II SA/Op 685/10
WyrokWSA w Opolu2011-03-17
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca uchylenia decyzji o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego może zostać utrzymana w mocy, jeśli strona przedstawiła nowy dowód w postaci decyzji organu zagranicznego, a postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że chociaż nowy dowód (decyzja austriackiego organu) spełniał przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) i został złożony w terminie, to nie miał istotnego znaczenia dla zmiany rozstrzygnięcia. Organy prawidłowo zastosowały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenia nr 1408/71 i 574/72), które wykluczają kumulację świadczeń rodzinnych, gdy pracownik jest zatrudniony w jednym państwie członkowskim, a jego rodzina zamieszkuje w innym. W tym przypadku świadczenia austriackie były wyższe, co uzasadniało zawieszenie świadczeń polskich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego E. G. w Polsce z uwagi na fakt, że jej ojciec, pracujący w Austrii, pobierał tam świadczenia rodzinne na córkę. Po wznowieniu postępowania na podstawie decyzji austriackiego organu, organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku, uznając, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wykluczają kumulację świadczeń, a świadczenia austriackie były wyższe. E. G. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i dyskryminację.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepis art. 21 ust. 1 w związku z art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 73 w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie, Marszałek Województwa Opolskiego odmówił przyznania E. G. zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 4 lutego 2008 r. Od decyzji tej E. G. wniosła odwołanie, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia [...] stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 71/09, oddalił skargę wniesioną na powyższe postanowienie.
W skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu piśmie z dnia 30 stycznia 2009 r., E. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast w piśmie z dnia 16 marca 2009 r. sprecyzowała, że domaga się zweryfikowania w trybie wznowieniowym decyzji odmawiającej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, wyjaśniając, że dopiero po interwencjach otrzymała decyzję, wydaną 16 lipca 2008 r. przez Magistrat der Stadt Wien, o odmowie przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, którą wraz z tłumaczeniem przedłożyła w Regionalnym Ośrodku Polityki Społecznej w Opolu.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r. Marszałek Województwa Opolskiego wznowił postępowanie, wskazując, że decyzję austriackiego organu w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego strona otrzymała w dniu 20 lutego 2009 r., natomiast podanie o wznowienie postępowania, zawarte w piśmie z dnia 16 marca 2009 r., przesłane zostało pocztą, listem nadanym w dniu 18 marca 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 4 lutego 2008 r. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...], podając, że w jego toku ustalono, iż E. G. ma przyznaną na trwale rentę socjalną i ze względu na niskie dochody oraz stan zdrowia nie jest w stanie prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego, wobec czego mieszka wraz z rodzicami pozostając na ich utrzymaniu. Jej ojciec – J. G., jako osoba zatrudniona w Austrii, zgodnie z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 posiada tam uprawnienie do świadczeń rodzinnych na córkę E., pobierając je w kwocie 291 euro miesięcznie, wobec czego występuje zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych przysługujących zarówno według prawa polskiego, jak i austriackiego. Świadczenie pielęgnacyjne w Polsce wynosi natomiast 153 zł, stąd kwota świadczeń rodzinnych w Austrii jest wyższa, co uzasadnia zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych w Polsce. Przywołując art. 12 rozporządzenia nr 1408/71, określający ogólne zasady zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych i art. 10 ust. 1a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72, organ stwierdził, że ustanawia on zakaz kumulacji świadczeń lub zasiłków rodzinnych. Następnie podał, że decyzją z dnia [...] na podstawie art. 73 w związku z art. 13 ust. 2a rozporządzenia nr 1408/71 odmówiono prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż wszelkie świadczenia rodzinne należne są od państwa, w którym pracownik wykonuje pracę najemną, a świadczenia należne zgodnie z ustawodawstwem miejsca zamieszkania podlegają zawieszeniu w całości zgodnie z art. 10 ust. 1a rozporządzenia nr 574/72. Dalej organ stwierdził, że występując o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, E. G. w dniu 25 lutego 2009 r. dostarczyła decyzję właściwej instytucji austriackiej – Magistrat der Stadt Wien o odrzuceniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na brak posiadania obywatelstwa i głównego miejsca zamieszkania lub trwałego pobytu w Wiedniu oraz posiadania ubezpieczenia, a nadto wobec ubezpieczenia w miejscu zamieszkania z tytułu posiadania renty socjalnej. Poza tym organ dodał, że wystąpił o opinię do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, które zajęło stanowisko, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] jest słuszne. Przywołując treść art. 145 § 1 K.p.a., organ wywiódł, że w sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Przedstawiona przez stronę jako nowy dowód w sprawie decyzja austriacka nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji i wydania nowej rozstrzygającej o istocie sprawy. Zdaniem organu, w świetle art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne należą do świadczeń rodzinnych. Taką samą definicję świadczeń rodzinnych podaje również art. 1u (i) rozporządzenia nr 1408/71. Organ wskazał, że austriacki zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem z tytułu zabezpieczenia społecznego, natomiast renta socjalna jest świadczeniem nieskładkowym, należnym wyłącznie w państwie miejsca zamieszkania. Zarówno przepisy rozporządzeń wspólnotowych, jak i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, nie przewidują odrębnego porównywania świadczeń ze względu na ich charakter, przy czym - zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie C-215/99 (Jauch) zasiłek pielęgnacyjny ma z jednej strony charakter świadczenia rodzinnego, a z drugiej – w odniesieniu do osób dorosłych – charakter świadczenia chorobowego. Ponadto w wyroku z dnia 21 lutego 2006 w sprawie C 286/03 - Sylwia Hosse przeciwko Land Salzburg - w świetle systematyki Rozporządzenia 1408/71 pojęcia "świadczenie z tytułu zabezpieczenia społecznego" z art. 4 ust. 1 oraz "specjalne świadczenie nieskładkowe" z art. 4 ust. 2a i 2b rozporządzenia nr 1408/71, wzajemnie się wykluczają. Organ wywiódł, że renta socjalna w Polsce nie jest analogicznym świadczeniem jak zasiłek pielęgnacyjny (opiekuńczy) w Austrii, a jest nim natomiast zasiłek pielęgnacyjny, jednak prawo do tego świadczenia zostaje zawieszone w całości.
