II SA/Op 74/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na czynność Starosty Opolskiego z dnia 13 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi K. B. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest czynność Starosty Opolskiego z dnia 13 stycznia 2014 r., nr [...], odmawiająca zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu samochodu osobowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 21 lutego 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to, zostało doręczone skarżącej w dniu 27 lutego 2014 r., o czym świadczy adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki. K. B. zastosowała się do wezwania i złożyła za pośrednictwem poczty, w dniu 3 marca 2014 r. (data stempla pocztowego), wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie uzasadniła złą sytuacja finansową jej rodziny. Oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z dwójką niepełnoletnich dzieci i małżonkiem, a jedynym źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie skarżącej w wysokości 3950 zł miesięcznie. Mąż skarżącej prowadzi mikro przedsiębiorstwo, które z uwagi na złą sytuację gospodarczą w kraju, nie przynosi dochodów. K. B. podała, że uzyskiwany przez nią dochód jest całkowicie pochłaniany przez wydatki, które związane są z kredytem hipotecznym zaciągniętym na budowę domu jednorodzinnego oraz zaspokajaniem potrzeb bytowo-socjalnych rodziny (tj. opłaty za media lokalowe, zakup żywności, pampersów, odzieży używanej, itp.). Oświadczyła, że posiada dom w budowie o powierzchni 107 m² oraz działkę gruntową pod budowę tego domu, na który zaciągnęła kredyt hipoteczny. Obecnie dysponuje kwotą udzielonego kredytu w wysokości 25.000 zł, która przeznaczy na ww. cel. Wezwaniem z dnia 13 marca 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one przesłane na adres do korespondencji podany we wniosku i tam doręczone w dniu 17 marca 2014 r., do rąk ojca skarżącej – S. K., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-19 akt). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłane zostały jednakże żądane dokumenty. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca K. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, lecz nie dopełniła obowiązku złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Uzupełnienie tego braku formalnego nastąpiło w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania ( tj. 27 lutego 2014 r.), przez nadesłanie drogą pocztową w dniu 3 marca 2014 r. (data stempla), wypełnionego formularza wniosku. Z powyższych względów uznać należało, że skarżąca spełniła przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżąca wyczerpała przesłanki materialne warunkujące udzielenie jej pomocy, sprowadzało się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełniony został wymóg wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona winna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej K. B. Wątpliwości pojawiły się w szczególności w zakresie wysokości i rodzaju uzyskiwanych przez rodzinę skarżącej dochodów; w kwestii wysokości wydatków, jakie ponosi na bieżące utrzymanie mieszkania oraz siebie i czy uzyskiwany dochód wystarcza na ich pokrycie; a także rodzaju, wysokości i źródeł pokrycia zadłużenia z tytułu kredytu. Wobec tego, skarżąca została zobowiązana do przedłożenia: kserokopii wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; kserokopii zeznań podatkowych o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię i jej męża w 2013 r., bądź w przypadku nie złożenia jeszcze zeznań za 2013 r. – do przedłożenia zeznań za 2012 r.; dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód miesięczny przez członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni; dokumentów potwierdzających ponoszone przez wnioskodawczynię i jej rodzinę wydatków na utrzymanie mieszkania; specyfikacji wydatków na utrzymanie członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Referendarz zobowiązał także skarżącą do wyjaśnienia gdzie obecnie zamieszkuje, skoro we wniosku wykazała jedynie "dom w budowie" oraz działkę pod budowę domu, a także na jakiej podstawie obecnie zajmuje lokal mieszkalny (np. najem, własność, współwłasność, zamieszkiwanie u rodziny, itp.). Zwrócił się również o wyjaśnienie jakiego rzędu wydatki z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego wnioskodawczyni ponosi, z uwzględnieniem wysokości raty miesięcznej. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącej. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej, co orzekł jak w sentencji.