II SA/Op 66/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów postanawia odrzucić skargę. Pismem procesowym z dnia 31 grudnia 2018 r., B. B. powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której zakwestionował działania Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...], jako organu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, nieprawidłowe regulacje zarządzeń wewnętrznych wydanych przez Dyrektora Zakładu, uzależniające dostęp do korzystania ze stanowiska komputerowego przez osadzonych od zgody Dyrektora, w istocie naruszają prawa obywatelskie w zakresie prawa do informacji publicznej. Na poparcie swojego żądania, skarżący wymienił szereg zarządzeń ze wskazaniem daty i ich oznaczenia, a organowi zarzucił "naruszenie standardów moralnych i nieprzestrzeganie przepisów prawa". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ podniósł, że jej przedmiot nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Poparł swoje stanowisko przepisami prawa, a to Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zauważył także, że skarżący nie wskazał konkretnej sytuacji, skutkującej niedopuszczeniem go do stanowiska komputerowego, czy w inny sposób pozbawiającej go prawa do informacji publicznej, a jedynie ogólnikowo odniósł się do wewnętrznych uregulowań obowiązujących w Zakładzie Karnym. Jednocześnie organ podkreślił, że osadzony podczas pobytu w Zakładzie niejednokrotnie zwracał się z prośbą o możliwość korzystania ze stanowiska komputerowego i jego uprawnienie wynikające z porządku wewnętrznego było realizowane. Na poparcie czego, organ przedłożył grafik korzystania ze stanowiska komputerowego wraz z przykładowymi prośbami skarżącego. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Opolu z dnia 20 lutego 2019 r., działającego na zasadzie art. 57 § 3 P.p.s.a. oraz § 27 zarządzenia w sprawie ustalenia zasad biurowości, wyłączono ze sprawy o sygn. akt II SA/Op 34/19 (tj. sprawy ze skargi B. B. na zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] z dnia 29 grudnia 2015 r., nr [...]), m.in. sprawę ze skargi B. B. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 26 listopada 2018 r., o sporządzenie kserokopii dokumentów. Wyłączona sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 66/19 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 26 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] w [...] o "dokonanie kserokopii wszelkich jego próśb", w których występował "o udzielenie mu zgody na dostęp do stron internetowych". W odpowiedzi na skargę w wyłączonej sprawie, organ wniósł o jej odrzucenie, względnie - o jej oddalenie. Organ podniósł, że skarga jest niedopuszczalna, bowiem nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Badanie warunków formalnych skargi prowadzi do wniosku, że rozpoznawana sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Badając przedmiot skargi w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zasady odbywania kary przez osobę pozbawioną wolności zostały określone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. z 2016 r. poz. 2231). Kontrola prawidłowości wykonania czynności wskazanych w tym rozporządzeniu, a także wydanych na jego podstawie aktów wewnętrznych, nie należy jednak do sądu administracyjnego. Osoba kwestionująca prawidłowość działania administracji zakładu może wnieść skargę na działanie jednostek organizacyjnych oraz postępowanie funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej do innych niż sąd administracyjny instytucji wymienionych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2018 r. poz. 652, z późn. zm.) - zwanej dalej: "K.k.w." oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 647). Zgodnie z art. 32 K.k.w., nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności sprawuje sędzia penitencjarny. W art. 2 pkt 5 K.k.w. jako organy postępowania wykonawczego wskazano Dyrektora Zakładu Karnego, Aresztu Śledczego, a także Dyrektora Okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej albo osobę kierującą innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisję penitencjarną. Zgodnie z art. 34 § 1 K.k.w. sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję organu wymienionego w ww. art. 2 pkt 5 K.k.w., o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności. Na decyzję sędziego penitencjarnego skazanemu przysługuje z kolei skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu wydano decyzję (art. 34 § 2 K.k.w.). Natomiast rozporządzenie w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, reguluje tryb prowadzenia postępowania zaskarżającego działalność jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Charakter prawny przywołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, że wymienione w nich organy, nie są organami administracji publicznej, lecz organami postępowania wykonawczego, a rozpoznawana przez nie sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Z treści art. 1 § 1 K.k.w., wynika bowiem jednoznacznie, że wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności, odbywa się co do zasady według przepisów tego Kodeksu. Decyzje organów administracji zakładu karnego, w tym Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...], wydawane w związku z wnioskami (prośbami) skazanego o wydanie kserokopii dokumentów są decyzjami w rozumienia art. 7 § 1 K.k.w. Jest to akt indywidualny skierowany do osoby skazanego wydany na podstawie art. 102 pkt 10 K.k.w, do którego rozpoznania właściwy jest sąd penitencjarny (art. 7 § 2 K.k.w.). Jeżeli z powołanego wyżej art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. wynika zamknięty katalog aktów lub czynności wydawanych przez organy administracji publicznej, które mogą być poddane kontroli sądu administracyjnego to wobec brzmienia powołanych przepisów Kodeksu karnego wykonawczego należało uznać, że skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Podstawą prawną odrzucenia skargi jest w przypadku braku właściwości sądu administracyjnego art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (por. też orzeczenia WSA w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1206/14, WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 22/17 i NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 131/15 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II AKzw 1147/01 Lex nr 1163844).