W odwołaniu od tej decyzji E. G. podniosła zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń odnośnie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego w Austrii, wywodząc, że analogicznym świadczeniem do zasiłku pielęgnacyjnego jest w Austrii zasiłek opiekuńczy (Pflegegeld), a organ nie ustalił, jaki rodzaj świadczeń rodzinnych pobiera jej ojciec w Austrii i wadliwie skupiono się wyłącznie na fakcie pobierania tam zasiłków rodzinnych oraz na tym, że zasiłek rodzinny jest zaliczany do świadczeń rodzinnych, porównując kwotę tego zasiłku z kwotą zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego w Polsce. Zarzuciła też, że od 1 lipca 2007 r. jest pozbawiona zasiłku pielęgnacyjnego, którego odmówiono jej w Austrii. Cytując przepisy art. 1 i 84a pkt 3 rozporządzenia nr 1408/71, wskazywała na przedłużające się postępowanie w sprawie przyznania dochodzonego świadczenia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść art. 145 § 1, art. 148 § 1 i art. 149 § 1 i 3 K.p.a. Podkreślając dwuetapowość postępowania wznowieniowego, Kolegium wskazało, że wznowienie było uzasadnione, gdyż wniosek, zawarty w piśmie z dnia 16 marca 2009 r., nadanym pocztą w dniu 18 marca 2009 r., został złożony z zachowaniem 1-miesięcznego terminu liczonego od otrzymania w dniu 20 lutego 2009 r. przez E. G. decyzji instytucji austriackiej. Kolegium zauważyło, że wprawdzie w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jednak z postanowienia o wznowieniu i uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, iż przedłożenie przez stronę decyzji instytucji austriackiej stanowiło ujawnienie nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, lecz nieznanego organowi w dniu jej wydawania, co pozwala przyjąć, że właśnie ten przepis był podstawą rozstrzygania. Zdaniem organu odwoławczego, uchybienie to nie wpływa na prawidłowość decyzji, albowiem po przeprowadzonym postępowaniu zasadnie ustalono, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż nowy dowód w sprawie, w postaci decyzji instytucji austriackiej w sprawie odmowy przyznania E. G. zasiłku pielęgnacyjnego, nie ma istotnego znaczenia i nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]. Przedstawiając rozważania w tym zakresie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 2 i art. 16 ust. 2 i ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny należy do świadczeń rodzinnych, jednak zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją uprawnionej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jednocześnie w przypadkach przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, przy ubieganiu się tych osób o świadczenia rodzinne może występować element koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich, która to kwestia uregulowana jest przepisami prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia podstawowego Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. oraz rozporządzeniu wykonawczym Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. (Dz. U. UE. L z 1997 r. Nr 28), które z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej stały się częścią polskiego porządku prawnego i są źródłem prawa. Odnotowując fakt wejścia w życie od dnia 1 maja 2010 r. reformy systemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w wyniku czego w miejsce powyższych aktów wprowadzone zostały: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. - jako nowe rozporządzenie podstawowe oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. - jako nowe rozporządzenie wykonawcze, Kolegium stwierdziło, że rozpoznawany wniosek o wznowienie postępowania został złożony przed 1 maja 2010 r., w związku z czym powinien być rozpatrzony w oparciu o dotychczasowe przepisy, gdyż zgodnie z pkt 5 decyzji NR H1 Komisji Administracyjnej Ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego: "wnioski złożone przed dniem wejścia w życie tychże rozporządzeń co do zasady nadal podlegają prawu, które miało do nich zastosowanie w chwili ich złożenia, a przepisy wspomnianych rozporządzeń mają zastosowanie jedynie do wniosków otwartych po wejściu w życie tychże rozporządzeń.". Powołując się na definicję członka rodziny i zasadę równego traktowania, wynikające z art. 1, 2 i 3 rozporządzenia nr 1408/71 oraz zakres przedmiotowy określony w art. 4 tego aktu prawnego, organ odwoławczy stwierdził, że ma on zastosowanie do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Z tego względu w sytuacji, gdy krajowe ustawodawstwo z zakresu zabezpieczenia społecznego odnosi się do jednego z rodzajów ryzyk wymienionych w art. 