II SA/Op 635/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2015 r. wniosku skarżącego B. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. P., K. P., S. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia: umorzyć postępowanie w z wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy. B. P. wraz z K. P. i S. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję w Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...], w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. W dniu 14 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie przez skarżących wpisu sądowego od skargi, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając w nim zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że ma ciężka sytuację materialną, jest osoba starszą i wraz z uczącymi się dziećmi utrzymuje się z emerytury w kwocie 1351 zł. Mąż jest osoba bezrobotną i zamieszkuje za granicą. Ze względu na znikome dochody, skomplikowanie i zagmatwanie prawne sprawy oraz brak wykształcenia, nie jest w stanie samodzielnie bronić swoich interesów, a na zastępstwo prawne ma za małe dochody, które ledwie starczają jej na pokrycie podstawowych kosztów bytowych. Wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnim dziećmi, synem i córką. Wskazała, że ma majątek w postaci 2/3 nieruchomości o powierzchni 1500 m2, w tym 120 m2 dom, we współwłasności małżeńskiej oraz mieszkanie o powierzchni 46 m2. W mieszkaniu tym zamieszkuje jej drugi syn K. P. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącą, pismem z dnia 19 stycznia 2014 r., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów: przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego dochodu miesięcznego (np. decyzja o ustaleniu emerytury, świadczeń socjalnych, stypendium naukowego, bądź socjalnego, wyciąg z konta bankowego, a w przypadku niepobierania przez uczące się dzieci stypendiów, zaświadczenia o ich niepobieraniu, itp.); 1) przedłożenie zaświadczenia z właściwej szkoły (uczelni), potwierdzającego okoliczność pobierania nauki przez D. P. i A. P.; 2) przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego (dzieci) rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, tj. za miesiąc listopad, grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r.; 3) wykazanie i udokumentowanie ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne mieszkania (np. opłaty za czynsz, gaz, energię elektryczną, itp.); 4) wykazanie ponoszonych wydatków na utrzymanie wnioskodawczyni i członków jej gospodarstwa domowego (np. koszty żywności, ubrania, środków czystości – mogą to być kwoty podane w przybliżeniu); 5) wyjaśnienie czy syn wnioskodawczyni – K. P. tworzy wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawczynią i czy partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. W przypadku tworzenia wspólnego gospodarstwa domowego – wezwanie w powyższym zakresie o przedłożenie dodatkowych dokumentów (patrz pkt 1,3,5) odnosi się także do K. P. Jeżeli K. P. uczestniczy w partycypacji kosztów utrzymania mieszkania – należy wskazać wysokość jego udziału. Wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku oraz, że zakreślony termin może być na wniosek skarżącego przedłużony. Skarżąca odebrała to wezwanie w dniu 23 stycznia 2015 r. i w odpowiedzi nie przedłożyła żadnych dokumentów ani wyjaśnień, a jedynie pismo z dnia 5 lutego 2015 r., w którym oświadczyła, że wycofuje w całości wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwagi na niemożliwość zebrania we wskazanym czasie żądanych dokumentów. Wniosek skarżącej obejmował przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie skarżąca poprosiła o niekierowanie do niej korespondencji w dniach od 9 do 23 lutego 2015 r. z uwagi na swój pobyt w tym okresie za granicą. Należy w tym miejscu odnotować, że B. P. działająca, jako pełnomocnik współskarżącego małżonka, S. P., odnośnie terminu do przesłania dokumentów do wniosku o przyznanie prawa pomocy składnego w imieniu męża, wniosła prośbę o przedłużenie tego terminu. Nie wnosiła natomiast o takie przedłużenie w sprawie swojego wniosku. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Postępowanie zatem w sprawie przyznania prawa pomocy może się toczyć tylko na wyraźny wniosek zainteresowanego. Cofnięcie zatem wniosku o prawo pomocy przez stronę stanowi oświadczenie jego woli, że nie jest ona zainteresowana rozpoznaniem jej uprawnień, co do uzyskania prawa pomocy. Konsekwencją takiego oświadczenia strony jest uznanie, że postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy staje się bezprzedmiotowe. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 64 § 3 P.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Według art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeśli skarżący skutecznie cofnął skargę. Z kolei w myśl art. 258 § 1 P.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że w piśmiennictwie wyrażono pogląd, że do orzekania na podstawie art. 161 P.p.s.a. nie jest uprawniony referendarz sądowy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Zakamycze 2011, s. 462). W ocenie referendarza sądowego, pogląd ten nie znajduje dla siebie wystarczającego uzasadnienia normatywnego. Stosownie bowiem do treści art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy referendarze sądowi posiadają kompetencję do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień, co do przyznawania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "co do" jest synonimem wyrażenia "w przedmiocie", które obejmuje pełny zakres rozstrzygnięć jakie mogą zapaść. Do podobnych wniosków prowadzą zresztą wyniki wykładni logicznej "a maiori ad minus", czyli "z większego na mniejsze". Jeśli bowiem referendarz sądowy został uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to takie uprawnienie obejmuje tym bardziej kompetencję do zakończenia tego postępowania z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie tego celu. Prawidłowości takiego wnioskowania nie podważa okoliczność, że przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania. W odniesieniu bowiem do rozstrzygnięć referendarza sądowego, ustawodawca przewidział rozwiązanie szczególne, dopuszczając możliwość ich zaskarżania sprzeciwem (art. 259 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że skarżąca cofnęła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w związku z art. 161 § 1 pkt 1 i art. 64 § 3 P.p.s.a.