędowania ww. placówki pocztowej. W takim przypadku nie można przyjąć, że skarżący wykazał odpowiednią staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, nie jest sytuacją niespodziewaną i nadzwyczajną, że w okresie przedświątecznym, świątecznym, czy przykładowo w czasie tzw. długich weekendów, różne instytucje są krócej otwarte lub nawet zamknięte. Przeciwnie, są to sytuacje od wielu lat powszechnie występujące, a więc typowe. Dlatego w okolicznościach sprawy szczególnej dbałości i staranności wymagało prawidłowe sprawdzenie czasu pracy placówki pocztowej, przy wykorzystaniu wiarygodnego źródła. Skarżący mógł przykładowo telefonicznie zasięgnąć informacji, a jeśli zdecydował się na skorzystanie z Internetu, to interesujących go danych powinien poszukiwać na oficjalnej stronie Poczty Polskiej. Ponadto doświadczenie życiowe nakazywało przewidzieć, że w dniu 3 czerwca 2015 r., poprzedzającym dzień świąteczny Bożego Ciała, przypadający w tym roku na 4 czerwca 2015 r., placówki pocztowe mogą być otwarte krócej niż zazwyczaj. Zresztą, skarżący sam przyznał, że ustalał godziny otwarcia placówki pocztowej w Opolu przy ul. Krakowskiej 46, czyli sprawdzał, w jakich godzinach jest ona czynna, jednak uczynił to w sposób niestaranny, bo wedle Poczty Polskiej informacje o skróconym czasie pracy były dostępne nawet przed dniem 25 maja 2015 r., i to w miejscach wskazanych przez skarżącego. W podanych okolicznościach można zatem było oczekiwać, by skarżący dochował ustawowego terminu procesowego. Z tych wszystkich przyczyn nie sposób przyjąć, aby J. K. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej, jak tego wymaga przepis art. 87 § 2 P.p.s.a. Ocena w tym zakresie nie ogranicza się bowiem tylko do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy jest wiarygodne (wcześniej podważono już wiarygodność argumentacji wniosku odnośnie powodów uchybienia terminu), ale polega również na analizie podanych przyczyn niedochowania terminu w kontekście możliwości ich usunięcia. Powyżej wykazano, że niedochowanie wymaganego terminu przez skarżącego nie nastąpiło z przyczyn obiektywnych, na które - przy dołożeniu starań - nie miał on wpływu. Podkreślenia wymaga, że spóźniony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a ponadto o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie zaistniały przesłanki pozwalające na uznanie zasadności złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a tym samym brak jest podstaw do przywrócenia tego terminu. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.