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia, to świadczenie przysługujące na mocy tego ustawodawstwa można uznać za takie, które podlega koordynacji. W ocenie Kolegium, z uwagi na fakt, że E. G., będąca osobą pełnoletnią i pobierająca rentę socjalną, pozostaje nadal na utrzymaniu rodziców, przy czym matka w Polsce jest bezrobotną bez prawa do zasiłku, a ojciec przebywa i jest zatrudniony w Austrii, opłacając tam składki na ubezpieczenia społeczne, w odniesieniu do członków swojej rodziny zamieszkujących w Polsce jest on uprawniony do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo austriackie, tak jakby osoby te zamieszkiwały na terytorium Austrii. Równocześnie stronie przysługują uprawnienia do świadczeń rodzinnych, obejmujących również zasiłek pielęgnacyjny, w Polsce - na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji zachodzi kumulacja, czyli zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych przysługujących w oparciu o art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 i uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, co uzasadnia konieczność zastosowania reguły antykumulacyjnej określonej w art. 10 rozporządzenia nr 574/72, ustanawiającym reguły pierwszeństwa w sytuacji kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia i państwa zamieszkania członków rodziny. Powołując się na treść art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72, Kolegium wywiodło, że o wyborze właściwego ustawodawstwa do wypłaty świadczeń lub zasiłków, do których prawo nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, nie decyduje wyłącznie prawo polskie, lecz także prawo wspólnotowe, stąd prawo to jest zawieszone do wysokości tych świadczeń, gdyż to na państwie zatrudnienia spoczywa obowiązek ich wypłaty dla członka rodziny osoby zatrudnionej. Na poparcie prezentowanego stanowiska organ podał, że przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż za nienależne świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Przepis ten nie uzależnia zatem oceny wypłaconego w Polsce świadczenia rodzinnego jako nienależnego od kwestii złożenia stosownego wniosku o świadczenie rodzinne w innym państwie członkowskim, lecz od samego faktu nabycia tego uprawnienia w innym państwie członkowskim, które to prawo J. G. nabył w związku z zatrudnieniem w Austrii, gdzie w roku 2008 pobrał na dzieci świadczenia rodzinne w łącznej wysokości 15328,69 euro, w tym na córkę E. G. 291 euro miesięcznie. Poza tym organ odwoławczy podkreślił, że norma zawarta w art. 10 rozporządzenia nr 574/72 nie przewiduje - poza porównaniem kwoty świadczeń oraz zawieszeniem praw do świadczeń lub zasiłków należnych na podstawie ustawodawstwa państwa zamieszkania do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych w państwie zatrudnienia z tytułu art. 73 lub 74 - porównywania typów zawieszanych świadczeń lub zasiłków. Zawieszaniu w takim przypadku podlegają zasiłki lub świadczenia rodzinne do wysokości kwoty świadczeń rodzinnych należnych w zastosowaniu w/w artykułów z państwa zatrudnienia. W ocenie Kolegium, porównawszy kwoty świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo austriackie i polskie oraz na podstawie informacji uzyskanej z instytucji austriackiej, organ pierwszej instancji zasadnie ustalił, że miesięczna kwota świadczeń rodzinnych pobranych w Austrii przez ojca na E. G. jest wyższa od kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, wynoszącego 153 zł, stąd zawieszenie wypłacania zasiłku pielęgnacyjnego w Polsce musiało nastąpić w całości. W odwrotnej sytuacji strona byłaby uprawniona do otrzymania nadwyżki w Polsce, jednak taka sytuacja nie zachodzi, wobec czego decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w aktualnie obowiązujących przepisach prawa krajowego i wspólnotowego.
