II SA/Op 70/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi T. R. i J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., nr XXII/318/16 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność burmistrza postanawia: 1) zwolnić skarżącą J. M. od kosztów sądowych, 2) ustanowić J. M. adwokata. Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę T. M. i J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., nr XXII/318/16 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność burmistrza. Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2017 r., J. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając żądanie wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym o powierzchni [...] i utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520 zł miesięcznie. Jej stałe wydatki, to: opłaty czynszowe, opłaty za wywóz nieczystości i odpadów komunalnych, koszty zużycia energii elektrycznej, zakup artykułów spożywczych i środków czystości, a także środków higieny osobistej, odzieży i bielizny. Oświadczyła także, że na dzień składania wniosku zalega z opłatami czynszowymi na kwotę 100 zł i za energię elektryczną na kwotę 120 zł; nie wykazała ponadto żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jej posiadaniu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu J. M. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, tym samym wnioskodawczyni spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Do rozpoznania pozostał zatem wniosek J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należało więc ocenić, czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną przyznania pomocy w tym zakresie, wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawczyni opierając się na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że formularz ten uwzględnia swym zakresem, stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji strony. Referendarz uznał, że wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do kosztów miesięcznego utrzymania, a także wykazana sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, charakteryzująca się brakiem majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości, a także fakt utrzymywania się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie dają podstaw wnioskodawczyni do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie J. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zasadne, co referendarz działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu wniesienia stosownego środka odwoławczego sporządzonego przez fachowego pełnomocnika, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy natomiast, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się w niniejszym postanowieniu. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania Gminy [...] oraz Rady Miejskiej w [...] i działającej przy niej – Komisji Rewizyjnej, a także Wojewodę [...], do dostarczenia kompletnych akt sprawy. Wobec powyższego, referendarz orzekł jak w sentencji.