II SA/Op 72/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, w sprawie zatrzymania prawa jazdy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. K. wniósł pismem z dnia 11 stycznia 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 października 2011r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie uchylenia decyzji w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Po uwzględnieniu przedstawionej sytuacji materialnej strony, orzekający w przedmiocie prawa pomocy referendarz sądowy nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania sądowego oświadczeń i dokumentów ustalono następujący stan faktyczny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema osobami dorosłymi, które uzyskują dochód miesięczny, a także z małoletnim siostrzeńcem. Dochód rodziny został wykazany w wysokości 10.250 zł brutto miesięcznie (emerytura matki – 1.370 zł, emerytura ojca – 1.180 zł, wynagrodzenie siostry – 2.200 zł, dochód wnioskodawcy – ok. 6.500 zł), przy czym skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi koszty, które stanowią dodatkowe obciążenie. Do nich zaliczył: podatek płacony w formie karty podatkowej – 603 zł, składki płacone na ZUS za wnioskodawcę – 923,93 zł, składki ZUS za zatrudnionego pracownika – 662,03 zł, wynagrodzenie pracownika – 1.680 zł. (kwota brutto). Ponadto podniósł, że ponosi inne koszty prowadzonej działalności gospodarczej związane z kupowaniem materiałów, przyrządów, utrzymaniem samochodu, którym jeździ dla celów zarobkowych. Stwierdził, że z uwagi na to, że nie prowadzi księgi przychodów i rozchodów, nie jest w stanie dokładnie ich wskazać, jedynie uwzględnił je przy wskazywaniu we wniosku osiąganego dochodu. Wydatki na utrzymanie mieszkania, po przeliczeniu przedstawionych danych na miesięczny okres rozliczeniowy, wynoszą łącznie ok. 860 zł, natomiast wydatki na utrzymanie członków rodziny (tj. odzież, żywność, środki czystości) wynoszą 4.700 zł., czyli łączny koszt przedstawionych niezbędnych wydatków wynosi ok. 5.560 zł. Wnioskodawca posiada ponadto dwa samochody, tj. [...] (rok produkcji: 2002) i [...] (rok produkcji: 2004), a także działkę budowlaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 -oznaczona dalej jako P.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 P.p.s.a. wynika natomiast, że w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na innych obywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Przechodząc do oceny złożonego wniosku pod kątem spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. zauważyć należy, że skoro skarżący wykazał, iż tworzy wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, to także ich sytuacja majątkowa podlega ocenie w ramach szeroko pojętej sytuacji majątkowej strony. Skoro bowiem strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 262/09, zamieszczone w systemie komputerowym LEX nr 552223). Na tej podstawie skarżący został zobowiązany do przedłożenia wyciągów również z rachunków bankowych bliskich skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że jego rodzice nie posiadają rachunków, a na poparcie wysokości uzyskiwanego przez nich dochodu przedłożył kserokopie przelewów, a w przypadku siostry ograniczył się do stwierdzenia, że "wynagrodzenie wynosi 2.200 zł na miesiąc, co zgodne jest z jej informacją, po sprawdzeniu rachunku bankowego w internecie". Z powyższego wynika, że rodzina skarżącego, po uwzględnieniu wartości netto wykazywanych dochodów i po odliczeniu podnoszonych dodatkowych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego, uzyskuje dochód (ok. 6.300 zł) wystarczający na pokrycie wykazanych niezbędnych kosztów miesięcznego utrzymania, wraz z rezerwą. Skarżący nie zalega z bieżącymi płatnościami związanymi zarówno z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak również z płatnościami dotyczącymi bieżącego utrzymania członków jego gospodarstwa domowego. O nie zachwianiu płynności finansowej świadczy zarówno brak informacji w tym zakresie od samego skarżącego, jak również analiza wyciągu bankowego, z którego wynika, że w dniu 22 marca 2012r. skarżący dysponował kwotą 14.106,58 zł a w trakcie całego miesiąca marca 2012r. rachunek skarżącego miał saldo dodatnie i pomimo regulowania należności w stosunku do kontrahentów, saldo to utrzymywało się na wysokim poziomie, tj. w przedziale od kwoty 25.254,03 zł do 14.106,58 zł. Wprawdzie skarżący oświadczył, że aktualny stan środków na koncie ulegnie znacznemu obniżeniu wraz z końcem miesiąca, gdy zmuszony zostanie do uregulowania należności za materiał i wynagrodzenie pracownika, jednakże uchylił się od konkretnego określenia ostatecznej wysokości wydatków. Trudno zatem w takich okolicznościach przyjąć pogląd, że wnioskodawcy nie stać na opłacenie kosztów sądowych, czy kosztów wynajęcia pełnomocnika, skoro wysokość zgromadzonych oszczędności daje gwarancję ich poniesienia, a zebrana kwota stanowi kilkudziesięciokrotność wymaganego w sprawie wpisu od skargi, który wynosi 200 zł. Nie bez znaczenia pozostaje także stan majątkowy wnioskodawcy i członków jego rodziny. Wprawdzie w przeciwie od wydanego w sprawie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący przyznał, że jest w stanie ponieść koszty sądowe w zakresie wpisu od skargi wynoszącego 200 zł, jednak nie stać go na wynajęcie adwokata. Podniósł, że w okresie wiosennym nie jest w stanie poczynić oszczędności, gdyż jest to wzmożony okres jego aktywności zawodowej, teraz ma raczej więcej wydatków (na zakup materiałów) niż dochodów. Przewiduje, że zapłata za jego usługi nastąpi dopiero po zbiorach. W ocenie Sądu majątkowa, zarobkowa oraz rodzinna sytuacja skarżącego nie stoi na przeszkodzie, by poniósł on koszty prowadzenia postępowania sądowego w postaci opłacenia fachowego pełnomocnika z wyboru, bowiem wydatki na ten cel przy dochodach skarżącego oraz jego rodziców i siostry, prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, nie narażą członków jego rodziny na dla uszczerbek koniecznego utrzymania, w tym pokrycia opłat mieszkaniowych i kosztów leczenia. Deklarowane oraz wykazane przez M. K. dochody rodziny wynoszą ponad 6000 zł, pozwalają na ponoszenie jednorazowych dodatkowych wydatków, czy gromadzenie oszczędności. Tym bardziej, że sam skarżący oświadczył, iż "raczej" ma więcej wydatków, niż oszczędności, co wiąże się z sezonowością jego działalności usługowej. W tych okolicznościach przyznanie nawet częściowego prawa pomocy jest w świetle przepisów prawa nieuzasadnione, co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art 246 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a.