W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, E. G. zarzuciła, że powyższa decyzja narusza jej prawa i dyskryminuje jako osobę niepełnosprawną. Powtórzyła i rozwinęła argumenty podnoszone w odwołaniu, wskazując na naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. oraz wywodząc, że organy nie zbadały, jakie świadczenia przysługują jej w Austrii i nie ustaliły, czy pokrywają się one ze świadczeniami w Polsce. Poza tym wskazała, że w innych przypadkach osobom w podobnej sytuacji zasiłek pielęgnacyjny dla niepełnosprawnych jest dzieci wypłacany w Polsce. Podniosła też, że istnieją różnice w przekładzie rozporządzenia nr 1408/71 na język polski i niemiecki, co ma istotny wpływ na niektóre decyzje, tak jak ma to miejsce w jej przypadku. Dodała, że pomimo interwencji za pośrednictwem Ministerstwa, Austria nie zgadza się z przyznaniem jej zasiłku pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do tego , w związku z przystąpieniem od dnia 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej od razu należy wskazać należy na istniejący obowiązek przestrzegania wiążącego prawa międzynarodowego, wynikający z art. 9 Konstytucji RP, w tym również postanowień traktatów założycielskich. Zgodnie natomiast z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wcześniej - art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską; Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), aktami mającymi zasięg ogólny, które wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, są rozporządzenia uchwalane przez instytucje Unii. Oznacza to, że rozporządzenia te stanowią część polskiego porządku prawnego i są źródłem prawa, do przestrzegania którego zobowiązane są organy administracji publicznej zarówno na mocy art. 7 Konstytucji RP, jak i w myśl sformułowanej na jego podstawie w art. 6 K.p.a. zasady praworządności. Wobec tego, sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej obejmuje również kontrolę pod względem zgodności z prawem wspólnotowym.
Na zasadzie art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi przez sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W razie niestwierdzenia takich okoliczności, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga ulega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, w tym również zarzucane w skardze, w związku z czy skarga nie mogła zostać uwzględniona. Do takiej oceny zaskarżonej decyzji doprowadziły Sąd przedstawione poniżej rozważania, na wstępie których odnotować trzeba, iż postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji toczyło się w nadzwyczajnym trybie, tj. w trybie wznowienia postępowania. Z powyższych względów podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Przyczynę wznowienia postępowania stanowi jedna z przesłanek określonych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a. lub w 145a § 1 K.p.a., z których każda łączy się z wadliwością samego postępowania administracyjnego, zaistniałą jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy. Zaakcentować ponadto trzeba, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Z tego też powodu postępowanie wznowieniowe nie jest procedurą, przy pomocy której można wzruszyć wadliwą decyzję administracyjną w każdym przypadku. Możliwość taka istnieje tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie procesowej i po spełnieniu koniecznych warunków. Postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a granice tego postępowania wyznacza wyłącznie zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie tejże decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 K.p.a. i w art. 145a K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek określonych w powyższych przepisach. W sytuacji natomiast braku przesłanek wznowieniowych organ, stosownie do treści art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., będącego podstawą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej. Odnotować w tym miejscu przyjdzie w szczególności doniosłość art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jako unormowania stwarzającego ostatnią możliwość poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy na etapie postępowania administracyjnego i przez to zapewniającego gwarancję pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej (por. M. Pułło, Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 2004, z. 8, s. 50-51). Przepis ten przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wniesienie podania o wznowienie postępowania uwarunkowane jest ponadto jednomiesięcznym terminem, określonym w art. 148 § 1 K.p.a., liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Analiza treści powyższego uregulowania prowadzi do wniosku, że warunkiem wznowienia postępowania jest ujawnienie w sprawie takich dowodów i okoliczności, które są dla sprawy nowe, czyli nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, a dodatkowo muszą być to dowody istniejące w dniu wydawania decyzji lecz nieznane organowi, który ją wydał. Jako nowe traktuje się okoliczności, które nie zostały objęte postępowaniem dowodowym oraz te środki dowodowe, o istnieniu których organ z różnych przyczyn nie miał wiadomości. Przez okoliczności faktyczne należy przy tym rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Pojęcie dowodu wynika natomiast z art. 75 § 1 K.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (por. M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, s. 858). Zwrot "wyjście na jaw" oznacza zaś, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienie ich organowi. Jak słusznie wskazano w orzecznictwie, ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 125/99, Prok. i Pr.