II SA/Op 75/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, w pozostałej części wniosek oddalić. M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość. W związku z tym skarżąca została wezwana do uiszczenia stosunkowego wpisu od skargi w kwocie 1540 zł. Wezwanie to M. J. odebrała w dniu 27 marca 2009 r., i w odpowiedzi na nie złożyła w dniu 31 marca 2009 r., pismo zawierające prośbę o zwolnienie jej z wpisu sądowego z uwagi na jej aktualny stan majątkowy, w załączeniu przedłożyła formularz wniosku o prawo pomocy działając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., urzędowy formularz wniosku, właściwy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. M. J. odesłała wypełniony urzędowy formularz w przepisanym terminie w dniu 6 kwietnia 2009 r. Skarżąca w urzędowym formularzu wniosku wskazała, że jest osobą samotną w 9 miesiącu ciąży, prowadzi działalność gospodarczą pośrednictwo finansowe w udzielaniu kredytów, od kilku miesięcy jej firma ma stratę finansową około 2500 zł, nie posiada żadnych dochodów. Rodzice nie mogą jej pomóc, gdyż mają niskie emerytury po 500 zł i 1000 zł, a z uwagi na podeszły wiek chorują. Niewielkie oszczędności, które wykazuje w kwocie 2000 zł, jest zmuszona przeznaczyć na koszty związane z urodzeniem dziecka i zapewnienie mu podstawowych potrzeb. M. J. podała, że ma majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 180 m2, rok budowy 1920, wymagający remontu, nieruchomości rolnej o powierzchni1,24 ha. Wniosek skarżącej zawierał braki formalne, w związku z wypełnieniem rubryki nr 4 urzędowego formularza, w sposób niezgodny z treścią objaśnień zawartych w pouczeniu na ostatniej stronie wniosku. W związku z tym referendarz sądowy wezwał skarżącą do ich uzupełnienia poprzez określenie, czy wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez: - zwolnienie od kosztów sądowych w całości czy w części, a nadto czy wnosi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego spowoduje skutki prawne określone wart. 257 P.p.s.a., tj. pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W tym samym piśmie w jego punkcie 2, wezwano skarżącą na podstawie art. 255 P.p.s.a., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzy wniosku PPF, poprzez: - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci,), - wskazanie czy zamieszkuje sama, czy też pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, a jeśli tak to o udokumentowanie ich dochodów, - oświadczenia czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, * przesłanie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego lub innego dokumentu (deklaracji podatkowej), poświadczającego ponoszenie strat z własnej działalności gospodarczej od kilku miesięcy, * wskazanie czy nieruchomość rolna, stanowi źródło dochodu, jeśli tak to w jakiej wysokości. Jednocześnie pouczono skarżącą, iż niezastosowanie się do pkt 2 wezwania w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżąca odpowiedziała na wezwania, sprecyzowała, że wnosi o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Przesłała akt urodzenia w dniu [...] córki. Oświadczyła, że nieruchomość rolna nie stanowi źródła dochodu, użytkowana jest na potrzeby własne, budynek mieszkalny zamieszkują wraz z nią rodzice, ale prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie ma konta osobistego, ani innych form oszczędności bankowych. Oświadczyła, że aktualnie samotnie wychowuje dziecko. Przesłała też zestawienia jej przychodów z działalności gospodarczej za okres od stycznia 2009 r. do marca 2009 r. potwierdzone przez obsługujące ją biuro rachunkowe, wynika z niego, że aktualnie ponosi ona straty. Przedłożyła też dowody opłat za ubezpieczenie swojego samochodu marki Opel Astra rocznik 1999, za okres roku, opłata wynosi 762 zł, ubezpieczenie rolne za okres roku za ubezpieczenie budynku mieszkalnego, stodoły i chlewni, opłata za rok wynosi 113 zł oraz decyzję o wymiarze na nią, jako zobowiązaną, podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2009 w łącznej kwocie 272 zł, płatnej w 4 kwartalnych równych ratach. W związku z nadesłanymi przez skarżącą dokumentami referendarz sądowy powziął dalsze wątpliwości, co do jej rzeczywistego stanu majątkowego i ponownie wezwał ją do uzupełnienia danych na podstawie art. 255 P.p.s.a., poprzez: sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci), wskazanie kto ponosi powyższe koszty, przesłanie deklaracji podatkowej za rok 2008 r. składanej od dochodów skarżącej do Urzędu Skarbowego, - wskazanie czy skarżąca otrzymuje alimenty od ojca dziecka, i w jakiej wysokości. Wezwanie powyższe zawierało pouczenie, że iż niezastosowanie się niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie w terminie pismem z dnia 12 maja 2009 r. oświadczając w nim, że podatek od nieruchomości i ubezpieczenia ponosi ona, natomiast opłaty za energię, wodę, wywóz śmieci wynoszące razem około 150 zł, płacą jej rodzice, którzy prowadzą osobno gospodarstwo domowe. Dziecko wychowuje sama i nie otrzymuje na nie alimentów od jego ojca, który wyjechał za granicę. Załączyła też zeznanie podatkowe za 2008 r., wynika z niego, że uzyskała z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej dochód roczny w kwocie 40140,36 zł, dochód do opodatkowania wyniósł 33892 zł. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w części. Przyznanie prawa pomocy w części może obejmować, zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanka przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest podana w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżąca oświadczyła, że aktualnie nie ma żadnego dochodu, nie podała, że korzysta z urlopu i zasiłku macierzyńskiego, a z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej polegającej na pośrednictwie kredytowym nie osiąga dochodu, a ma straty. Podniosła, że samotnie wychowuje dziecko, nie ma żadnego wsparcia ze strony jego ojca. Skarżąca w zeszłym roku osiągała dochód, miesięcznie po opodatkowaniu wynosił on średnio 2824 zł, podała, że ma oszczędności około 2000 zł, ale w całości potrzebuje przeznaczyć je dla swojego dziecka. Referendarz sądowy mając na uwadze, że skarżąca składa wszelkie oświadczenia, tak zawarte w formularzu wniosku, jak i stanowiące jego uzupełnienie, pouczona o rygorze odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy z art. 233 Kodeksu karnego, pouczenie to znajduje się w rubryce nr 13 urzędowego formularza wniosku, dał wiarę złożonym przez M. J. oświadczeniom, co do jej sytuacji materialnej i postanowił zwolnić ją od kosztów sądowych w całości. Referendarz uznał tym samym, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w części, czyli, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej i jej dziecka. Za takim stanowiskiem referendarza przemawiał fakt, że z jednej strony skarżąca nie wykazuje aktualnie żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak, nie podała, aby aktualnie w związku z urodzeniem dziecka zaprzestała jej prowadzenia, chociażby czasowo. Po stronie skarżącej istnieją zatem w dalszym ciągu możliwości zarobkowe, a te należy brać również pod uwagę przy ocenie zasadności przyznania stronie prawa pomocy, nie można poprzestać na samym badaniu rzeczywistych dochodów strony, stanowisko takie jest zbieżne z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt III SAB/Wa 1/06, publikowane Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 439). Ponadto skarżąca podała, że zamieszkuje w domu wraz z rodzicami, nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, nie może liczyć na pomoc z ich strony, jednocześnie jednak podała, że to oni ponoszą wszelkie koszty związane z zapewnieniem mediów w domu, takich jak prąd, woda, płacą też za wywóz śmieci. Należy zatem przyjąć, że chociażby w tym zakresie skarżąca i jej dziecko nie muszą ponosić wydatków. Skarżąca ma też pewien majątek jak samochód osobowy, a nadto nieruchomość budynkową (dom) i rolną o powierzchni1,24 ha, nie jest zatem osobą całkowicie pozbawioną możliwości płatniczych. Referendarz wziął zatem pod uwagę, że z jednej strony skarżąca ma zwiększone wydatki, związane z jej nowonarodzonym dzieckiem, z drugiej strony, jak podała dalej prowadzi działalność gospodarczą, ma pewien majątek, a z jej oświadczeń wynika, że rodzice nie są w stanie jej wspierać, ale ponoszą podstawowe wydatki za media i związane z utrzymaniem domu. Referendarz uznał zatem, że skarżąca zasługuje na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, ale mniejszym niż ten o jaki wniosła. M. J. chciała bowiem zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, referendarz ocenił natomiast, że spełnia ona przesłanki zwolnienia jej od tych kosztów w części, poprzez zwolnienie jej od wpisu o od skargi. Wpis ten jest w sprawie stosunkowy i wynosi 1540 zł (słownie: tysiąc pięćset czterdzieści złotych), skarżąca została zwolniona z obowiązku jego uiszczenia, a w pozostałej części co do innych kosztów, jakich w chwili obecnej nie jest obowiązana ponosić, a które mogą powstać w trakcie dalszego postępowania, wniosek skarżącej został oddalony. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1, pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.