- wkł. 2000 r., nr 5, s. 36). W tym miejscu podać należy, że w doktrynie dokonuje się podziału sytuacji uzasadniających wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. na następujące klasy: 1) w toku postępowania głównego organ zaniedbał ustalenia istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał dowodów na te okoliczności; 2) organ pominął w toku postępowania głównego istotne dla sprawy okoliczności faktyczne sygnalizowane przez stronę z braku dowodów na nie; 3) po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniono nowe okoliczności faktyczne, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym już w toku postępowania głównego; 4) po wydaniu ostatecznej decyzji ujawniono nowe okoliczności faktyczne i dowody na ich poparcie, nieznane organowi i stronie; 5) po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniono nowe okoliczności faktyczne ale nie znaleziono dowodów na ich potwierdzenie (por. K. Sobieralski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wyd. PRESSCOM, Wrocław 2009, s.92). Ponadto z treści art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika warunek, że nowe okoliczności i dowody mogą stanowić przesłankę wznowienia postępowania jedynie wówczas, gdy są dla sprawy istotne. Walor istotności posiadają i spełniają zatem jedynie takie okoliczności lub dowody, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, tj. dotyczą bezpośrednio sprawy będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną i które mają znaczenie prawne, czyli mają wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 9/00, opubl. LEX nr 51768). Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym, jak też nowa czy też odmienna wykładnia przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 29/97 i przywołane tam orzeczenia - LEX nr 34920). Kolejną przesłanką warunkującą wznowienie postępowania jest zgłoszenie żądania wznowienia w terminie jednego miesiąca od daty dowiedzenia się przez stronę o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia. Datą początkową biegu tego terminu może być dzień powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu okoliczności faktycznych i nowych dowodów. W świetle powyższego, obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o wznowienie jest ustalenie, w wyniku postępowania wyjaśniającego, czy podstawa wznowienia wskazana we wniosku występuje, a następnie, w zależności od ustalenia istnienia bądź braku tej podstawy, przeprowadzenie - lub nie - postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną oraz wydanie jednej z rodzajów decyzji określonych w art. 151 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie postępowanie wznowieniowe zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, sprecyzowanym w piśmie z dnia 16 marca 2009 r. Z treści tego pisma wynika, iż upatrywaną przez stronę podstawą jest fakt otrzymania negatywnej decyzji w zakresie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wydanej przez organ austriacki. Trafnie zatem organy uznały, że przedłożenie przedmiotowego dokumentu spełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Decyzja ta, wydana przez organ Magistratu Miasta Wiedeń w dniu 16 lipca 2008 r., dotyczy bowiem świadczenia będącego również przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej z dnia [...] i nie była ona uwzględniana w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem tejże decyzji. Poza tym słusznie organy uznały, że wniosek o wznowienie złożony został z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., liczonym od daty powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji organu austriackiego. Konfrontując normatywną treść przesłanki wznowieniowej, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, zaakceptować należy stanowisko organu, że nowy dowód w postaci decyzji organu austriackiego nie wskazuje na istnienie okoliczności, które mogłyby spowodować zmianę decyzji odmawiającej przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Pamiętać przy tym należy, że negatywne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] oparte zostało o dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa krajowego i wspólnotowego oraz subsumcję normy kolizyjnej w ustalonym przez organ stanie faktycznym, z którego wynikało, że przysługujący skarżącej zasiłek pielęgnacyjny podlega zawieszeniu z uwagi na zbieg uprawnień oraz wypłacanie innych świadczeń rodzinnych w państwie wykonywania zatrudnienia przez jej ojca. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zasadnie organ odwoławczy przyjął, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygania w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym winny być przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Socjalnej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U Nr 105, poz. 881 ze zm.), a nadto przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L 149 z 5.07.1971 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1408/71, oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L 74 z 27.03.1972 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 574/71, które były podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Marszałka Województwa Opolskiego z dnia [...]. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 i 4 oraz ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (a więc gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), marszałek województwa wydaje zgodnie z art. 21 tej ustawy decyzję od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle art. 3 pkt 15 a ustawy o świadczeniach rodzinnych przepisami tymi są rozporządzenie nr 1408/71 oraz rozporządzenie nr 574/71. W związku z reformą systemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wejściem w życie od dnia 1 maja 2010 r. w miejsce powyższych aktów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 ze zm.) i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009), zaznaczyć należy, że regułą orzekania w postępowaniu administracyjnym jest stosowanie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Dotychczasowe normy mogą obowiązywać na zasadzie wyjątku, w ściśle określonych przez prawo przypadkach. Jednakże badanie i ocena przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, dokonywana pod kątem istotności dla sprawy i wpływu na zmianę tej decyzji, z uwagi na charakter dochodzonego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, przysługującego od określonej daty i w określonej wysokości, musi być przeprowadzana na gruncie przepisów stanowiących podstawę jej wydania. Niezależnie od tego, co nie umknęło uwadze organu odwoławczego, w świetle zapisu pkt 2 (a nie pkt 5, jak podał organ) decyzji Nr H1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. UE C 106/05 z 24.04.2010, s. 13), w związku z powyższą zmianą stanu prawnego, do wniosków złożonych pod rządami poprzednio obowiązujących rozporządzeń należy stosować ich przepisy, natomiast przepisy nowe mają zastosowanie do wniosków złożonych po dniu 1 maja 2010 r. W świetle dokonanych na gruncie niniejszej sprawy ustaleń stanu faktycznego, nie budzi wątpliwości, że skarżąca, urodzona 1 września 1988 r., jest osobą pełnoletnią, posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym, istniejący od dzieciństwa i pobiera od dnia 14 września 2006 r. rentę socjalną wypłacaną przez ZUS. Z uwagi na stan zdrowia skarżąca nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego, pozostając na utrzymaniu rodziców, przy czym jej ojciec jest od 20 lutego 2006 r. zatrudniony w Austrii, będąc tym samym osobą przemieszczającą się we Wspólnocie w ramach swobody przepływu pracowników, natomiast jego rodzina zamieszkuje w Polsce. Z lektury akt wynika również bezspornie, że ojciec skarżącej pobiera w Austrii na dzieci, w tym również na skarżącą, świadczenia rodzinne, wymienione w piśmie austriackiego urzędu finansowego dnia 17 maja 2009 r. Zgodzić należy się z organem, że w świetle systematyki ustawy o świadczeniach rodzinnych i zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 tej ustawy, dochodzony przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjny, którego odmówiono decyzją z dnia [...], należy – obok świadczenia pielęgnacyjnego – do kategorii świadczeń opiekuńczych, mieszczących się z kolei w grupie świadczeń rodzinnych, które to świadczenia, na zasadzie art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, przysługują niezależnie od wcześniejszego ubezpieczenia lub zatrudnienia osób ubiegających się o ich przyznanie. Z kolei w związku ze swobodnym przepływem pracowników w ramach Wspólnoty, przepisy powołanych wyżej rozporządzeń wspólnotowych pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania przez te osoby różnym systemom zabezpieczenia społecznego obowiązujących w różnych państwach. W tym miejscu należy zaakcentować, że z uwagi na istnienie poważnych różnic między ustawodawstwami krajowymi poszczególnych państw Wspólnoty, w preambule do rozporządzenia nr 1408/71 wskazano na konieczność poszanowania szczególnych cech krajowych ustawodawstw dotyczących zabezpieczenia społecznego i opracowanie jedynie systemu koordynacji, w ramach której niezbędne jest zagwarantowanie we Wspólnocie równego traktowania przez różne ustawodawstwa krajowe pracowników zamieszkujących w Państwach Członkowskich oraz osobom pozostającym na ich utrzymaniu, przy założeniu, że pracownicy najemni i osoby prowadzące działalność na własny rachunek przemieszczające się we Wspólnocie powinny być objęte systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego Państwa Członkowskiego w celu uniknięcia zbiegu właściwych ustawodawstw i wynikających z tego komplikacji. Przyjmując jako zasadę ogólną, mającą na celu jak najlepsze zagwarantowanie równego traktowania pracowników zatrudnionych na terytorium jednego Państwa Członkowskiego, zasadę stosowania ustawodawstwa państwa wykonywania zatrudnienia, podkreślono konieczność jak największego ograniczenia liczby i zakresu przypadków stanowiących wyjątki od zasad ogólnych, w których jedna osoba powinna podlegać równocześnie ustawodawstwu dwóch państw. Z mocy art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, jego zakresem przedmiotowym objęte są wszystkie ustawodawstwa odnoszące się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą m.in. świadczeń w razie choroby i macierzyństwa (lit. a), świadczeń z tytułu inwalidztwa (lit. b), zasiłków dla bezrobotnych (lit. g) oraz świadczeń rodzinnych (lit. h).
Stosownie do uregulowań zawartych w art. 1 lit. u (i) rozporządzenia nr 1408/71, określenie "świadczenia rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem, określonym w art. 4 ust. 1 lit. h, z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub zasiłków z tytułu przysposobienia, określonych w załączniku II (i). W myśl art. 73 tegoż rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego, jest uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Przepis ten tworzy, na korzyść pracownika podlegającego ustawodawstwu państwa członkowskiego innego niż państwo zamieszkania członków jego rodziny, uprawnienie do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia. Oznacza to, że na podstawie art. 73 na państwie zatrudnienia spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych. Natomiast art. 10 rozporządzenia nr 574/72, w związku z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71, stanowi normę szczególną, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń lub zasiłków rodzinnych z dwóch państw członkowskich, w przypadku wykonywania działalności zawodowej w jednym z nich. Zgodnie z tym uregulowaniem, w przypadku kumulacji prawa do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych z tytułu art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia nr 1408/71, ze świadczeniami lub zasiłkami rodzinnymi należnymi zgodnie z ustawodawstwem państwa zamieszkania członków rodziny, w którym nabycie prawa do tych świadczeń nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, prawo do zasiłków lub świadczeń rodzinnych należnych w tym ostatnim państwie jest zawieszane do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych w pierwszym państwie członkowskim (państwie wykonywania pracy). Podkreślić należy, że w orzecznictwie i w piśmiennictwie wyrażany jest zgodny pogląd, iż ostatnio powołany przepis - poza porównaniem kwoty świadczeń oraz zawieszeniem praw do świadczeń lub zasiłków należnych na podstawie ustawodawstwa państwa zamieszkania do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych w państwie zatrudnienia z tytułu art. 73 lub 74 - nie przewiduje porównywania gałęzi systemu narodowego, do jakiej przypisano zawieszane świadczenia lub zasiłki. To, że świadczenie nie zostało umieszczone w krajowym systemie dotyczącym świadczeń rodzinnych, nie oznacza, że nie może ono, do celów stosowania przepisów rozporządzeń, zostać uznane za świadczenie rodzinne zgodnie z art. 1 lit. u (i) rozporządzenia nr 1408/71 (por. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 10 października 1996 r. w sprawie C-245/94 oraz C-312/94 Hoever, Zachow, z 16 lipca 1992 r. w sprawie C-78/91 Rose Hughes, z 7 listopada 2002 r. w sprawie C-333/00 Pavikki Maaheimo oraz z 11 czerwca 1998 r. w sprawie C-275/96 Kuusijarvi , wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SĄ/Gd 609/07 – LEX nr 342469 oraz M.Drozdowicz, P.Gołębiewski, A.Wilk-Ilewicz w glosie do tego wyroku, ZNSA 2010 nr 2, 173). Zawieszeniu w takim przypadku podlegają zasiłki (jeśli stosowany jest art. 77 lub art. 78) lub świadczenia rodzinne (jeśli stosowany jest art. 73 lub art. 74) do wysokości kwoty świadczeń rodzinnych należnych w związku zastosowaniem tych przepisów z państwa zatrudnienia. Jak słusznie dostrzeżono w zaskarżonej decyzji, z przedstawionych uregulowań wspólnotowych wynika, że jeżeli w tym samym okresie w stosunku do tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych należnych na podstawie art. 73 rozporządzenia nr 1408/7 (pracownikowi najemnemu w Austrii) i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków rodziny (w Polsce), a osoby zamieszkujące w Polsce nie prowadzą tu działalności zawodowej (kryterium wykonywania działalności zawodowej jest brane pod uwagę w celu określenia stosowanego ustawodawstwa i ustalenia pierwszeństwa), to prawo do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny podlega zawieszeniu do wysokości tych świadczeń w państwie zatrudnienia. Wyraźnie podkreślić przy tym trzeba, że o wyborze właściwego ustawodawstwa do wypłaty świadczeń nie decyduje wyłącznie prawo polskie, bez uwzględnienia regulacji wspólnotowych, lecz przesądzają o tym reguły z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, prawidłowo uznano, że ojciec skarżącej podlegał ustawodawstwu austriackiemu i był uprawniony, w odniesieniu do swoich członków rodziny, do świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa, w związku z czym nie mogły one zostać przyznane na gruncie ustawodawstwa polskiego. Jak już wcześniej wywiedziono, koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego opiera się m.in. na zasadzie niekumulacji świadczeń. Znaczy to tyle, że w sytuacji, gdy świadczenie rodzinne przysługuje z tytułu wykonywania pracy w jednym państwie członkowskim i równocześnie świadczenie tego rodzaju przysługuje w ustawodawstwie państwa, w którym mieszkają członkowie rodziny, świadczenia są wypłacane tylko z jednego tytułu. Na zasadzie art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72 przyjąć natomiast w niniejszej sprawie należało pierwszeństwo prawa Austrii. Ponadto, orzeczona decyzją z dnia [...] odmowa przyznania świadczeń nie stoi w sprzeczności z określoną w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72, instytucją zawieszenia prawa do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka). Skoro bowiem świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa Austrii są wyższe niż świadczenia przysługujące w Polsce, stronie nie przysługiwałoby na gruncie ustawodawstwa krajowego uprawnienie do ich wyrównania. W takiej sytuacji uznanie istnienia po stronie uprawnionej prawa do świadczeń prowadziłoby do też naruszenia wynikającej z przepisów wspólnotowych zasady niekumulacji świadczeń. Dostrzec przy tym trzeba, że przepisy wspólnotowe określają zasady, a postępowanie w przypadku kumulacji prawa do świadczeń i jej likwidacji uregulowane jest w krajowym porządku prawnym. Z kolei, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak podstaw do przyznania świadczenia powoduje odmowę jego przyznania. Bez znaczenia dla odmowy przyznania świadczeń w oparciu o przepisy prawa krajowego pozostaje przy tym to, czy i w jaki sposób wniosek o przyznanie konkretnego rodzaju świadczenia rodzinnego (w przedmiotowej sprawie – zasiłku pielęgnacyjnego) został rozstrzygnięty przez organy właściwe państwa zatrudnienia, ani czy w ogóle został on złożony. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie uzależnia bowiem istnienia uprawnienia od tego rodzaju okoliczności, a przesłankę w tym zakresie, przesądzającą o zasadzie pierwszeństwa, stanowi w świetle przepisów wspólnotowych fakt podlegania ustawodawstwu państwa zatrudnienia. Polskie instytucje nie decydują o ewentualnym przyznaniu świadczeń rodzinnych osobie uprawnionej w innym państwie członkowskim. Regionalny ośrodek polityki społecznej ma natomiast obowiązek stosować przepisy zarówno polskie, jak i wspólnotowe. W świetle treści przedłożonej przez skarżącą decyzji, nie ulega przy tym wątpliwości, że austriacki system prawny przewiduje zasiłek będący świadczeniem analogicznym jak zasiłek pielęgnacyjny określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Na tle "eksportu" tego rodzaju świadczeń poza państwo wykonywania zatrudnienia, w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ukształtował się pogląd, że zasiłek pielęgnacyjny, jako świadczenie z zabezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1408/71, podlega przepisom o koordynacji w ramach rozporządzenia nr 1408/71 (por. wyroki z dnia 5 marca 1998 r. w sprawie C-160/96 Molenaar oraz z dnia 21 lutego 2006 r. C-286/99 w sprawie Hosse). Poza tym w wyroku z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie C-215/99 Jauch, Trybunał uznał, że dla takiej wykładni prawa przeszkodą nie jest to, iż zasiłek taki, zwany w austriackim prawie krajowym zasiłkiem opiekuńczym dla osoby niesamodzielnej, przyznawany w celu poprawy zdrowia i jakości życia osób wymagających opieki, ma charakter pomocy społecznej oraz wywiódł, że zasiłek ten musi być udzielany niezależnie od Państwa Członkowskiego, w którym osoba korzystająca z opieki, spełniająca inne warunki konieczne dla otrzymania świadczenia, na stałe zamieszkuje (por. również J.Jończyk "Zagadnienia trwałej opieki pielęgnacyjnej" PiZS 2006 nr 6, s. 6). Z tego też względu przedłożona przez skarżącą decyzja organu austriackiego - będąca przy tym decyzją organu pierwszej instancji, w związku z czym zaprezentowane w niej stanowisko nie zostało zweryfikowane w toku instancji przed właściwymi organami tego państwa - nie może mieć przesądzającego znaczenia dla wykładni przepisów prawa dokonanej w ostatecznej decyzji z dnia [...], czego domaga się skarżąca. Tym samym fakt ujawnienia tego dowodu nie może mieć istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy w toku postępowania wznowieniowego w świetle art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przedłożonej przez skarżącą decyzji wydanej przez organ innego państwa, dotyczącej uprawnień do świadczenia analogicznego jak zasiłek pielęgnacyjny, nie sposób przy tym zakwalifikować również jako przesłanki wznowienia określonej w art. § 145 pkt 7 K.p.a. tj. jako aktu rozstrzygającego zagadnienie wstępne odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji ostatecznej. Ponadto, jak zasadnie stwierdził organ pierwszej instancji, nie zachodziły też pozostałe przesłanki z art. 145 § 1 K.p.a. Reasumując należy stwierdzić, że skoro uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania może nastąpić jedynie wówczas, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej, to należało uznać, że taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Z tego względu, w ocenie Sądu, organy prawidłowo rozstrzygnęły o odmowie uchylenia powyższej decyzji w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdziwszy brak podstaw do jej uchylenia. Końcowo dodać trzeba, że kontrola zgodności aktów z prawem w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyklucza ocenę zaskarżonej decyzji pod względem kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Tak przeprowadzona kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi powołany na wstępie przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. Oceny tej nie może zmienić podnoszony w skardze argument przyznawania świadczeń innym osobom znajdującym się w analogicznej sytuacji. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogą być podstawą orzeczenia w sprawie niniejszej, prowadzonej w trybie wznowieniowym. Nie mogła także odnieść skutku zarzucana rozbieżność w zakresie przekładu unijnych aktów prawnych. Przepis art. 254 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 297 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) w pkt. 1 akapit trzeci oraz pkt. 2 akapit drugi określa, że akty prawodawcze oraz rozporządzenia są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Przepisy te określają również datę wejścia ich w życie. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej wydawany jest przez Urząd Oficjalnych Publikacji Komisji Europejskiej we wszystkich językach oficjalnych Unii, w tym również w języku polskim w wersji papierowej i elektronicznej (por. też art. 1 ust. 3 i art. 29a ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - Dz. U z 2005 r. Nr 190, poz. 1606 ze zm.). Prawnie wiążące jest prawodawstwo publikowane w drukowanych edycjach Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i tym tekstem winny posługiwać się organy każdego z państw członkowskich. Natomiast z całą pewnością waloru takiego nie mają wskazywane przez skarżącą tłumaczenia aktów prawnych dokonywane na własny użytek przez osoby prywatne, nawet biegle władające językiem obcym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również nie znajdując innych uchybień, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 P.p.s.a. powodowałyby niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło